بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

برنامه کریمه 30 06 1405 (قسمت اول)

عنوان برنامه: آداب زیارت حضرت معصومه (سلام الله علیها)

استاد: حجت الاسلام و المسلمین رضویی پور

مجری: آقای سید محمد صفایی

کلیدواژه ها: امام رضا (سلام الله عليه)؛ حضرت فاطمه معصومه (سلام الله عليها)؛ امام زادگان قم؛ قم؛ حضرت زینب (سلام الله عليها)؛ امام حسین (سلام الله عليه)؛ امیرالمومنین (سلام الله عليه)؛ مقام زن؛ امامان معصوم (سلام الله عليهم)؛ زیارت‌نامه؛ طهارت باطنی؛ زیارت جامعه کبیره!

مجری:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَبِهِ نَسْتَعين اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِه‏ مُحَمَّد وَ عَجِّلْ فَرَجَهُم وَاحْشُرْنَا مَعَهُمْ والْعَنْ اَعْدائَهُمْ اَلسَّلاَمُ عَلَي الْمَهْدِيِّ الَّذِي وَعَدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الأْمَمَ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ وَلِيِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا أُخْتَ وَلِيِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا عَمَّةَ وَلِيِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُه‏

سلام عرض می کنم خدمت شما بینندگان، مؤمنان و مؤمنات در اقصی نقاط جهان عرض تسلیت و تعزیت دارم، فرا رسیدن شب شهادت بانوی کرامت دُر دانه حضرت موسی ابن جعفر (علیه السلام) فاطمه ثانی حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) را ابتدا به محضر مولای مان بقیة الله الاعظم (ارواحنا فداه) و همچنین خدمت شما خوبان، عزیزان، عاشقان و دلدادگان آن حضرت از جوار آن کریمه، از عش آل محمد (علیهم السلام) شهر مقدس قم و از شبکه جهانی ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

امشب را ساعتی با ویژه برنامه کریمه در خدمت شما هستیم، ان شاء الله عرض ادب خواهیم کرد خدمت آن بانوی بزرگوار با حضور کارشناس ارجمند جناب حجة الاسلام و المسلمین رضوی پور با موضوع آداب زیارت حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) سلام علیکم عرض تسلیت و تعزیت دارم خیلی خوش آمدید.

استاد رضوی پور:

عرض سلام و ادب و احترام دارم خدمت حضرتعالی و همه دست اندرکاران محترم برنامه کریمه در شبکه ولی عصر؛ عرض ادب و احترام خدمت بینندگان محترم در اقصیٰ نقاط جهان ان شاء الله آرزوی قبولی طاعات و عبادات شان خصوصاً در این شبی که شب شهادت بی بی فاطمه معصومه (سلام الله علیها) هست.

افتخار این را داریم که از جوار مضجع بی بی فاطمه معصومه در شهر مقدس قم نایب الزیاره همه عزیزانی باشیم که دل در گِرو زیارت آل الله دارند. خدا را شاکریم الحمد لله این محبتی که منجر به عُلقه ای می شود برای این که مشتاق برای زیارت باشیم خصوصاً در بین ما فارسی زبانان، عزیزان مان که در کشور ایران هستند این امامزاده که نگینی در بین همه امامزادگان کشور ما هست جایگاه ویژه ای دارد.

خدا را شاکری به برکت این بی بی بزرگوار، مرکز فقه و فقاهت و جایگاه ویژه ای که شیعه در عالم برای خودش اعتبار به سبب آن به دست آورده در جوار حضرت معصومه (سلام الله علیها) هست. علما و مراجعی که همگی خودشان را مدیون این بی بی بزرگوار می دانند، ابتدا یاد بکنیم از مراجع و علمایی که در مسیر زیارت بی بی فاطمه معصومه و گرامیداشت جایگاه این بی بی بزرگوار خیلی تلاش کردند.

خصوصاً خدا رحمت کند حضرت آیت الله شبیری زنجانی ارتحال ایشان هم اعلام شد به شکلی در شب شهادت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) ایشان هم ان شاء الله قرین رحمت بی واسعه الهی باشند سر سفره خانم فاطمه معصومه (سلام الله علیها)؛ ان شاء الله که نایب الزیاره هستیم از همه عزیزان و دلدادگان در خدمت تان هستیم.

مجری:

بسیار هم بجا فرمودید یادی کردید از مراجع گذشتگان حداقل حضرت آیت الله شبیری زنجانی را افرادی که مشرف شده بودند سال های نسبتاً اخیر نمازهای ایشان در شبستان در جوار حضرت معصومه را به یاد دارند و دیگر بزرگوارانی که مدفون هستند. چقدر این بانو مقام عظیم و رفیعی دارد که چنین شخصیت های فحول علمی مانند ستارگانی هستند در اطراف این خورشید و طفیلی هستند. همه ما ریزه خوار حضرت فاطمه معصومه هستیم.

استاد رضوی پور:

تعبیر قشنگی فرمودید شاید بهتر باشد بگوییم که چه جایگاه عظیمی دارد بی بی فاطمه معصومه (سلام الله علیها) که در کلام ائمه ما به صورت خاص و ویژه نسبت به جایگاه ایشان و نسبت به کسانی که محبت به این جایگاه و این بانو دارند صحبت کردند.

آقا امام صادق (علیه الصلاة و السلام) که جد بزرگوار خانم فاطمه معصومه هستند درباره جایگاه زیارت بی بی فاطمه معصومه صحبت کردند یعنی پیش از ولادت بی بی جایگاه این بی بی از کلام امام معصوم تبیین شده است. در بین امامزادگان به این شکل اختصاص زیارتنامه نداریم همه عزیزان می دانند قریب به اتفاق زیارتنامه ای که برای امامزادگان هست اقتباس یا تعبیری از زیارتنامه بی بی فاطمه معصومه (سلام الله علیها) هست؛ یعنی امامزاده ای هست که به صورت خاص، نص از کلام امام معصوم در مورد زیارت ایشان داریم.

یک ویژگی عجیب تر درباره این مطلبی که شما فرمایش کردید عظمت این بی بی بزرگوار در شهر قم شاید بیش از چهارصد امامزاده داریم که مدفون هستند و همه این ها گردا گرد وجود بی بی فاطمه معصومه نور، عطر و جایگاه که شیعه در آن تنفس می کند را ایجاد کردند.

اما خصوص بی بی فاطمه معصومه این هست که شاید حتی در زیارت ائمه معصومین این نگاه هندسه زیارت و این که امام معصوم به نوعی مدل رفتن زائر به این زیارت را و حتی جایگاهی که قرار است زائر در آن جایگاه بایستد از حیث گفتمان و عرض ادب در مقام زائر، زیارتنامه خودش را عرضه بدارد با یک نگاه و دقت خاصی امام معصوم این را برای ما تبیین کردند که نداریم.

وقتی که آقا امام رضا (علیه السلام) ولی نعمت ما عرض تسلیت به ساحت حضرت داریم به سعد ابن سعد اشعری می فرمایند در شهر شما دختری از ما اهل بیت هست که در آن جا مدفون هست پس هر کس به زیارتش برود «فله الجنة» بعد آقا امام رضا شروع به تبیین می کنند هندسه و شیوه حضور زائر در زیارت خواهرشان فاطمه معصومه را؛ که اگر قرار هست کسی به زیارت برود

«فَقُمْ عِنْدَ رَأْسِهَا مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ وَ كَبِّرْ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِينَ تَكْبِيرَةً وَ سَبِّحْ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ تَسْبِيحَة»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج99، ص266

«مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ» در حالی که به روی قبله و کعبه می خواهد بایستد. جناب آقای صفائی و عزیزان بیننده یک وقت هایی نگاه مان را یک مقدار از زاویه ای دیگر به مباحثی که معمولاً شاید با آن سر و کار داشتیم یا تکرار می شود بیایید از یک نگاه دیگر و بُعد دیگری داشته باشیم که این مدل فرمایش آقا امام رضا (علیه السلام) و تبیین ساختار اصلاً این مدل بیانات دین در خصوص آداب زیارت

شاید برای خیلی ها سوال باشد شخصیت های بزرگ جایگاه را می خواهم بروم زیارت بکنم چرا این مدل را باید اعمال بکنم؟ خصوصاً شاید در نسل های امروز با توجه به هجمه های شدیدی که دشمن با باورها و اعتقادات ما دارد دین و کلیّت دین مرادش از بیان آداب زیارت این نیست که ما یکسری اعمالی را به صورت تعصب گونه ای انجام بدهیم.

یک وقت های دین می خواهد آن معماری روحی و زیست اخلاقی را از طریق آداب زیارت به ما تعلیم بدهد.

مجری:

یک الگو به ما بدهد

استاد رضوی پور:

بله، اگر تو می خواهی به محضر بزرگی بروی و اگر تو قرار هست در یک جایگاهی در نوع ارتباط خودت با معبودت خداوند متعال قرار بگیری یک آدابی را باید رعایت بکنی آن جایگاه یک شأن و شئوناتی دارد. در زندگی های روز مره خودمان وقتی با شخصیت ها و افراد مختلی روبرو بشویم نشست و برخاست داشته باشیم هر میزان آن شخص دارای جایگاه و یک شخصیت و موقعیت اجتماعی باشد مدل رفتار ما، مدل صحبت ما، مدل حضور ما، حتی پوشش ما در نزد آن شخص متفاوت است.

شما وقتی می خواهید ملاقات های خودتان با اقوام تان آن کسی که بزرگ فامیل هست نوع ادبیات با آن کسی که دایی یا عمویی هست از نظر سن و سال به شما نزدیک باشد نوع ادبت با آن ها متفاوت هست.

در دین ما این را تعلیم می دهد یعنی چه؟ یعنی یک هندسه آموزشی برای زیست اخلاق مداری آن هم از چه طریقی؟ از طریق آداب زیارت. اگر قرار هست به زیارت بروی غسل کن، اگر قرار هست بروی شروع به ذکر گفتن بکن اگر رفتی چطور وارد شو؟ کجا بایست؟ چطور سلام بکن؟ چطور عرض ادب بکن؟ خیلی زیبا است در زیارت خانم فاطمه معصومه آن نگاه هایی که جایگاه یک زن را از نگاه مکتب و دین ما و ارزش یک زن را می خواهد نشان بدهد آن ها رعایت می شود.

آقا امام رضا (علیه السلام) می فرمایند «فَقُمْ عِنْدَ رَأْسِهَا مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَة» چرا؟ وقتی شما بالای سر می روید در حالتی قرار می گیرید که نسبت به آن محبوب و آن مزور در کمال ادب و احترام قرار گرفتید. وقتی که آقا امیر المؤمنین علی ابن ابی طالب (علیه الصلاة و السلام) ناموس خودشان زینب کبریٰ (سلام الله علیها) را می خواستند در محلی ببرند یا حتی در روایاتی نقل شده برای زیارت از منزل خارج شود آقا امیر المؤمنین یک آدابی را قرار می داد.

مثلاً چراغ شعله های که بود در کمترین حالت ممکن قرار می داد یا خاموش می کرد برادران بی بی را به یک شکلی قرار می داد چرا؟ چون آن وجاهت، وزانت و جایگاه این زن را بخواهد به همه عالم معرفی بکند. در قضیه کربلاء یک بُعدش از باب روضه به آن نگاه می کنیم که ببینیم این بی بی در چه جایگاهی بود و آن امت چطور با این بی بی برخورد کرد؟؛ اما در زیارت حضرت معصومه (سلام الله علیها) باز این مقابل می شوید اول مسئله توحید است یعنی «عِنْدَ رَأْسِهَا مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَة» حواست باشد قبله ات را فراموش نکن شعر معروفی هست می گوید

کعبه یک سنگ نشان است که ره گم نشود * خواجه احرام دگر بند ببین یار کجاست

آن حقیقتی که من در زیارت اهل بیت، ائمه و امامزادگان قرار هست بدست بیاورم آن حقیقت توحیدی است. آقا امام رضا در اول نگاه، ذوقی برداشت نمی کنم اگر بخواهم نص روایت آقا علی ابن موسی الرضا را برای تان بخوانم حضرت مسقیماً به سعد ابن سعد أشعری می فرماید

«يَا سَعْدُ عِنْدَكُمْ لَنَا قَبْرٌ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَبْرُ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُوسَى (سلام الله عليهما) قَالَ نَعَمْ مَنْ زَارَهَا عَارِفاً بِحَقِّهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ فَإِذَا أَتَيْتَ الْقَبْرَ فَقُمْ عِنْدَ رَأْسِهَا مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَة وَ كَبِّرْ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِينَ تَكْبِيرَةً وَ سَبِّحْ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ تَسْبِيحَةً وَ احْمَدِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ تَحْمِيدَةً...»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج99، ص266

نزد شما از برای ما یک قبری هست «قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَبْرُ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُوسَى (سلام الله عليها)» آقا جان فدای تان بشوم خواهرتان فاطمه بنت موسی ابن جعفر را می فرمایید؟ «قَالَ نَعَمْ مَنْ زَارَهَا عَارِفاً بِحَقِّهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ» اگر کسی به زیارتش برود عارفاً بحقها باشد معرفت این جایگاه را پیدا بکند بهشت بر او واجب هست.

«فَإِذَا أَتَيْتَ الْقَبْرَ فَقُمْ عِنْدَ رَأْسِهَا» این جا دارد حضرت آداب را در مدل رفتن به زیارت مهندسی می کند. هر وقت خواستی به زیارتش بروی «فَقُمْ عِنْدَ رَأْسِهَا مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَة» بالای سر برو در حالی که قبله پیش روی تو هست «وَ كَبِّرْ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِينَ تَكْبِيرَةً وَ سَبِّحْ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ تَسْبِيحَةً وَ احْمَدِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِينَ» سی و چهار مرتبه الله اکبر، سی و سه مرتبه سبحان الله و سی و سه مرتبه هم الحمد لله و بعد آن زیارتی که وارد شده است.

اول کاری که امام رضا دارد به ما تعلیم می دهد می فرماید پیوست ناگسستنی توحید در مسئله زیارت است یک اصل معرفتی در بین شیعه است. برای بندگی خدا به زیارت می رویم فراموش نکن قرار نیست بنا به آن چیزی که دشمنان مکتب آل الله به عنوان شرک مطرح می کنند نه این طور نیست مسیر، مسیر بندگی و عبودیت هست. مسیر، مسیر عبادت پروردگار هست.

لذا آقا امام رضا هم دارد تأکید می کند می گوید اگر کنار قبر خواهرم رفتی بالای سر می روی رو به قبله تا این پیوند توحیدی تو در زیارت فاطمه معصومه از هم گسسته نشود. آن جا رفتی اوج حیای فاطمی؛ یک تعبیری در خصوص جایگاه زیارت خانم فاطمه معصومه به عنوان فرمایشی که شما ابتدای صحبت هم اشاره کردید دومین فاطمه ای که این جایگاه را دارد کأنه در آن تشرفی که مرحوم پدر آقای مرعشی داشتند که اگر کسی به زیارت مادرم فاطمه زهرا (سلام الله علیها) اشتیاق دارد زیارت خانم فاطمه معصومه هست و کأنه این زیارت همان زیارت فاطمه زهرا می شود.

 آمدم به زیارتی که جایگاهش، جایگاه بنت رسول الله است که اصلاً در تعبیر زیارت هم خطاب به این بی بی این را بیان می کنم. یک حیائی دارد این حیاء دقیقاً در ایستادن در بالای سر محقق می شود یعنی شما عالی ترین جایی که نسبت به آن غض بصر، آن نگاهی که باید به جایگاه یک زنی که بنت پیغمبر خدا شناخته می شود حریم و جایگاه دارد. دشمن ما تمام همّ و غمش را می داند در کجا به کار بگیرد؟

این سالی که بر ما گذشت اتفاقات تلخی بر ما رخ داد از شهادت رهبر بزرگوارمان، فرماندهان مان اما در کنار این جنگ نظامی شما می بینید دشمن یک تمرکزی دارد روی بحث تهاجم همه جانبه فرهنگی، خصوصاً به ساحت دختران و زنان ما؛ یک وقت هایی آدم بحث پوشش و حجاب را مشاهده می کند دل آزرده می شود که دشمن چقدر حرفه ای و دقیق می داند کجا را بزند!

اگر ما نیاییم تبیین بکنیم برای این دختران خودمان، برای زنان عزیز مملکت مان باب ورود تخریب اعتقادات، تخریب فرهنگ همه از طریق یک زن می تواند شکل بگیرد. اگر این زن ارزش خودش را و آن گوهر نابی که خدا در وجود او قرار داده، می بینید در زیارتنامه بانویی مثل فاطمه معصومه بدیلی نداریم در زیارتنامه ای که بخواهد مشابه این امامزاده عظیم الشأن باشد و این قدر سفارش شده باشد.

این نشان می دهد زن جایگاهی بالایی دارد حیاء این زن، پوشش این زن، عفت این زن حتی این که جوری بایستم که در عالی ترین حالت باشد که غض بصر داشته باشم. بالای سر این اتفاق می افتد. اگر روی این کار انجام بدهیم طبیعتاً زنان و دختران سرزمین ما با آغوش باز هم چنان که تمام این فرهنگ دینی و محبت، علقه ای که نسبت به ساحت اهل بیت هست از دامن همین زنان و دختران سرزمین ما هست که می تواند به کل جامعه انشعاب پیدا بکند و مردان و پسران می توانند در این فرهنگ تربیت بشوند.

پس جا دارد که بیاییم این زیست فرهنگی، این آداب فرهنگی از طریق زیارت دارد دین به ما تعلیم می دهد این ها را بازخوانی بکنیم. سعی بکنیم این جایگاه را بهتر بشناسانیم صرفاً به یک مسئله کوتاهی که برویم زیارتی بکنیم و رد بشویم بسنده نکنیم. «عارفاً بحقها» خیلی حرف است این که طرف معرفت داشته باشد و شناخته پیدا بکند.

وقتی شناخت پیدا می کنیم آن حق مطلب را ادا می کنیم و وقتی حق مطلب ادا بشود وعده خداست از کلام امام معصوم «فَلَهُ الْجَنَّةُ» بهشت بر او واجب می شود.

مجری:

در جایگاه بهشتی قرار می گیرد.

استاد رضوی پور:

این حالت را باید تبیین بکنیم راهش چه است؟ راهش این که ایام زیارتی خصوصاً در فصل های که تعطیلات هست مثل فصل تابستان یا هفته آخر ماه شهریور از همه طرف به سمت شهر مقدس قم می آیند با شهادت بی بی فاطمه معصومه تقارنی هم پیدا کرد این نگاه عظیم به شأن فاطمه معصومه در زیارتنامه هم می گوییم «عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْن‏» این «شَأْناً مِنَ الشَّأْن‏» چیست؟ چقدر حرف در موردش می شود زد یک شأنی از آن شأن عظیم خدا که آیا بالاترین شأن در محضر پروردگار غیر از ولایت وجود دارد؟ خیرT که می گوید فاطمه معصومه «شَأْناً مِنَ الشَّأْن‏» یعنی شعبه ای از آن ولایت الله می شود. چقدر عظیم و زیباست پس چه زیارتی!

هر وقت در طول سال توفیق پیدا بکنم به زیارت بی بی فاطمه معصومه بیایم باید بدانم که در یکی از عظیم ترین مرتبه هایی که خدا در این کره خاکی قرار داده قرار گرفتم یعنی خدا خواسته است. آن هم محضر نه یک معصوم این هم نکته هست. وقتی به زیارت معصوم می روم مقام عصمت مشخصاً ما چهارده نور داریم که مقام عصمت در ایشان هست.

داریم در خصوص امامزاده ای صحبت می کنیم که شاید در استدراج عصمت قرار گرفته اما نه آن کلامی که نسبت به معصوم بخواهیم صحبت بکنیم اما جایگاهی دارد که امام معصوم دارد آن جایگاه را این طور برای مان تبیین می کند پس خیلی متفاوت هست نوع ورود من، نوع ادب من، نوع حضور من در حرم که ان شاء الله هر کسی دلتنگ است دوست دارد به زیارت خانم فاطمه معصومه بیاید ان شاء الله پروردگار محقق بکند.

ان شاء الله با نابودی دشمن خیلی از شیعیان از اقصیٰ نقاط جهان قطعاً با شما بیشتر ارتباط می توانند بگیرند ولی ما دوستانی که در کشورهای مختلف داریم بعد از اتفاقاتی که در حوزه جنگ افتاد مقداری رفت و آمدها سخت شد و گرفتاری پیش آمد دل هایشان پر می کشد بعضی دوستان مان شیعیانی هستند در کشورهای اروپایی زندگی می کنند به سختی دور هم جمع می شوند به سختی مجلسی برگزار می کنند تا بتوانند این فضا را داشته باشند. یک وقت هایی می گویند تو قدر آب چه دانی که در کنار فراتی! ماها یک وقت هایی قدر نعمت هایی که داریم را متوجه نمی شویم. من و شما در جوار خانم فاطمه معصومه هستیم در عظمت و فوق العادگی نعمتی که در جوار این بی بی نفس کشیدن همان ابتدا عرض کردم مراجع بزرگوار ما، مراجع تقلید خدا رحمت کند آیت الله شبیری ایشان هم نمازهای که در شبستان داشتند عرض ادبی که این سید بزرگوار داشت.

خدا رحمت کند رهبر شهیدمان را آن نگاهی که رهبری به زیارت خانم فاطمه معصومه داشتند و همه بزرگواران و علمای ما کأنه تعبیر این طوری شاید زیباتر باشد کاسه های گدائی دست شان می گیرند درِ خانه دختر موسی ابن جعفر می آیند، چرا؟ چون حقیقتی را خداوند در این جا قرار داده که شاید این حقیقت در همان نام فاطمه باشد که امام صادق (علیه السلام) باز هم آن تعبیر را دارد که دقیقاً به مادرش حضرت زهرا می تواند تصدیق بکنند. شیعیان به شفاعت این بی بی بأجمع همه با هم وارد بهشت می شوند این شخصیت، این جایگاه، این نور می خواهیم به زیارتش برویم زیارتش را چطور باید انجام بدهیم؟ با چه آدابی؟ با چه حس و حالی؟ با چه علاقه و انگیزه ای؟ خدا ان شاء الله روزی مان بکند بتوانیم با همه وجودمان این نگاه زیارت را داشته باشیم.

مجری:

در بخش اول مقدمه بسیار خوبی بود از جنبه های مختلف هم بحث زیارت، هم جایگاه حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها)، شهر مقدس قم بالأخص و بالخصوص ان شاء الله که ما هم نایب الزیاره همه شما هستیم. همه این بخش را بخواهیم جمع بندی کنیم در یک تک بیتی که گفت

آن قدر که در مدینه شد گُم * پیدا شده در مدینه قم

در بخش دوم بیشتر صحبت خواهیم کرد اگر خواستیم حضوراً زیارت کنیم با همین جسم خودمان چگونه حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) را زیارت کنیم؟

(میان برنامه)

مجری:

با روی سیاه و بار سنگین گناه * با خجلت و شرمساری و حال تباه

در حریم حضرت معصومه گزیدیم پناه * یا فاطمة إشفعی لنا عند الله

در خدمت حجة الاسلام و المسملین رضوی پور هستیم و ادامه گفتگو در مورد بحث و آداب زیارت، استاد اشاره فرمودند این زیارتنامه خاصی که برای حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) وارد شده است از معدود زیارتنامه های مأثوره هست. اگر بخواهیم زیارتنامه حضرت ابی الفضل العباس (علیه السلام) فرازهای خاصی دارد آن را استثناء قرار بگیریم خود این زیارتنامه شد در حقیقت یک مبنا برای زیارت دیگر امامزادگان است؛ تعبیر جالبی هست هندسه زیارت است یعنی ورود، آداب، مکان توقف و فرازهای خود زیارتنامه خیلی زیباست یعنی از حضرت آدم صفوة الله آغاز کنند خیلی عجیب است انبیاء اولو العزم، پیامبر خاتم، چهارده معصوم همه این ها را سلام بدهند تازه به «بنت رسول الله» برسند!

استاد رضوی پور:

دوست داشتم همان طوری که شما در بخش اول با یک دو بیتی بسیار زیبا بحث را جمع کردید یک شعر زیبایی از شاعر عزیزان مان هست فرمودندد

این جا حریم دختر موسی کاظم است * تعظیم شأن او به همه خلق لازم است

رو سوی قبله رو به ضریحش سلام کن * توحید با ولایت او در کلام است.

فرمایش حضرتعالی را تکمیل می کنم این زیارتنامه و این جایگاه را ما واقعاً بخواهیم از یک زاویه جدید به آن نگاه بکنیم و حالا به تعبیری بگوییم این هندسه زیست فرهنگی و اخلاقی که در زندگی مان می توانیم از هدف زیارت فاطمه معصومه به دست بیاوریم. باز مجدد حضرتعالی اشاره فرمودید تأکید می کنم زیارتنامه همه امامزادگان مان مأثور و اقتباسی از زیارتنامه فاطمه معصومه است چرا؟ چون نص امام معصوم برای این بی بی این طور بوده است نکته ای که در مورد قمر منیر بنی هاشم ابی الفضل العباس و آن جایگاهی که شأن و مقام ابی الفضل هست اختصاصی شخصیت بزرگوار آقا قمر منیر بنی هاشم است. فاطمه معصومه بابی در زیارت هست کأنه تمام زیارتنامه ها ...

در کمتر شهر و منطقه ای حداقل در کشور ایران سراغ داریم امامزاده ای یا امامزادگانی وجود نداشته باشند. همان محل امامزادگان، محلی هست که شیعه در آن جا اجتماع پیدا می کند در ایام عزا، در ایام شادی اهل بیت در همان حرم امامزادگان دور هم جمع می شوند عزاداری می کنند. در سراسر کشورمان امامزاده جایگاهی هست که مردم نسبت به او این توجه را دارند.

باب همه این امامزادگان و در حقیقت ادب و هندسه زیارتنامه همه امامزادگان ما از وجود نازنین خانم فاطمه معصومه (سلام الله علیها) است و ما این را از این زیارتنامه ادبش را از زیارت فاطمه معصومه یاد می گیریم و اظهار ارادت خودمان را به آستان اهل بیت نشان می دهیم.

عرض کردم در کلام امام رضا نه بحث کاملاً ذوقی بلکه نص کلام امام رضا یک پیوستی به ناگسستنی در بین زیارت و مسئله توحید هست که این قبله ای که من در برابرش قرار می گیرم در زیارت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) هدفم بندگی خداست. لذا وقتی می خواهید به زیارت بروید شاید پنج گام در زیارت حضرت معصومه به او می گوییم تعریف بکنید.

یک این که سفارش شده اگر کسی به زیارت می خواهد برود غسل کند هم چنان که در جمیع مناسک دینی و عبادی ما مسئله طهارت ظاهری جسم در آن شرط شده است. دوم: وقتی می خواهیم بروی اذن دخول دارد «اللَّهُمَّ إِنِّي وَقَفْتُ َلَى بَاب‏» آن جا هم همین طور هست اذنی دارد می خواهی وارد این صحن و سرا و حریم بشوی باید اذن بگیری ورود پیدا بکنی.

 سوم: در کلام امام رضا هست باید بالا سر بروی شروع به ذکر گفتن کنی سی و چهار مرتبه تکبیر باید بگویی «الله اکبر، سبحان الله، الحمد لله» این ذکر الهی در مرحله چهارم سلام به انبیاء از آدم

«السَّلَامُ عَلَى آدَمَ صَفْوَةِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى نُوحٍ نَبِيِّ اللَّه‏»

یک به یک انبیاء اولو العزم را سلام دادن بعد به ائمه حتی به حضرت خدیجه کبریٰ، خانم فاطمه زهرا خیلی سلام ها در جایگاه خودش یک معرفتی را به من و شما می رساند ببین کجا ایستادی؟ شما مقابل یک ضریح نیستی کأنه خداوند این محل را قرار داده برای شیعیانی که دوست دارند در لحظه خدمت به همه انبیاء و اولیاء الهی عرض ادب بکنند. خدا یک راه بندگی را از لسان امام دارد برای ما تعلیم می دهد یک هندسه ای در زیارت می شود و یک عبادتی که اخلاق و فرهنگ را به ما تعلیم می دهد.

 باز هم اشاره ای مجدد داشته باشم شما دارید به زیارت یک بانو می روید حریم این بانو، احترام این بانو حتی مدل ایستادن شما دارای یک تعلیم از کلام امام معصوم است که یاد بگیر؛ چطور نسبت به یک ساحت زن در دین ما این طور نگاه می شود.

این زن وقتی قرار هست واسطه بشود در نگاه توسل و شفاعت نگاه قرآنی است

(مَنْ ذَا الَّذِي يشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ)

کيست که در نزد او، جز به فرمان او شفاعت کند؟!

سوره بقره (2): آیه 255

این جا در زیارت حضرت معصومه دقیقاً هست وقتی می گوییم

«یَا فاطِمَة اشْفَعِي لَنَا»

ما شما را داریم شفیعه خودمان در محشر قرار می دهیم پس ایشان هم دارای اذن است امام صادق هم فرمود اگر بی بی فاطمه معصومه بخواهد همه شیعه ما ... آقای صفائی یک نگاه دیگر داشته باشیم یک وقتی هست خدمت امام معصوم می رویم عظمت امام معصوم مثلاً عدد زیارت امام را در زیارت جامعه پنجاه فراز هست که هر فرازش را ببینید چقدر از علمای ما کتاب نوشتند تألیف، مبانی، مفاهیمش امام معصوم است. امام معصوم یک واسطه و باب خیری هست که پروردگار برای جایگاه امام و امامت یک سری مناصب و شئونی قرار داده است.

 وقتی به زیارت می روم کاملاً سبک بال می شوم، قدیمی ها می گفتند زیارت امام رضا برویم استخوان سبک کنیم سبک می شویم.

 یک مثال دیگر بزنم استادی داشتیم خدا رحمت شان کند. ایشان می گفت زیارت مثل این است که شما به سرچشمه می روید خدا ان شاء الله بیماری و بلا را دور بکند می گویند برای سلامت بدن تان سرچشمه بروید آب چشمه استفاده کنید. آب چشمه چقدر مؤثر است و چقدر خاصیت دارد برایه کلیه، کبد، بینایی و عقلت خوب است. در قرآن هم می گوید امام مثل ماء معین است مثل آب چشمه زلال و دارای منفعت برای مردم است. ما هر لحظه می توانیم از این نعمت خدایی آب بهره مند بشویم اما این آب زلال کجا قلیان حقیقت و نعماتش بیشتر است؟ این که سرچشمه بروی آن جایی که می جوشد در زیارت کأنه داری به سرچشمه می روی داری خودت را به آن نقطه جوشش می رسانی برای همین وقتی شما وارد شهرهای مقدس یا اعتاب مقدس می شوید وقتی مشهد امام رضا می روی وارد حرم امام رضا می شوی مشهد جای خودش، وارد حرم امام رضا می شوی به صحن و سرای امام رضا می روی بیرون می آیی آرامش داری شهر قم خودم این حالت را دارم از ورودی شهر داخل می آیم یک نفس آرام می کشم از خیلی ها پرسیدم حتی از کسانی که نعمت مجاورت و سکونت در قم را ندارند از آن ها هم پرسیدم می گویند بله ما همچنین حسی داریم.

وقتی از عوارضی وارد قم می شویم یک آرامش و طمأنینه و سکونی ایجاد می شود آدم کیف می کند این چه است؟ این همان جایگاهی هست که خداوند قرار داده و امام معصوم آمد این را برای من و شما تبیین کرده است.

حالا امشبی که شب شهادت این بی بی بزرگوار هست مردم قم یک ادبی به خرج دادند. وقتی شنیدند دختر پیغمبرشان دارد به سمت شهر می آید شهر را آذین بستند استقبال در خور کردند. کاروانی که با آن صدماتی که دیده بود اذیت و راهی که در راه شدند این خانمی که به عشق زیارت برادر وارد کشور ما ایران شد در نزدیکی های ساده در حادثه ای که رخ می دهد بیمار و مجروح می شود آسیب روحی می بیند. بی بی در قم می آید چه استقبالی لذا شهر و خاک این سرزمین به واسطه این حرکت و این ادب که مردم از خودشان نشان دادند به استقبال ذریه امام شان رفتند آن اتفاق عظیم شکل گرفت در شهر قم یک آرامشی حاکم شد. شهر قم، شهر اصحاب اهل بیت شد شهر قم، شهر فقاهت شد. شهر قم، شهر علم شد، شهر قم در یک کلام عُش آل محمد (صلوات الله و سلام علیه) شد.

وقتی هم این بی بی بزرگوار مثل فردائی از دنیا رحلت می کند باز هم می بینید مردم قم با همه وجودشان می آیند یک تشییع جنازه ای را به پا می کنند در آن تعبیر زیارتی که امام رضا و آقا جواد الأئمه برای تدفین بی بی حضور پیدا کردند. این ها در کنار هم نشان می دهد وقتی به این زیارت می رویم معلوم است باید دست ادب روی سینه بگذاریم بگوییم

«السَّلَامُ عَلَى آدَمَ صَفْوَةِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى نُوحٍ نَبِيِّ اللَّه‏ السَّلَامُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى مُوسَى كَلِيمِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى عِيسَى رُوحِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ حَبِيبِ اللَّه...‏»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج99، ص266

یعنی با این ادب می آییم عرض ارادت می کنیم آن هم «مستقبل القبلة» در آن جایگاه و با آن شرایط؛ آیا این اوجش است؟ به نظر شما در زیارت حضرت معصومه وقتی هر چقدر جلوتر می رویم اوج به نظرم این زیارتنامه بخشی هست که شما درخواستی را مطرح می کنید دیگر آن درخواست مهم ترین طلبی هست که در زندگی مان داریم آن هم درخواست عاقبت بخیری است. تعبیری که داریم چه است؟ می گوییم:

«اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ أَنْ تَخْتِمَ لِي بِالسَّعَادَةِ فَلَا تَسْلُبَ مِنِّي مَا أَنَا فِيه‏»

تمام حرف هایی که تا الان زدم در همین دو کلمه هست اوجش است تعبیر دیگری ندارم انگار تیر خلاص معرفتی؛ خدایا من الان آمدم این جا ایستادم محضر این بی بی «فَلَا تَسْلُبَ مِنِّي» از من سلب نکنی «مَا أَنَا فِيه‏» خدایا در یک نقطه ای قرار گرفتم که این نقطه به برکت این بی بی خیلی عالی است.

در هیچ زیارتنامه ای این تعبیر را نمی بینید «تَخْتِمَ لِي بِالسَّعَادَةِ فَلَا تَسْلُبَ مِنِّي مَا أَنَا فِيه‏» یعنی نهایت سعادت را؛ این جا ذوقی می گویم تا این جا هر چه گفتیم از کلام امام رضا و امام معصوم بود این جا ذوقی است تعبیری است که از کلام مراجع و علماء گرفتیم این که می گویند اگر به زیارت فاطمه معصومه بیاید کأنه به زیارت فاطمه زهرا آمد این جا مقداری بفهمیم «مَا أنَا فِیه» یعنی چه؟ شاید آن قبر گمشده ای که در طول تاریخ مخفی است به دل ما داغ است در عراق فاطمیه اول شان مطابق با ایام شهادت فاطمه معصومه می شود چهل روزی که دارند می گیرند آن «فَلَا تَسْلُبَ مِنِّي مَا أَنَا فِيه‏» هر چه داریم از درِ خانه حضرت زهراست.

 اگر دل مان در زیارت قبر گمشده مادرمان فاطمه زهرا هست این زیارت بی بی فاطمه معصومه خدا ان شاء الله ما را محروم نکند. خدا را قسم می دهیم هر کس توفیق دارد به زیارت خانم فاطمه معصومه بیاید در صدر حوائجش که ظهور آقا حجة ابن الحسن اما این نگاهی که در خود زیارت دارد به ما تعلیم می دهد که «أَنْ تَخْتِمَ لِي بِالسَّعَادَةِ فَلَا تَسْلُبَ مِنِّي مَا أَنَا فِيه‏» این که می بینید خیلی از آن انسان های وارسته ای در نگاه مان می گوییم مرگ شان هم شهادت واقع می شود.

آخرین تصویری که از ایشان هست این که سر روی ضریح حضرت معصومه گذاشتند این نشان می دهد خیلی اتفاقات در این هندسه معرفتی می تواند رخ بدهد اگر بفهمم، بشناسم و حقش را ادا بکنم دنیا و آخرت به ما می دهد. دنیا خیلی تأکید دارم دنیاتان را هم در خانه معصومه با ادب زیارتش می توانید به دست بیاورید.

از گرفتاری هایی که در بحث بیماری عزیزان خدای نا کرده باشد امتحانات خداست مشکلات، مصیبت ها؛ اما زیارت حضرت معصومه امن و امان، آرامش، حلاوت و نعمتی است نمی دانم چطور تعریف کنم؟ اول باید بالا سر بروی دست ادب روی سینه بگذاری بعد بگویی «يَا فَاطِمَةُ اشْفَعِي لِي فِي الْجَنَّةِ فَإِنَّ لَكِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْن‏» نمی دانم چقدر توانستم این زیارت و ادب زیارت را برای تان بیان بکنم؟

ان شاء الله به حق حضرت معصومه و به حق آقا امام رضا (علیه السلام) که خیلی خواهرشان را دوست داشتند و به این محبت خواهر و برادری فرزندان موسی ابن جعفر، خدا خیر را برای این مملکت قرار بدهد برای شیعیان امیر المؤمنینی که شاید در بزنگاه تاریخ قرار گرفتیم ان شاء الله هر آن چه هست از اتفاقات، گرفتاری ها و این بلایا و فِتَن ختم به ظهور مهدی فاطمه بشود.

این راه معرفتی ما و این دق البابی که در خانه بی بی فاطمه معصومه می کنیم با این معرفت باشد.

مجری:

ان شاء الله رب العالمین و از ما این توفیق سلب نشود سپاسگزارم طیب الله انفاسکم جناب حجة الاسلام و المسلمین رضوی پور التماس دعا هم داریم. ممنون و متشکرم از این که ما را همراهی فرمودید در این شب شهادت ما هم ان شاء الله نائب الزیاره و دعاگو خواهیم بود همچنین از همه شما عزیزان التماس دعای فرج و دعای خیر داریم. باز هم عرض می کنیم که

با روی سیاه و با بار سنگین گناه * با خجلت و شرمساری و حال تباه

در حریم حضرت معصومه گزیدیم پناه * یا فاطمة اشفعی لنا عند الله

«والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته»