-
صدیقه شهیده _ ویژه برنامه پرسشگری از اهل تسنن و پاسخ به شبهات در موضوع فاطمیه 17 آذر 1401
1:۲۵:۴۹ دقیقه -
صدیقه شهیده _ ویژه برنامه پرسشگری از اهل تسنن و پاسخ به شبهات در موضوع فاطمیه 16 آذر 1401
1:24:14 دقیقه -
ظلم هایی که بر حضرت زهرا سلام الله علیها شد 15 آذر 1401
1:08:14 دقیقه -
صدیقه شهیده _ ویژه برنامه پرسشگری از اهل تسنن و پاسخ به شبهات در موضوع فاطمیه 14 آذر 1401
1:24:27 دقیقه -
صدیقه شهیده _ ویژه برنامه پرسشگری از اهل تسنن و پاسخ به شبهات در موضوع فاطمیه 13 آذر 1401
1:29:13 دقیقه
صدیقه شهیده _ ویژه برنامه پرسشگری از اهل تسنن و پاسخ به شبهات در موضوع فاطمیه
قسمت ششم ویژه برنامه صدیقه شهیده با کارشناسی استاد حسینی
ماجراي هجوم به خانه حضرت فاطمه الزهرا (س) و ... در منابع و كتب شيعه به چه صورت آمده است ؟
اعتقاد علماي شيعه و شيعيان نسبت به شهادت حضرت فاطمه الزهرا (س) و هجوم به خانه و ...
اعتقاد و اجماع متقدمين شيعه بر شهادت حضرت فاطمه (س) و شهادت حضرت محسن (ع)
آيا اميرمومنان علي (ع) هم خودشان به ماجراي مربوط به هجوم به خانه و مجروح و شهادت حضرت فاطمه (س) اشاره داشته اند ؟
بررسي اعتبار كتاب سليم بن قيس هلالي
نظر آيت الله العظمي خويي (ره) در مورد سليم بن قيس هلالي و كتاب ايشان
علت بخشيدن و معاف كردن ( قنفذ ) توسط عمربن خطاب ( در زمان خلافتش ) براي اينكه نصف اموالش را مانند ديگر مسئولين به حكومت بدهد به نقل سليم بن قيس هلالي
اشاره اميرمومنان علي (ع) به نقش ( قنفذ ) در ضربت زدن به حضرت فاطمه (س) به نقل سليم بن قيس هلالي
اتفاقات از شهادت رسول اكرم (ص) تا شهادت امام حسين (ع) كه توسط رسول اكرم (ص) بيان شده و اميرمومنان علي (ع) آن را نوشته اند (در كتاب و صحيفه اميرالمومنين (ع) ) به نقل سليم بن قيس
مطالب نقل شده در مورد كتاب و صحيفه اميرالمومنين (ع) و مطالب آن كه سليم بن قيس نقل كرده است به نقل ابن شاذان
آيا مباحث مربوط به حضرت فاطمه الزهرا (س) و شهادت ايشان و ... را اميرمومنان علي (ع) تكرار ميكردند ؟
دعاي قنوت اميرمومنان علي (ع) چه بوده است و در چه منابعي آمده و چه مطالبي دارد ؟
مقدمه اي كه كفعمي در مورد كتابش ( مصباح الكفعمي ) دارد
دعاي قنوت اميرمومنان علي (ع) و ارزش آن با استناد به بحارالانوار
نظر علامه مجلسي در مورد قنوت اميرمومنان علي (ع)
توضيح و شرح دعاي قنوت اميرمومنان علي (ع) توسط علامه مجلسي
دعاي قنوت اميرمومنان علي (ع) و ارزش آن و شرح آن در كتاب تحفه الابرار
گريه رسول اكرم (ص) و بيان اتفاقات بعد از ايشان و شهادت اميرمومنان علي (ع) و جسارت به حضرت فاطمه (س) و ... در العمالي شيخ صدوق
بررسي اسناد ديگر و صحت روايت گريه رسول اكرم (ص) و بيان اتفاقات بعد از ايشان و ... با استناد به منابع معتبر شيعه
( حسين بن حمدان خصيبي ) چه كسي است و چه اقوالي در مورد او وجود دارد ؟
اميرمومنان علي (ع) خطاب به عمربن خطاب در مورد آتش آوردن او با استناد به منابع معتبر شيعه
ماجراي دفن غريبانه حضرت فاطمه (س) و نكاتي كه اميرمومنان علي (ع) در آن زمان فرمودند با استناد به نهج البلاغه
محمد متولي شعراوي ( عالم و مفسر مشهور اهل سنت ) و بيان سخنان اميرمومنان علي (ع) در دفن غريبانه حضرت فاطمه (س) با استناد به كتاب تفسير شعراوي
كليپ سخنان محمد متولي شعراوي در مورد سخنان دردناك اميرمومنان علي (ع) در هنگام دفن غريبانه حضرت فاطمه الزهرا (س)
سخنان اميرمومنان علي (ع) در هنگام دفن غريبانه حضرت فاطمه الزهرا (س) از لسان امام حسين (ع) در كتاب كافي
منظور از ( جاري شدن نفس ) در سخنان اميرمومنان علي (ع) ، در لحظات پاياني اتمام زندگاني رسول اكرم (ص)
منظور و معني از ( نفس ) در لحظات پاياني زندگي رسول اكرم (ص) چيست ؟ در منابع معتبر اهل سنت
معناي ( لقد سالت نفسه في كفي ) در روايت لحظات پاياني زندگي رسول اكرم (ص) با استناد به شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد
سوال : چرا اميرمومنان علي (ع) در هنگام دفن غريبانه حضرت فاطمه (س) ماجراي لحظه خونين شدن رسول اكرم (ص) را ياد ميكند ؟
سخنان امام حسن (ع) در مورد شهادت حضرت فاطمه (س) با استناد به كتاب الاحتجاج شيخ طبرسي
( اخلست الزهراء ) به چه معناست ؟
سخنان دردناك و سوزناك اميرمومنان علي (ع) در هنگام دفن غريبانه حضرت فاطمه (س) با رسول اكرم (ص)
در مورد سخنان برخي از علماي اهل سنت در ايران كه بنا به اهدافي خاص ، ادعاي دفاع و مطالبه حقوق زنان را دارند !
دیگر قسمت ها
برنامه صدیقه شهیده 18 09 1401 (قسمت ششم)
عنوان: ویژه برنامه پرسشگری از اهل تسنن و پاسخ به شبهات در موضوع فاطمیه
کلید واژهها: فاطمیه؛ مذهب شیعه؛ شهادت؛ حضرت زهرا (سلام الله علیها)؛ هجوم به خانه وحی؛ اقوال علمای شیعه؛ بیعت؛ قنفذ؛ دعای قنوت؛ بیت نبوت؛ امیر المؤمنین علی (علیه السلام)؛ حجت خدا؛ آتش زدن خانه!
استاد: اقای دکتر حسینی
مجری: آقای سید مهدی حسینی
مجری:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، عرض سلام، ادب و احترام خدمت همه شما بینندگان عزیز و محترم شبکه جهانی حضرت ولی عصر (عج الله تعالی فرجه الشریف) خیلی ممنون و خرسندیم که این شبها ما را در ویژه برنامه صدیقه شهیده همراهی کردید، امیدوارم امشب که آخرین قسمت از این بخش برنامه تقدیم تان می شود ما را همراهی بفرمایید.
ابتدا خدمت آقا جان و مولای مان حضرت صاحب الزمان (صلوات الله علیه) تسلیت عرض می کنیم بابت عزای مادرشان حضرت زهرا (سلام الله علیها) و بعد قبولی عزاداری شما عزیزان را از خدا مسئلت داریم و امیدواریم که در این شبها همیشه و هر لحظه اش به یاد دعا برای امام زمان باشیم ان شاءالله که فرج حضرت برسد و انتقام مادرجان را بگیرند.
در این جلسه می خواهیم به موضوعی بپردازیم که طی پنج شب گذشته شاید این قدر کامل راجع به این بخشش صحبت نکردیم. طی شب های گذشته موضوعاتی مختلفی را مطرح کردیم شبهاتی را که سنی ها و به طور کلی وهابی ها خصوصاً آن را مطرح کردند اما امشب می خواهیم مقداری وارد دیدگاه شیعیان نسبت به این مسائل بشویم.
کارشناس عزیز، محترم و دوست داشتنی امشب افتخار دادند و مهمان ما شدند و قرار است ان شاء الله از صحبتهای ایشان بهرمند بشویم، و ادله ای که مطرح می کنند کتب معتبری را که ان شاء الله خواهند آورد و مباحثی را که امیدواریم با به اشتراک گذاشتن نظرات شما کامل تر هم بشود. در خدمت جناب آقای سید محمد حسینی هستیم ان شاء الله می خواهیم با ایشان گفتگویمان را آغاز بکنیم سلام علیکم و رحمة الله ایام فاطمیه را خدمت شما تسلیت عرض می کنم
استاد حسینی:
علیکم السلام و رحمة الله بنده هم خدمت شما و بینندگان عزیز و ارجمند عرض سلام و ادب و احترام دارم. به قلب داغدار آقا امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تسلیت عرض می کنم همچنین شما و بینندگان عزیز و ارجمند فرا رسیدن ایام شهادت حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) را؛ ان شاء الله که روزی ما در این ایام و این لیالی تعجیل در ظهور آقا امام مهدی (علیه السلام) باشد.
مجری:
استاد! طی شب های گذشته شاید روی صحبت ما بیشتر می رفت سمت وهابیت و شبهاتی که آن ها مطرح می کردند کتب خود آن ها را می آوردیم و ادله ای که از زبان خودشان اثبات می کردیم. می خواهم سوال اول را این طوری از شما بپرسم ماجرای هجوم به خانه حضرت امیر المؤمنین و شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیهما) به طور کلی در دین و مذهب شیعه به چه شکل است؟ یعنی چه جایگاهی در مذهب شیعه، بین علمای شیعه و در کتب شیعه دارد؟
استاد حسینی:
اشاره فرمودید در جلسات قبل در این برنامه اساتید و کارشناسان محترمی که این جا حضور داشتند به بحث شبهات وهابیت و اهل سنت در مورد مسئله هجوم و شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) پرداختند یادآوری بکنم فکر می کنم چهار یا پنج سال از زمانی که با آقایان مبلغ وهابیت و سلفی تماس گرفتیم، گذشت ما گفتیم آن ها گفته بودند روایت در مورد شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها)، هجوم به منزل حضرت زهرا (سلام الله علیها) مد نظر شما بود بیاورید گفتیم بیایید بحث بکنیم رفتند چهار، پنج سال هست سر و کله شان در این مسئله پیدا نشد.
اما در مورد مسئله اعتقاد شیعه و علمای شیعه به شهادت حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) و هجوم به منزل حضرت زهرا (سلام الله علیها) در طول تاریخ علمای ما در قرون اولیه هیچ اختلافی در این مسئله نداشتند جدای از اقوالی که علمای شیعه در این مورد داشتند و دارند حتی برخی مخالفین شیعه مثل جناب آقای قاضی عبد الجبار معتزلی نویسنده کتاب تثبیت الدلائل النبوة؛ قاضی عبد الجبار معروف نزد مخالفین شیعه عباراتی هم دارد و اعتقادات شان از عبارت شان کاملاً مشخص است.
ایشان تعدادی از علمای شیعه را نام می برد و در این خصوص ادعای اجماع می کند می گوید تمام این های که نام بردم دانه درشت های علمای شیعه و سرشناسان علمای شیعه را در آن جا نام برده می گوید تمامی این ها که خودشان را شیعه می دانند معتقد هستند حضرت زهرا (سلام الله علیها) و فرزندشان حضرت مُحَّسِن ما مُحسِن می گوییم به شهادت رسیده است بر این مصیبت هم گریه می کنند. این از قول مخالفین که این قدر بدیهی بود که در میان شیعیان همچنین چیزی وجود داشت ایشان هم ذکر کرده است.
شیخ طوسی در کتاب تلخیص الشافی مطرح می فرمایند آن چه که مشهورِ نزد شیعه است دارد: «ولا خلافَ فیه» هیچ اختلافی در این قضیه وجود ندارد.
«روي أنهم ضربوها بالسياط، والمشهور الذي لا خلاف فيه بين الشيعة أن عمر ضرب على بطنها حتى أسقطت فسمي السقط محسناً والرواية بذلك مشهورة عندهم. وليس لأحد أن ينكر الرواية بذلك لأننا بينا الرواية الواردة من جهة العامة من طريق البلاذري وغيره، ورواية الشيعة مستفيضة به لا يختلفون في ذلك . . الخ "»
تلخيص الشافي؛ الشيخ ابوجعفر محمد بن الحسن بن علي بن الحسن الطوسي، (متوفاى۴۶۰هـ)، ج ۳ ص ۱۵۶
قضیه شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها)، قضیه سقط حضرت محَّسِن یا محسِن (علیه السلام) هست. روایت در این زمینه معروف، مشهور و مستفیض هست و اختلافی در این زمینه نیست.
یا علمای دیگری که در بحث شهرت شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) و مسئله هجوم را مطرح کردند بحث متواتر بودن روایات در این زمینه جناب محمد تقی مجلسی اول پدر محمد باقر مجلسی مطرح کردند. ایشان تواتر را مطرح کردند که همچنین مسئله ای نزد شیعه متواتر است.
روایات صحیح که وجود دارد البته فرزند ایشان، علامه مجلسی در مورد شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) و تواتر این روایت در کتاب شان مرآة العقول اشاره دارد. تصحیح روایت را دارند روایت این قدر در این زمینه در کتب شیعه متعدد، مستفیض و تواتر معنایی دارد و آن اجماعی که از ابتدا وجود داشت و تواتری که از همان ابتدا نقل شد این قدر بدیهی و واضح است و مسئله این قدر شفاف است نیازی به توضیح و بازگو کردن این اسناد وجود ندارد.
ولی از آن جایی که می بینیم در این رسانه ها گاهی سوالات و شبهاتی مطرح می کنند ممکن است کسی شیعه باشد ولی خیلی اهل مطالعه نباشد و لازم باشد این نکات را برای شان یادآوری کنیم اشاره ای که نسبت به این مسئله داشتیم. متعدد در طول تاریخ، علمای شیعه این مسئله را مطرح کردند. اگر می بینیم گاهی برخی مطالبی مطرح می کنند البته جنبه سیاسی شان به جنبه اعتقادی شان می چربد اگر جنبه اعتقادی اصلاً بروز داشته باشد. یک سری چیزها را منکر می شوند انکار می کنند خانه های مدینه آن موقع دَرْ داشت یک شبهات خنده داری مطرح می کنند. با آیه قرآن، تاریخ شیعه و تاریخ اهل سنت قابلیت پاسخگویی دارد بدیهیات را منکر می شوند تازگی ها دارند همچنین مباحثی را مطرح می کنند.
قبلاً در اعتقادات شیعه هیچ شک و شبهه ای در این زمینه وجود نداشت الان هم نباید وجود داشته باشد. اهل سنت هم نسبت به این مسئله تصریح کردند همه شیعیان قائل به مظلومیت حضرت زهرا (سلام الله علیها)، شهادت ایشان و هجوم به منزل وحی بوده و الان هم هستند.
مجری:
ان شاء الله به قول شما آن حفظ اعتقاد و آن جمیع اعتقادی که وجود داشت و همه به نوعی بر آن قضیه اجماع داشتند حفظ بشود. به قول شما متأسفانه این قدر شبهات زیاد شد و شاید مطالعه کم آن ها یک مقدار دور شد اما هیچ وقت از بین نمی رود چون که بزرگ ترین علمای شیعه از زمان قدیم تا الان بر این موضوع اعتقاد داشتند و آن را جلو آوردند.
اما مسئله ای که این جا مطرح می شود امام و پیشوای ما الحمد لله امیر المؤمنین (صلوات الله علیه) هست سنی ها طبیعتاً وقتی ایشان را به عنوان خلیفه چهارم قبول می کنند ناچار هستند به این که خیلی از صحبت های امیر المؤمنین را بپذیرند. شاید نه به اندازه ما، شاید مدام می خواهند شبهه وارد کنند. اما تا حدی قبول می کنند و سعی می کنند از آن طریق مقداری خودشان را توجیه کنند یک سوال این جا مطرح می شود. شما به عنوان شیعیان دارید همچنین ماجرایی را مطرح می کنید امام شما یعنی امیر المؤمنین کجا این را مطرح کرده است؟ اصلاً امیر المؤمنین اقرار بر این موضوع داشتند یا خیر؟
اگر امکانش هست راجع به این موضوع صحبت بکنیم. همان طور که گفتم از زبان سنی ها یا وهابی ها در این چند شب زیاد گفتیم ببینیم امیر المؤمنین (صلوات الله علیه) این مصیبت بزرگ بر ایشان وارد شد خودشان با چه زبانی، با چه روایاتی و چه موضوعاتی به این موضوع پرداختند؟
استاد حسینی:
قبلاً مطالب متعددی را از کتب اهل سنت مبنی بر هجوم آوردیم بینندگان ما با این مسئله آشنایی دارند. کلام خلیفه اول در اعتراف به مسئله هجوم را با سند معتبر از کتب اهل سنت آوردیم یا آقایان کلام خلیفه شان را می پذیرند یا نمی پذیرند. در این جلسه می خواهیم در مورد کلام و عبارات امیر المؤمنین مبنی بر هجوم به منزل وحی، مبنی بر شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها)، مبنی بر مجروح شدن حضرت زهرا (سلام الله علیها) صحبت کنیم ببینیم باز با این مسئله چند روایت و عبارت باید از امیر المؤمنین بیاوریم؟ شبهه این مسئله حل می شود یا نمی شود؟
البته همین جا خدمت بینندگان عزیز عرض کنم الزامی در این زمینه وجود ندارد اگر یک اتفاقی افتاد از شخص امیر المؤمنین باید روایتی فرموده باشد و به گوش ما برسد یعنی از تاریخ عبور بکند به دست ما برسد و ما آن را شنیده باشیم. ممکن است امام صادق (علیه السلام) این را فرموده باشد. ممکن است امام موسی کاظم (علیه السلام) این را فرموده باشد.
اما با این وجود از آن جایی که خداوند می خواهد حجت را همه جوره بر این آقایان تمام کند افرادی که می خواهند انکار کنند عبارات و روایات متعددی از کلام امیر المؤمنین هم در کتب ما وجود دارد مبنی بر بحث هجوم و مجروح شدن حضرت زهرا (سلام الله علیها) و شهادت ایشان؛ سراغ کتاب ها می رویم یکی یکی بررسی می کنیم هر جایی هم لازم بود سوالی دارید مطرح بفرمایید. اگر مخالفین هم بودند خواستند روی خط برنامه تشریف بیاورند چند سوال مطرح کردیم دوست داریخ پاسخ بدهند اگر روایت امیر المؤمنین را نمی خواهید بپذیرید این کتب را هم قبول ندارید. کتب خودتان و روایات خلیفه اول مبنی بر اقرارشان به هجوم را ببینیم چه پاسخی نسبت به آن دارید؟
یکی از قدیمی ترین کتب شیعه اگر خیلی صریح نخواهیم بگوییم قدیمی ترین کتاب شیعه که الان به دست ما رسیده است کتاب سلیم ابن قیس هلالی در مورد این کتاب نکاتی هست.
مجری:
به قول شما چون نمی دانیم قدیمی ترین یا از قدیمی ترین ها است در مورد بحث اعتبار این کتاب هم حتماً صحبتی راجع به آن بشود.
استاد حسینی:
ابتدا در مورد اعتبارش صحبت بکنم
مجری:
اول اعتبار همچنین کتابی را اثبات بکنیم
استاد حسینی:
کتاب سلیم ابن قیس هلالی البته استاد ما حضرت آیت الله حسینی قزوینی مفصل در این خصوص برنامه داشتند و نکاتی را فرمودند اما کتاب اسرار آل محمد (صلی الله علیه و آله) هست تک جلدی چاپ شد سه جلدیش هم ظاهراً چاپ شده است ولی محتوا، محتوایی است که در یک جلد قابلیت جمع آوریش وجود دارد مگر این که یک تحلیل یا ترجمه روی این کتاب بشود. کتابی که در استودیو هست ترجمه کتاب اسرار آل محمد (صلی الله علیه و آله) هست.
در مورد شخصیت و جایگاه سلیم ابن قیس هلالی نزد شیعه هیچ نکته ای وجود ندارد الا آن چه که در مورد مدح شان وجود داشت و مصاحبت شان با امیر المؤمنین علی (علیه السلام) و اعتقاداتی که در طول تاریخ از ایشان نقل شده موجه و مورد قبول شیعه واقع شدند. در مورد کتاب و انتساب این کتاب که آیا این کتاب، کتاب سلیم هست یا نیست؟ مباحثی در طول تاریخ گاهی مطرح شده است. آن شخصی که بحث را تقریباً به جمع بندی رساند نکات مختلف را آورد در مورد سند این روایت آیا یک سند در مورد این کتاب وجود دارد که آن سند به أبان هست یا نه دو سند وجود دارد؟ شخصیت خود سلیم، کتابش، مطالبی که در این کتاب آمد آیا موافق اعتقادات شیعه هست یا نیست، در مورد موضوعات مختلف صحبت کرد آیت الله خویی هستند.
آیت الله خویی این مطالب را در کتاب معجم رجال حدیث شان جمع کردند یک جمع بندی آخر بحث دارند البته بعد از این جمع بندی شان چند صفحه ای بعضی از شبهات محتوایی کتاب را آوردند جواب دادند برخی هایش را منتسب به سلیم می دانند. ایشان می گویند برخی از افرادی که نسبت به کتاب سلیم ابن قیس هلالی ایراد گرفتند مطالب در نسخی بود که این نسخه، نسخه درستی نبوده است.
قبلاً مثل الان نبود کتابی چاپ بشود و چاپ کتاب ها یک وحدت رویه داشته باشد همه چاپ ها شبیه هم باشد. ممکن بود یک نسخه ای افتادگی داشته باشد یا حتی اضافه ای با قصد یا غرضی در یک نسخه ای انجام شده باشد. به هر حال یک نسخه تحریف شده باشد آن نسخه اگر به دست کسی برسد اگر بر اساس همان یک نسخه بخواهد قضاوت کند و آن کتاب را بخواهد قضاوت کند ممکن است در قضاوتش آن نکات را در نظر بگیرد و آن عباراتی که تحریف شده در نظر بگیرد.
آقای خویی جواب دادند جمع بندی دارند در کتاب معجم رجال حدیث آیت الله خویی ذیل سلیم ابن قیس بحث کردند در صفحه 230 دو نکته فرمودند یکی در مورد سلیم نکته اول شان این هست که:
«(سليم بن قيس الهلالي) في نفسه ثقة جليل القدر عظيم الشأن، ويكفي في ذلك شهادة البرقي بأنه من الأولياء من أصحاب أمير المؤمنين (عليه السلام )، المؤيدة بما ذكره النعماني في شأن كتابه، ... الثانية : أن كتاب سليم بن قيس - على ما ذكره النعماني - من الأصول المعتبرة بل من أكبرها، وأن جميع ما فيه صحيح قد صدر من المعصوم عليه السلام أو ممن لابد من تصديقه وقبول روايته، وعده صاحب الوسائل في الخاتمة، في الفائدة الرابعة، من الكتب المعتمدة التي قامت القرائن على ثبوتها وتواترت عن مؤلفيها أو علمت صحة نسبتها إليهم بحيث لم يبق فيه شك»
معجم رجال الحديث وتفصيل طبقات الرواة؛ الموسوي الخوئي، السيد أبو القاسم _المتوفى1411ق، ج9، ص230
و جایگاهی که سلیم داشت توضیح دادند مشخص است در این قضیه اصلاً بحثی مطرح نیست. نکته دومی که ایشان می فرمایند این که «أن كتاب سليم بن قيس - على ما ذكره النعماني - من الأصول المعتبرة» بر اساس آن چه که شیخ نعمانی گفته است «بل من أكبرها»، نه تنها از اصول معتبره حدیثی ما محسوب می شود بلکه از بزرگ ترین این اصول محسوب می شود.
«وأن جميع ما فيه صحيح قد صدر من المعصوم عليه السلام» هر آن چه که در این کتاب آمده از معصوم صادر شده است «أو ممن لابد من تصديقه وقبول روايته» اصل روایاتی که در کتاب سلیم آمده است را می پذیریم. منظور آیت الله خویی همین کتاب سلیمی هست که دست ما رسیده است شخصی نیاید بگوید کتاب سلیم یک کتاب دیگری بود از بین رفت کلاً این یک چیز دیگری است. در مورد همین کتاب دارد صحبت می شود سیاق کلام آیت الله العظمی خویی هم مشخص است که در مورد نسخه همین کتابی که در دست ماست صحبت می شود.
آیت الله العظمی خویی هم معاصر ما است این طور نیست که بگوییم چند قرن فاصله داشت نسخه دیگری در دست شان بود. این در مورد اعتبار کتاب سلیم این قیس تمام عباراتی که آمد تأیید شده است برخی ها می گویند برخی از نسخ بعداً اضافه شد اصلاً در کتاب سلیم وجود نداشت. به هر حال جزو کتاب معتبر نزد ما محسوب می شود.
هرچند برخی ها ایراداتی را نسبت به آن گرفتند که عرض کردم آیت الله العظمی خویی پاسخ دادند. سلیم ابن قیس هلالی را برخی متوفای در زمان امام سجاد (علیه السلام) دانسته اند یا متوفای سال 76 هجری دانسته اند برخی زمان های دیگری برایش آوردند. به هر حال شخص سلیم که نویسنده این کتاب هستند امیر المؤمنین علی (علیه السلام) را درک کرده است.
کتاب سلیم ابن قیس هلالی تألیف التابعی الکبیر سلیم ابن قیس الهلالی، تابعی گفته شده به خاطر این که پیامبر را درک نکرده صحابه را درک کرده است. ایشان در کتاب شان نکات و روایاتی را آوردند و بحث هجوم را این جا مطرح کردند. در بخشی از این کتاب بر اساس آن چاپی که خدمت شما نشان می دهیم صفحه 223 مسئله را می آورد در مورد علت بخشیدن قنفذ از این که اموالش بخواهد مصادره بشود.
داستانی است موضوعی در زمان خلیفه دوم پیش آمد ایشان گفت مسئولانی که در حکومت من هستند نصف اموال شان را باید به ما بدهند و نصف دیگر برای خودشان باشد. قنفذ را این جا معاف کرد ظاهراً این اتفاق چون در جلوی دید عموم مردم و در مسجد بود برای بعضی ها سوال شد خلیفه دوم چرا از بقیه این را طلب کرد اما قنفذ را گفت نمی خواهی چیزی بدهی.
مجری:
مشهور شد به این که غرامت نمی دهد
استاد حسینی:
بله از قنفذ غرامت نگرفت بحث غرامت گرفتن داستانی دارد حتی گفتند از ابو هریره هم غرامت گرفت. یک درهم از قنفذ غرامت نگرفت سلیم نویسنده این کتاب می گوید نزد امیر المؤمنین علی (علیه السلام) رفتم
«قَالَ سُلَيْمٌ فَلَقِيتُ عَلِيّاً (علیه السلام) فَسَأَلْتُهُ عَمَّا صَنَعَ [عُمَرُ] فَقَالَ هَلْ تَدْرِي لِمَ كَفَّ عَنْ قُنْفُذٍ وَ لَمْ يُغْرِمْهُ [شَيْئاً] قُلْتُ لَا قَالَ لِأَنَّهُ هُوَ الَّذِي ضَرَبَ فَاطِمَةَ (علیها السلام) بِالسَّوْطِ حِينَ جَاءَتْ لِتَحُولَ بَيْنِي وَ بَيْنَهُمْ فَمَاتَتْ ص وَ إِنَّ أَثَرَ السَّوْطِ لَفِي عَضُدِهَا مِثْلُ الدُّمْلُج»
كتاب سليم بن قيس الهلالي، محقق / مصحح: انصارى زنجانى خوئينى، محمد؛ ناشر: الهادى؛ ج2، ص 674
پرسیدم این چه کاری بود خلیفه دوم دارد می کند چرا قنفذ را بخشید؟ امیر المؤمنین فرمود می دانی چرا قنفذ مورد بخشش قرار گرفت؟ گفتم نه ایشان پاسخ دادند و این نکته را تکمیل کردند یعنی هم تأیید کردند قنفذ مورد بخشش قرار گرفت این که «لِأَنَّهُ هُوَ الَّذِي ضَرَبَ فَاطِمَةَ (علیها السلام)» چون قنفذ بود که در جریان هجوم به منزل حضرت زهرا (سلام الله علیها) را زد.
زمانی که خود حضرت یعنی حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) آمدند که بین من و آن ها حائل بشوند یعنی یک نفر هم آن جا نیاورد «بَيْنِي وَ بَيْنَهُمْ» گروهی که حمله کرده بودند حضرت صدیقه طاهره چون می خواست بین من و آن ها حائل بشود قنفذ آمد ایشان را مورد ضرب قرار دارد. زمانی که حضرت زهرا (سلام الله علیها) به شهادت رسیدند اثر این ضربه ای که قنفذ (لعنت الله علیه) بر حضرت وارد کرده بود مانند یک بازوبند بر دست حضرت زهرا (سلام الله علیها) مانده بود. خیلی واضح خود امیر المؤمنین در مورد مسئله هجوم می فرماید و یکی از مهاجمین را نام می برد و تبانی که بین مهاجمین در این قضیه رخداده است. این روایت که سلیم از امیر المؤمنین می پرسد.
در جای دیگر از این کتاب حوالی همان روایاتی که داریم به بحث هجوم می پردازیم. عرض کردم این اتفاق که افتاد قنفذ مورد بخشش قرار گرفت برای دیگران سوال شده بود که چرا این اتفاق افتاده است هم برای سلیم سوال شد و هم برای عباس عموی پیامبر سوال شد. در جلد 2 صفحه شماره 675 این کتاب از عباس عموی پیامبر است:
«قَالَ أَبَانٌ عَنْ سُلَيْمٍ قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَى حَلْقَةٍ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) لَيْسَ فِيهَا إِلَّا هَاشِمِيٌّ غَيْرُ سَلْمَانَ وَ أَبِي ذَرٍّ وَ الْمِقْدَادِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ وَ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ وَ قَيْسِ بْنِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ الْعَبَّاسُ لِعَلِيٍّ (علیه السلام) مَا تَرَى عُمَرَ مَنَعَهُ مِنْ أَنْ يُغْرِمَ قُنْفُذاً كَمَا أَغْرَمَ جَمِيعَ عُمَّالِهِ فَنَظَرَ عَلِيٌّ (علیه السلام) إِلَى مَنْ حَوْلَهُ ثُمَّ اغْرَوْرَقَتْ عَيْنَاهُ [بِالدُّمُوعِ] ثُمَّ قَالَ شَكَرَ لَهُ ضَرْبَةً ضَرَبَهَا فَاطِمَةَ (علیها السلام) بِالسَّوْطِ فَمَاتَتْ وَ فِي عَضُدِهَا أَثَرُهُ كَأَنَّهُ الدُّمْلُج»
كتاب سليم بن قيس الهلالي، محقق / مصحح: انصارى زنجانى خوئينى، محمد؛ ناشر: الهادى؛ ج2، ص 675
«فَقَالَ الْعَبَّاسُ لِعَلِيٍّ (علیه السلام) مَا تَرَى عُمَرَ مَنَعَهُ مِنْ أَنْ يُغْرِمَ قُنْفُذاً كَمَا أَغْرَمَ جَمِيعَ عُمَّالِهِ» عباس می پرسد چرا خلیفه این کار را انجام داد غرامت را بر قنفذ بخشید؟ واقعا به فدای مظلومیت امیر المؤمنین، این جا دارد: «فَنَظَرَ عَلِيٌّ (علیه السلام) إِلَى مَنْ حَوْلَهُ ثُمَّ اغْرَوْرَقَتْ عَيْنَاهُ [بِالدُّمُوعِ]» امیر المؤمنین به دور و برش نگاه کرد و چشمان حضرت پر از اشک شد. «ثُمَّ قَالَ شَكَرَ لَهُ ضَرْبَةً ضَرَبَهَا فَاطِمَةَ (علیها السلام) بِالسَّوْطِ» حضرت فرمود این کار را کرد به خاطر که از قنفذ تشکر کند برای ضربه ای که به حضرت زهرا (سلام الله علیها) زد. «فَمَاتَتْ وَ فِي عَضُدِهَا أَثَرُهُ كَأَنَّهُ الدُّمْلُج» حضرت زهرا (سلام الله علیها) از دنیا رفت و روی دستش مانند یک بازو بند اثر این ضرب باقی مانده بود.
پس یک جا سلیم از امیر المؤمنین در مورد این قضیه می پرسد و مسئله هجوم را حضرت امیر مطرح می کند. یک جا هم عباس از امیر المؤمنین پرسید و این جا هم مسئله هجوم را امیر المؤمنین مطرح کردند.
جای سوم در این کتاب، این کتاب بخشی دارد در مورد اتفاقاتی که برای اهل بیت (علیهم السلام) افتاد و در کتاب امیر المؤمنین این ها نوشته شده بود. روایت قبلی از عباس عموی پیامبر بود و این روایت از عبدالله ابن عباس است.
«...لَقَدْ دَخَلْتُ عَلَى عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ بِذِي قَارٍ، فَأَخْرَجَ إِلَيَّ صَحِيفَةً وَ قَالَ لِي: يَا ابْنَ عَبَّاسٍ، هَذِهِ صَحِيفَةٌ أَمْلَاهَا عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ خَطِّي بيده [بِيَدِي].»
ای ابن عباس! این کتاب، کتابی است که پیامبر فرمودند و من با دستخط خودم نوشتم.
«فَقُلْتُ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْرَأْهَا عَلَيَّ فَقَرَأَهَا»
بخش از این کتاب را بخوان کتاب با ارزشی است و امیر المؤمنین بخشی از آن را خواندن. یک گزارشی ابن عباس از آن کتاب می دهد انگار تیترهایی را آورده است.
«فَإِذَا فِيهَا كُلُّ شَيْءٍ كَانَ مُنْذُ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِلَى مَقْتَلِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ وَ كَيْفَ يُقْتَلُ وَ مَنْ يَقْتُلُهُ وَ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ مَنْ يُسْتَشْهَدُ مَعَهُ. فَبَكَى بُكَاءً شَدِيداً وَ أَبْكَانِي.»
اتفاقاتی که بعد از شهادت پیامبر تا شهادت امام حسین (علیه السلام) آمده بود در آن کتاب نوشته شده بود. و این که چگونه امام حسین (علیه السلام) به شهادت می رسد و قضیه شهادت را نقل کرده بود مقتل بوده است.
ابن عباس می گوید هم امیر المؤمنین گریه کرد و هم من را گریاند. از جمله مسائلی که در آن کتاب نوشته بود و دست امیر المؤمنین بود و خود امیر المؤمنین با دستخط مبارک خودشان نوشته بود؛ چون امیر المؤمنین با سواد بود مثل برخی از اقایان نبود که سواد نداشته باشد.
اتفاقاتی بود که برای حضرت زهرا (سلام الله علیها) می افتد و کیفیت شهادت حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) را نقل می کند. نه تنها امیر المؤمنین فرموده، نه تنها دلیلش بر قضیه قنفذ را مطرح فرمودند بلکه امیر المؤمنین با دستان خودش فرموده پیامبر را در مورد قضیه هجوم کتابت کرده بود، کیفیت شهادت صدیقه طاهره حضرت زهرا (سلام الله علیها) را خود امیر المؤمنین نوشته بود و این جا هم بخشی از آن کتاب را برای عبدالله ابن عباس خواند و ایشان دارد نقل می کند.
«فَكَانَ فِيمَا قَرَأَهُ عَلَيَّ: كَيْفَ يُصْنَعُ بِهِ وَ كَيْفَ يُسْتَشْهَدُ فَاطِمَةُ وَ كَيْفَ يُسْتَشْهَدُ الْحَسَنُ ابْنُهُ وَ كَيْفَ تَغْدِرُ بِهِ الْأُمَّةُ، فَلَمَّا أَنْ قَرَأَ كَيْفَ يُقْتَلُ الْحُسَيْنُ وَ مَنْ يَقْتُلُهُ أَكْثَرَ الْبُكَاءَ ثُمَّ أَدْرَجَ الصَّحِيفَةَ وَ قَدْ بَقِيَ مَا يَكُونُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ.»
كتاب سليم بن قيس الهلالي، محقق / مصحح: انصارى زنجانى خوئينى، محمد؛ ناشر: الهادى؛ ج2، ص 914
باز به شهادت امام حسین (علیه السلام) می رسند و اکثر البکاء امیر المؤمنین شروع به گریه کردن کرد و اتفاقاتی که در آینده قرار بود بیفتد در این صحیفه بود. این هم سه نفر یک سلیم از امیر المؤمنین، عباس از امیر المؤمنین و عبدالله ابن عباس از امیر المؤمنین علی (علیه السلام) نقل کرده است.
آیا این روایت فقط منحصر به کتاب سلیم ابن قیس است؟ نخیر، در کتاب شاذان ابن جبرائیل از علمای معروف و مشهور شیعه است کتاب را ملاحظه بفرمایید در کتاب الروضه شان فی فضائل امیر المؤمنین علی ابن ابی طالب (علیه السلام) به این کتاب هم که مراجعه کنیم ایشان متوفای سال 660 هجری است.
ایشان در کتابش صفحه 140 همان مطالبی که ابن عباس در مورد آن صحیفه آورده بود و این که امیر المؤمنین در آن صحیفه حتی کیفیت شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) را نوشته بود، این روایت را ایشان هم در کتاب خودش آورده و نقل کرده است. این همان مطلب کتاب اسرار آل محمد قیس هلالی در کتاب دیگر است.
می پرسیم امیر المؤمنین این مسئله را تکرار می کرد یا تکرار نمی کرد؟ می خواهیم خودمان سوال و شبهه طرح کنیم و به ان پاسخ بدهیم. آیا امیر المؤمنین این قضیه را خودشان تکرار می کرد یا نمی کرد؟ در ادامه هم چند تا روایت می خواهم بخوانم بعد کاملا مشخص می شود که امیر المؤمنین چه مدت عزادار حضرت زهرا (سلام الله علیها) بود.
مجری:
نکته جالبی است.
استاد حسینی:
این نکته ای که من می خواهم خدمت بینندگان عزیز عرض کنم مسئله، مسئله مهمی است خواهش می کنم یک مقدار بیشتر در مورد این مسئله توجه بفرمایند چون نکته ای مهم است من می خواهم از یک دعایی که دعای قنوت نماز امیر المؤمنین در کتب شیعه گفته شده بخشهایی را بخوانم. در مورد این دعا بعضی ها نکاتی را گفته اند منتها من می خواهم یک سری نقل قولهایی را در مورد این دعا و سندی که دارد بیاورم.
مجری:
اگر اجازه بدهید فاصله ای بگیریم و بر گردیم و این بخش صحبتها را باهمدیگر آغاز کنیم.
از شما بینندگان عزیز خیلی متشکر و قدردان نگاه ارزشمند شما عزیزان هستیم ما را همراهی بفرمایید
(میان برنامه)
مجری:
خیلی ممنونم که ما را همراهی می کنید در این ایام فاطمیه از شما التماس دعا داریم البته که در صدر حاجات تان ان شاء الله دعا برای فرج امام زمان (صلوات الله علیه) باشد.
در خدمت استاد گرانقدر دکتر سید محمد حسینی هستیم لطفا ادامه مبحث را از زبان شیرین امیر المؤمنین (علیه السلام) بفرمایید.
استاد حسینی:
همان طور که عرض کردم دعایی است و این دعا در کتب شیعه به عنوان دعای قنوت امیر المؤمنین (علیه السلام) آمده است. ابتدا می خواهم بگویم اصل دعا در کجا امده و بعد در مورد محتوایش مقداری اشاره ان شاء الله داشته باشم.
جناب اقای کفعمی کتاب به اسم مصباح دارد این کتاب معروف و مشهور است کتاب مصباح کفعمی معرف حضور بینندگان عزیز است. ایشان در ابتدای کتاب یک مطلب را مطرح کردند و ادعای راجع به کتاب شان را مطرح کردند.
کتاب مصباح اقای کفعمی را ملاحظه می فرمایید موسسه نعمانی هم این کتاب را چاپ کرده است در جلد اول همان ابتدای کتاب در صفحه شماره 10 و بعضی از چاپها صفحه 4 کتاب است مقدمه ای که خود آقای کفعمی در مورد کتابش دارد.
ایشان راجع به کتاب و دعاهایی که در این کتاب جمع کرده می فرماید:
«و قد جمعته من كتب معتمد على صحتها»
المصباح للكفعمي (جنة الأمان الواقية و جنة الإيمان الباقية)؛ كفعمى، ابراهيم بن على عاملى، محقق/ مصحح: ندارد: ناشر: دار الرضي (زاهدي) ص4
یعنی روایاتی که در این کتاب آورده اعتقاد دارد که من آمدم از منابع و کتب مورد اعتماد اینها را جمع کردم. و افرادی هم به عباراتی که در این کتاب آمده اشاره می کنند معمولا این مقدمه را کاملا در نظر می گیرند و همین عبارت دلالت بر اعتبار ادعیه این کتاب دارد.
یکی از دعاهایی که در این کتاب ایشان آورده و مطرح کرده است دعایی است که به عنوان دعای قنوت امیر المؤمنین است ما سراغ کتاب بحار الانوار علامه مجلسی (اعلی الله مقامه الشریف) می رویم و مطالبی که راجع به این دعای اقای کفعمی دارد و نکاتی که خود علامه مجلسی دارد باهم می بینیم که دلالتش بر بحث هجوم و شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) و این مسائل به چه شکل است.
کتاب بحار الانوار، چاپ 110 جلدی علامه مجلسی این کتاب را نوشته است ایشان متوفای 1111 یا 1114 هجری است. در صفحه شماره 260 ایشان از کتاب مصباح اقای کفعمی دعایی را نقل می کند و در مورد این دعا می گوید و نقل می کند:
«هَذَا الدُّعَاءُ رَفِيعُ الشَّأْنِ عَظِيمُ الْمَنْزِلَةِ وَ رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ عَنْ عَلِيٍّ (علیه السلام) أَنَّهُ كَانَ يَقْنُتُ بِه»
در دعای قنوت امیر المؤمنین علی (علیه السلام) بوده است. دعا چه بوده است؟ ما کاری به قضایای آن نداریم من فقط می خواهم اشاره کنم اینهای که می گویند امیر المؤمنین نفرموده است می خواهم عرض کنم این ها در کتب شیعه آمده است و نمی توانیم آن را منکر شویم و وجود دارد.
بخشی از این دعا این است که امیر المؤمنین در دعای قنوت خودشان می فرماید:
«فَقَدْ أَخْرَبَا بَيْتَ النُّبُوَّةِ»
بیت نبوت را خراب و ویران کردند.
«وَ اسْتَأْصَلَا أَهْلَهُ»
اهل این خانه را مستأصل کردند.
«وَ قَتَلَا أَطْفَالَهُ»
فرزندان این خانه را به شهادت رساندند. در ادامه علامه مجلسی مطلبی را دارد ایشان می آید نکته ای را نقل می کند.
«بيان: قال الكفعمي رحمه الله عند ذكر الدعاء الأول هذا الدعاء من غوامض الأسرار و كرائم الأذكار»
من غوامض الاسرار؛ یک تعابیری را در مورد این دعا می آورد که این دعا چه ویژگی نزد ایشان داشته است. حداقل خود اقای کفعمی و علامه مجلسی نقلی که می کنند نقل تأییدی است و همچنین مطلبی را تأیید می کنند به عنوان توضیح این دعا می آورند.
«و كان أمير المؤمنين (علیه السلام) يواظب في ليله و نهاره و أوقات أسحاره»
امیر المؤمنین در نماز صبح، نماز ظهر، نماز عصر و نماز مغرب و نماز عشا این را می فرمود؛ یعنی امیر المؤمنین هر وقت که نماز می خواند در قنوت نمازشان این عبارت را می فرمود. من که نمازهای پنجگانه می گویم این حداقلش است نمازهای واجب است و نمازهای مستحبی هم که حضرت داشته است.
آیا عباراتی که وجود داشت واقعا دلالت بر مسئله هجوم دارد یا خیر؟ باز علامه مجلسی در ادامه در صفحه 264 می فرماید. ایشان می آید تکههای از دعا را می آورد و توضیح می دهد که چه دلالت و معنایی دارد.
«و قوله فقد أخربا بيت النبوة»
بیت نبوت را که اینها خراب و ویران کردند
«اه إشارة إلى ما فعله الأول و الثاني»
خلیفه اول و دوم داشته است.
«مع علي (علیه السلام) و فاطمة (علیها السلام) من الإيذاء»
در مورد ایذاء که به امیر المؤمنین (علیه السلام) و صدیقه طاهره (سلام الله علیها) رسید.
«و أرادا إحراق بيت علي (علیه السلام) بالنار»
آن اراده ای که بر آتش زدن منزل وحی با آتش داشتند، فیتیله ای که همراه شان بود.
«و قاداه قهرا كالجمل المخشوش و ضغطا فاطمة (علیها السلام) في بابها حتى سقطت بمحسن و أمرت أن تدفن ليلا لئلا يحضر الأول و الثاني جنازتها و غير ذلك من المناكير»
و امیر المؤمنین را با وضع ناجور و بد برای بیعت گرفتن کشاندند و باعث سقط حضرت محسن (علیه السلام) از حضرت زهرا (سلام الله علیها) شدند. و جریان دفن شبانه حضرت زهرا (سلام الله علیها) را دارد نشان می دهد که نباید خلیفه اول و خلیفه دوم در آن حاضر می شدند. و اتفاقات بد دیگری که افتاد؛ پس دعای قنوت امیر المؤمنین (علیه السلام) به این ها اشاره دارد این عباراتی است که آمده است ممکن است کسی این عبارات را قبول نداشته باشد و به آن ایراد و بحث دیگر داشته باشد من فقط دارم این جا نقل قول می کنم.
بحث این است که حضرت امیر المؤمنین اشاره به بحث هجوم مدام داشته است. روضه مداوم امیر المؤمنین مدام در قنوت نمازشان بحث هجوم به منزل شان بوده است. و این را در روز چند بار تکرار می کردند. این چیزها جلوی چشم امیر المؤمنین اتفاق افتاده مگر می شود یادش برود که برایش چه اتفاق افتاده است!
باز در جای دیگر علامه مجلسی مطلبی دارد در ادامه همان توضیحاتی که دارد و در ادامه عبارتی دیگر که در این دعا آمده می فرماید:
«إشارة إلى ما فعلاه مع فاطمة (علیها السلام)»
بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج82، ص260 و 264 و 266
دعای امیر المؤمنین اشاره به آن اتفاقی است که برای حضرت زهرا (سلام الله علیها) رقم زدند که پهلوی حضرت را در قضیه هجوم شکستند. در جای دیگر من می خواهم عبارتی را در مورد این دعا برایتان نشان بدهم، جناب اقای شفتی، حجت الاسلام وقتی می گویند اسم شهر یا روستایی شان است. البته برخی عبارت و نامهای دیگری هم برای ایشان به کار می برند که استفاده شده است.
در کتاب تحفة الابرار ایشان را حجت الاسلام گفتند و روی کتاب شان نوشتند تألیف علامه جلیل القدر و محقق و فقیه نامدار بعضی ها حجت الاسلام می گویند وقتی علی الاطلاق گفته شد منظور ایشان است. ایشان متوفای سال 1260 هجری است. با تحقیق اقای سید مهدی رجایی این کتاب چاپ شده است. ایشان هم همین عبارت امیر المؤمنین را می خواهد نقل کند در صفحه شماره 490 از جلد کتاب شان می نویسد بدان که این دعایی است جلیل، دعای قنوتی که امیر المؤمنین (علیه السلام) داشتند و بخشی از آن را خدمت تان عرض کردیم.
از ابن عباس مشهور مروی است که اسم او عبدالله است مرحوم علامه در کتاب خلاصه ذکر فرموده اند ایشان را با نهایت تعظیم و احترام فرموده اند:
«كان محبا لعلي عليه السّلام و تلميذه، حاله في الجلالة و الاخلاص لامير المؤمنين عليه السّلام أشهر من أن يخفى»
كتاب : تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار ( فارسي )؛ نويسنده : سيد محمد باقر شفتي (وفات : 1260)، تحقيق: سيد مهدى رجائى، ناشر: انتشارات كتابخانهء مسجد سيد / اصفهان – ايران، چاپخانه: سيد الشهداء – قم: 1409 هـ ق، ص490
در مورد ابن عباس که راوی این دعا است این نکته را فرمودند. باز در صفحه 491
ایشان همان قضیه کسر ضلع حضرت زهرا (سلام الله علیها) را مبتنی بر عبارتی از دعای امیر المؤمنین علی (علیه السلام) هم در کتاب شان آورده اند و نقل کرده اند. این هم یک روایت دیگر از امیر المؤمنین مبنی بر قضیه هجوم.
روایت دیگری که می خواهم خدمت بینندگان عزیز و شما نشان بدهم باز از زبان خود امیر المؤمنین است. یک جا دیدیم امیر المؤمنین از پیامبر مکتوب کرده بود و اتفاقاتی که قرار است بیفتد را نوشته بود. این جا امیر المؤمنین به صورت شفاهی روایتی را از پیامبر نسبت به این مسئله نقل می کند.
در کتاب امالی شیخ صدوق (اعلی الله مقامه الشریف) مجلس شماره بیست و هشتم حدیث شماره 2 این روایت است.
«... عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع قَالَ: بَيْنَا أَنَا وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) إِذِ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَبَكَى فَقُلْتُ مَا يُبْكِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ أَبْكِي مِمَّا يُصْنَعُ بِكُمْ بَعْدِي فَقُلْتُ وَ مَا ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَبْكِي مِنْ ضَرْبَتِكَ عَلَى الْقَرْنِ وَ لَطْمِ فَاطِمَةَ خَدَّهَا وَ طَعْنَةِ الْحَسَنِ فِي الْفَخِذِ وَ السَّمِّ الَّذِي يُسْقَى وَ قَتْلِ الْحُسَيْنِ قَالَ فَبَكَى أَهْلُ الْبَيْتِ جَمِيعاً فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا خَلَقَنَا رَبُّنَا إِلَّا لِلْبَلَاءِ قَالَ أَبْشِرْ يَا عَلِيُّ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ عَهِدَ إِلَيَّ أَنَّهُ لَا يُحِبُّكَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَ لَا يُبْغِضُكَ إِلَّا مُنَافِقٌ.»
الأمالي (للصدوق)؛ ابن بابويه، محمد بن على، محقق/ مصحح: ندارد. ناشر: كتابچى، ص134
امیر المؤمنین فرمود نزد رسول الله من، حضرت زهرا و حسنین (علیهم السلام) بودند «إِذِ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَبَكَى» پیامبر شروع به گریه کردن کرد. «فَقُلْتُ مَا يُبْكِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ» یا رسول الله دلیل گریه شما چه است؟ «فَقَالَ أَبْكِي مِمَّا يُصْنَعُ بِكُمْ بَعْدِي» گریه می کنم به خاطر اتفاقاتی که بعد از من بر شما اهل بیت اتفاق می افتد. «فَقُلْتُ وَ مَا ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ» کدام اتفاقات لقَالَ أَبْكِي مِنْ ضَرْبَتِكَ عَلَى الْقَرْنِ» گریه می کنم به خاطر آن ضربه ای که بر سر تو می آید، اشاره به شهادت امیر المؤمنین در مسجد کوفه توسط ابن ملجم ملعون دارد.
«وَ لَطْمِ فَاطِمَةَ خَدَّهَا» و آن سیلی که به صورت حضرت زهرا (سلام الله علیها) می خورد. این را امیر المؤمنین از پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) دارد نقل می کند. چه می خواهند بگویند؟ می خواهند بگویند پیامبر دروغ گفته، می خواهند بگویند امیر المؤمنین دروغ گفته است؟ قضیه هجوم به منزل حضرت زهرا (سلام الله علیها) در زمان پیامبر هم روضه بوده است و امیر المؤمنین راوی این حدیث است.
در مورد سند روایت نکته ای را خدمت تان عرض کنم در مورد کتاب اسرار آل محمد نکاتی را عرض کردیم این جا هم عرض کنم مسئله ای را جناب علامه سید جعفر مرتضی عاملی در کتاب مأساة الزهرای شان مطرح می کند در این کتاب روایات مظلومیت حضرت زهرا (سلام الله علیها) را جمع آوری کرده و خیلی کتاب خوب و مفید است البته به همراه ملحقاتش اگر مطالعه بشود کتاب واقعا خوبی است.
در جلد اول کتاب شان، ایشان نکته ای را در صفحه شماره 46 دارد علامه جعفر سید مرتضی عاملی در چند سال گذشته از دنیا رفت و خداوند رحمت شان کند و با امیر المؤمنین محشورشان کند. ایشان همین روایت را که از زبان امیر المؤمنین می آورد و علت گریه پیامبر که سیلی خوردن حضرت زهرا (سلام الله علیها) یکی از دلایل گریه بود ایشان می فرماید:
«ووصف المجلسي إسناد هذه الرواية بأنه " معتبر"»
كتاب: مأساة الزهراء (ع)؛ نويسنده: السيد جعفر مرتضى العاملي
وفات: معاصر، ناشر: دار السيرة - بيروت – لبنان 1417 - 1997 م، جلد 2، ص46
علامه مجلسی سندهای این روایت را معتبر دانسته است. در پاورقی کتاب شان عدد 2 را که علامت زده است از کتاب جلاء العیون علامه مجلسی آدرس داده است. من دیدم بزرگواران صرفا گاهی به نقل همین مطلب اکتفا کرده اند من رفتم مطلب را از کتاب جلاء العیون علامه مجلسی هم پیدا کردم در کتاب چهارده معصوم شان جلاء العیون کتاب فارسی است علامه مجلسی ایرانی و کتاب فارسی نوشته است.
در این کتاب زندگی برخی از اهل بیت (علیهم السلام) از ولادت و کیفیت شهادت و این ها را در این کتاب آورده است.
ایشان در صفحه شماره 243 فصل هفتم باب دوم کتاب اگر کسی خواست به چاپهای دیگر کتاب مراجعه کند فصل هفتم باب دوم کتاب باید مراجعه کند و مطلب را ببیند. ایشان می گوید همچنین به سند معتبر از حضرت امیر المؤمنین (علیه السلام) روایت کرده است که آن حضرت فرمود روزی من، فاطمه حسن و حسین (علیهم السلام) در خدمت حضرت رسول (صلی الله علیه واله وسلم) نشسته بودیم ناگاه به سوی ما نظر کرد و گریست گفتم یا رسول الله سبب گریه تو چیست؟ فرمود می گریم برای آن چه نسبت به تو بعد از من خواهند کرد. گفتم یا رسول الله آن چیست؟ فرمود می گریم برای ضربتی که بر سر تو خواهند زد و تپانچه ای یعنی سیلی، خیلی عجیب است عبارت تپانچه که آن موقع به عنوان ضربت استفاده می شده ضربه ای که به صورت خیلی شدید بر صورت زده بشود ترجمه کرده اند که بر روی فاطمه خواهند زد و حوادثی که برای امام حسن مجتبی (علیه السلام) اتفاق می افتد را هم می فرماید. علامه مجلسی در کتاب جلاء العیون آورده که بسند معتبر این مطلب آمده است.
در مورد این مسئله یک سند دیگر هم نشان بدهم یک نسخه ای مخطوط و دست نویسی که از کتاب جلاء العیون در کتابخانهها وجود دارد در صفحه شماره 117 بر اساس این شماره گذاری کتاب علامه مجلسی این نکته را آورده و فرموده بسند معتبر از حضرت امیر المؤمنین (صلوات الله علیه) روایت کرده است که آن حضرت فرمود که روی من، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام) خدمت رسول خدا بودیم تا آن جایی که پیامبر علت و یکی از دلایل گریه را فرمودند به خاطر ضربت و سیلی است که به صورت حضرت زهرا (سلام الله علیها) زده می شود. روضه فاطمیه، روضه پیامبر بوده است قبل از امیر المؤمنین پیامبر روضه شان را خوانده است.
این هم یک روایت دیگر از زبان خود امیر المؤمنین که این جا از پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) نقل کرده است.
آیا باز در این زمینه روایت وجود دارد یا وجود ندارد؟ بله روایت دیگر هم وجود دارد چون فرصت کم است یک مقدار سرعت می دهم تا امشب چند تا روایت بخوانیم. در کتاب الهدایة الکبری جناب اقای حسین ابن همدان خصیبی، البته در مورد اقای خصیبی هم نکاتی وجود دارد من الان فرصت نیست کامل بخواهم در مورد اقای خصیبی توضیح بدهم. اقوالی وجود دارد خیلی از متقدمین ما آن چه که نقل کرده اند یا خودشان در مورد اقای خصیبی گفته اند انتقادی بوده است.
اما برخی آمدند کتب ایشان را تقسیم کرده اند و گفته اند کتاب های ایشان متفاوت است برخی گفتند بعضی از روایاتی که ایشان نقل کرده صرفا ایراد دارد به خود ایشان اشکال وارد نیست. جمع بندی را بینندگان عزیز، محققین و پژوهشگران گرامی اگر خواستند ببینند در کتاب اعیان الشیعه سید محسن امین مراجعه بفرمایند ایشان اقوال را جمع کرده و مطالبی که می تواند دلالت بر توثیق ایشان حتی داشته باشد را ایشان آورده است.
به هرحال ایشان شخصی است که بخشی از زمان غیبت صغری و و بخشی از زمان غیبت کبری را درک کرده است ایشان متوفای 334 است. روایتی را که ایشان آورده ببینیم به چه شکل است. باز از زبان امیر المؤمنین علی (علیه السلام) (در مورد شخص ایشان مطلب بماند جایی اگر لازم شد مفصل صحبت می کنیم)
ایشان سندی را آورده و می گوید براساس این سند از آقای عامر ابن واثله یکی از اصحاب پیامبر (ابي الطفيل عامر ابن واثله) از اصحاب مشهوری است که مخالفین ما هم گاهی گفته اند ایشان خیلی گرایش به شیعه داشته است با این که از اصحاب پیامبر بوده است. عجیب است که این قدر صریح گفته اند از اصحاب پیامبر است و گرایشاتی به تشیع داشته است چون بعضی از این ها می گویند شیعه از زمان صفویه به جود آمده است.
از عامر ابن واثله که اقای بخاری هم از ایشان روایت به همین دلیل نقل نمی کند اما ایشان مورد وثوق اهل سنت است:
«سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) يَقُولُ لِعُمَر... وَ هِيَ النَّارُ الَّتِي أَضْرَمْتُمُوهَا عَلَى بَابِ دَارِي لِتُحْرِقُونِي وَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) وَ ابْنَيَّ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ وَ ابْنَتَيَّ زَيْنَبَ وَ أُمَّ كُلْثُومٍ، حَتَّى تُحْرِقَا بِهَا»
نام كتاب: الهداية الكبرى؛ نويسنده: خصيبى، حسين بن حمدان، (تاريخ وفات مؤلف: 334 ق)، محقق / مصحح: ندارد، ناشر: البلاغ، مكان چاپ: بيروت1419 ق، ص 163
«سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) يَقُولُ لِعُمَر...» امیر المؤمنین خطاب به خلیفه دوم روایت مفصل است اما ما با این بخشی از روایت کار داریم، بر اساس این روایت که در چند جای دیگر هم نقل شده امیر المؤمنین خطاب به خلیفه دوم می فرماید «وَ هِيَ النَّارُ الَّتِي أَضْرَمْتُمُوهَا عَلَى بَابِ دَارِي» بعضی از نسخه ها «باب داری» است و داری را متفاوت آورده بودند.
بعضی از نسخهها «عَلَی بَابِی» دارد «لِتُحْرِقُونِي وَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ)» این همان آتشی است در ذیل داستانی که تو آوردی تا من، فاطمه و بقیه فرزندانم را به آتش بکشی از این نکته هم این را می شود فهمید اگر حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) نبود که آن جا از یک سری از مسائل ممانعت بکند این آتش امیر المؤمنین، حسنین (علیهما السلام) و حضرت زینب (سلام الله علیها) را هم در بر می گرفت. امیر المؤمنین فرمود تو آمدی این کار را بکنی حضرت زهرا (سلام الله علیها) اجازه نداد این هم یک روایت دیگر از امیر المؤمنین علی (علیه السلام).
داستانی در نهج البلاغه نقل شده است و روایاتی است که در کتب شیعه وجود دارد جالب این که اهل سنت هم این را دارند. در مورد مراسم دفن غریبانه حضرت زهرا (سلام الله علیها) و نکات و عباراتی که امیر المؤمنین در آن هنگام مطرح کردند. این روایت هرچند در نهج البلاغه آمده است شارحین نهج البلاغه از اهل سنت مثل ابن ابی الحدید، صبحی صالح و دیگران آوردند نسبت به اصل مسئله ایرادی نگرفته است. آقای شعراوی مفسر، خطیب و مشهور اهل سنت خیلی از افراد مؤثر بر اهل سنت در دوره های معاصر بوده است. ایشان این مسئله را در تفسیرشان آورده است.
اول تفسیر ایشان را نشان بدهم خیلی نمی خواهم کلمه به کلمه اش را این جا بخوانم چون روی سند دیگری می خواهم بحثش را مطرح کنم در کتاب تفسیر آقای شعراوی، جلد 19 از امیر المؤمنین علی (علیه السلام) نقل می کند.
«ونذكر هنا إن الإمام علياً رَضِيَ اللَّهُ عَنْه حينما ذهب ليدفن فاطمة بنت رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم َ رَضِيَ اللَّهُ عَنْها وقف عند قبر رسول الله وقال: السلام عليك يا سيدي يا رسول الله، قَلَّ عن صفيتك صبري، ورقَّ عنها تجلُّدي، إلا أن لي في التعزي بعظيم فُرْقتك وفادح مصيبتك موضع تأسٍّ - يعني: الذي تحمَّل فَقْدك يا رسول الله يهون عليه أيُّ فَقْد بعدك - فلقد وسدتُك يا رسول الله في ملحودة قبرك، وفاضت بين سَحْري ونَحْري نفسك، أما ليلي فمُسهَّد، وأما حزني فَسَرْمَد، إلى أنْ يختار الله لي دارك التي أنت بها مقيم، هذا وستخبرك ابنتك عن حال أمتك وتضافرها على هضمها ... فَأصْغِها السؤال، واستخبرها الحال، هذا ولم يَطلُّ منك العهد، ولم يخْلُ منك الذكر. ثم لما أراد أنْ ينصرف عن قبر حبيبه قال: والسلام عليك سلام»
الكتاب: تفسير الشعراوي – الخواطر؛ المؤلف: محمد متولي الشعراوي (المتوفى: 1418هـ)، الناشر: مطابع أخبار اليوم، ج 19، ص 11831
این کلمات و عبارات امیر المؤمنین موقع خاکسپاری حضرت زهرا (سلام الله علیها) را می آورد ایشان ظاهراً این را قبول داشت. هم در تفسیرشان این مطلب را به عنوان یک مسئله قطعی و مسئله ای که ایرادی به آن نداشت و نقل کرد و به آن استناد کرد آورد هم در سخنرانی شان این را گفتند.
مجری:
یک کلیپ از ایشان داریم موافق باشید آن را ببینیم و پاسخ بدهیم.
کلیپ از اقای محمد متولی شعراوی – عالم و مفسر مشهور اهل سنت:
امام علی رضی الله عنه و کرم الله وجهه زمانی که رفت تا فاطمه دختر محمد صلی الله علیه را دفن کند، حضرت علی سرورمان رسول خدا (ص) را مخاطب خود قرار داد و گفت سلام ای سرورم، ای رسول خدا شکیبایی و صبرم بر دوری دخترت کم شده جز این که برای من پیروی از سنت تو در آنچه که در فراقت کشیدم جای دلداری باقی است یعنی یا رسول الله، کسی که دوری تو را تحمل کند، دوری و فراق پس از تو بر او آسان می شود زیر من سر تو را در لحد آرامگاهت نهادم و نفس تو از میان گلو و سینهی من خارج شد. اما ای رسول خدا، دیگر شبم در بی خوابی می گذرد و اندوهم همیشگی است تا این که خداوند خانه ای را که تو در آن اقامت داری برایم برگزیند. به زودی دخترت از همدست شدن امتت برای هضم او به تو گزارش خواهد داد همهی سرگذشت را از او بپرس و گزارش از او بخواه، همهی اینها در حالی است که زمان زیادی نگذشته بود و یاد شما از میان نرفته بود!
مجری:
کلیپ را دیدیم اگر به صحبت های ایشان گوش بدهیم روضه خواند یعنی از غربت امیر المؤمنین تعریف می کنیم و در روضه ها می شنویم و با آن ها خون گریه می کنیم ایشان به آن اعتقاد داشت و راجع به آن صحبت کرد. ببینیم استاد حسینی راجع به این موضوع و کلیپ همان طور که قبل فرمودند ایشان در تفسیرشان ذکر کرده بود نظرشان چه است؟
استاد حسینی:
چند روایت از امیر المؤمنین در مورد مسئله هجوم و شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) خواندیم حالا رسیدیم به جایی که امیر المؤمنین می خواهد بدن مجروح حضرت را به خاک بسپارند. این عبارت را آقای شعراوی گفتند در تفسیرشان آورده بودند در نهج البلاغه و کافی شریف هم آمده است.
عبارات اندکی تفاوت دارد ولی اساس و چارچوب خطبه امیر المؤمنین واقعاً می شود به آن خطبه گفت. خطبه امیر المؤمنین علی (علیه السلام) موقع دفن حضرت زهرا (سلام الله علیها) اساسش یکی است یعنی همان چیزی که اهل سنت دیدید نقل کرده بودند ما هم در کتاب کافی و نهج البلاغه داریم.
می خواهیم در مورد برخی از عباراتش نکاتی هست عرض کنم ببینیم چه دلالتی دارد. جناب آٔقای ثقة الاسلام کلینی در کافی شریف دارند شک دارم بخش اصول بود یا نه به هر حال این عبارت در کافی شریف آمده است. حدیث 1240 ادامه همان سند:
«عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ع قَالَ»
امام حسین (علیه السلام) می خواهد مکالمه امیر المؤمنین در لحظات آخرین وداعش با مادرش حضرت زهرا (سلام الله علیها) را نقل کند.
«لَمَّا قُبِضَتْ فَاطِمَةُ (علیها السلام) دَفَنَهَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ سِرّاً وَ عَفَا عَلَى مَوْضِعِ قَبْرِهَا ثُمَّ قَامَ فَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْك يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنِّي وَ السَّلَامُ عَلَيْكَ عَنِ ابْنَتِكَ وَ زَائِرَتِكَ وَ الْبَائِتَةِ فِي الثَّرَى بِبُقْعَتِكَ وَ الْمُخْتَارِ اللَّهُ لَهَا سُرْعَةَ اللَّحَاقِ بِكَ قَلَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِيَّتِكَ صَبْرِي وَ عَفَا عَنْ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ تَجَلُّدِي إِلَّا أَنَّ لِي فِي التَّأَسِّي بِسُنَّتِكَ فِي فُرْقَتِكَ مَوْضِعَ تَعَزٍّ فَلَقَدْ وَسَّدْتُكَ فِي مَلْحُودَةِ قَبْرِكَ وَ فَاضَتْ نَفْسُكَ بَيْنَ نَحْرِي وَ صَدْرِي بَلَى وَ فِي كِتَابِ اللَّهِ لِي أَنْعَمُ الْقَبُولِ- إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ قَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَدِيعَةُ وَ أُخِذَتِ الرَّهِينَةُ وَ أُخْلِسَتِ الزَّهْرَاءُ فَمَا أَقْبَحَ الْخَضْرَاءَ وَ الْغَبْرَاءَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَّا حُزْنِي فَسَرْمَدٌ وَ أَمَّا لَيْلِي فَمُسَهَّدٌ وَ هَمٌّ لَا يَبْرَحُ مِنْ قَلْبِي أَوْ يَخْتَارَ اللَّهُ لِي دَارَكَ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا مُقِيمٌ كَمَدٌ مُقَيِّحٌ وَ هَمٌّ مُهَيِّجٌ سَرْعَانَ مَا فَرَّقَ بَيْنَنَا وَ إِلَى اللَّهِ أَشْكُو وَ سَتُنْبِئُكَ ابْنَتُكَ بِتَظَافُرِ أُمَّتِكَ عَلَى هَضْمِهَا فَأَحْفِهَا السُّؤَالَ وَ اسْتَخْبِرْهَا الْحَالَ فَكَمْ مِنْ غَلِيلٍ مُعْتَلِجٍ بِصَدْرِهَا لَمْ تَجِدْ إِلَى بَثِّهِ سَبِيلًا وَ سَتَقُولُ وَ يَحْكُمُ اللَّهُ وَ هُوَ خَيْرُ الْحاكِمِينَ سَلَامَ مُوَدِّعٍ لَا قَالٍ وَ لَا سَئِمٍ فَإِنْ أَنْصَرِفْ فَلَا عَنْ مَلَالَةٍ وَ إِنْ أُقِمْ فَلَا عَنْ سُوءِ ظَنٍّ بِمَا وَعَدَ اللَّهُ الصَّابِرِينَ وَاهَ وَاهاً وَ الصَّبْرُ أَيْمَنُ وَ أَجْمَلُ وَ لَوْ لَا غَلَبَةُ الْمُسْتَوْلِينَ لَجَعَلْتُ الْمُقَامَ وَ اللَّبْثَ لِزَاماً مَعْكُوفاً وَ لَأَعْوَلْتُ إِعْوَالَ الثَّكْلَى عَلَى جَلِيلِ الرَّزِيَّةِ فَبِعَيْنِ اللَّهِ تُدْفَنُ ابْنَتُكَ سِرّاً وَ تُهْضَمُ حَقَّهَا وَ تُمْنَعُ إِرْثَهَا وَ لَمْ يَتَبَاعَدِ الْعَهْدُ وَ لَمْ يَخْلَقْ مِنْكَ الذِّكْرُ وَ إِلَى اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْمُشْتَكَى وَ فِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْسَنُ الْعَزَاءِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ وَ عَلَيْهَا السَّلَامُ وَ الرِّضْوَانُ.»
الكافي (ط - الإسلامية)؛ نویسنده: كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، محقق/ مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الاسلامیة، ج1، ص458، ح3
«لَمَّا قُبِضَتْ فَاطِمَةُ (علیها السلام) دَفَنَهَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ سِرّاً وَ عَفَا عَلَى مَوْضِعِ قَبْرِهَا» دفن به صورت مخفیانه بود به خاطر وصیت حضرت زهرا (سلام الله علیها) «ثُمَّ قَامَ فَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ» بعد از این که حضرت زهرا (سلام الله علیها) را به خاک سپردند امیر المؤمنین صورت را رو به قبر پیامبر بر گرداند خطاب به پیامبر، جالب است بعضی از وهابی ها می گویند این ها کفر و شرک هست مخاطب قرار ندهید از دنیا رفتند دیگر نه می شنوند نه کاری می توانند بکنند این جا مکالمه امیر المؤمنین است.
«السَّلَامُ عَلَيْك يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنِّي وَ السَّلَامُ عَلَيْكَ عَنِ ابْنَتِكَ وَ زَائِرَتِكَ» سلام از طرف من و حضرت زهرا (سلام الله علیها) به تو باشد ای پیامبر «قَلَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِيَّتِكَ صَبْرِي» به خاطر از دست حضرت زهرا (سلام الله علیها) صبرم کم شده «وَ عَفَا عَنْ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ تَجَلُّدِي إِلَّا أَنَّ لِي فِي التَّأَسِّي بِسُنَّتِكَ فِي فُرْقَتِكَ مَوْضِعَ تَعَزٍّ» پیامبر (به قول خودمان) از دست حضرت زهرا (سلام الله علیها) را تا همین جا خیلی صبر و تحمل کردم منتها در این مسئله دارم تأسی می کنم به از دست دادن شما که من آن را تجربه کردم.
آن جا چه اتفاقی افتاده است؟ این نکته خیلی مهم است بینندگان عزیز این جا را حسابی دقت بکنند امیر المؤمنین توصیف می کند لحظاتی آخری که روح از بدن پیامبر دارد جدا می شود از امیر المؤمنین در حیات ظاهری دارد جدا می شود. امیر المؤمنین می فرماید من شمای پیامبر را در حالی درون قبر گذاشتم قبلش اتفاقی که افتاد این بود لحظه جان دادن «وَ فَاضَتْ نَفْسُكَ بَيْنَ نَحْرِي وَ صَدْرِي» نفسِ توی پیامبر در سینه من جاری شد.
جای دیگر داریم امیر المؤمنین نفس پیامبر را دست و صورت زد. اکثر مفسرین نهج البلاغه در مورد این که برای نفس پیامبر این اتفاق افتاد یعنی چه را نمی فهمند و نتوانستند درست مطرح کنند چه بود؟ یک احتمال خیلی قوی و نزدیک به یقین برای ما وجود دارد با توجه به حتی لغت عرب در مورد واژه نفس، عرب از واژه نفس به معنای خون یاد می کند یا بالعکس خون را نفس می گوید.
یعنی لحظات آخر پیامبر اسلام خونین شدند به خاطر سمی که به پیامبر داده شده بود این عبارت را هم نشان بدهم تصریح علمای اهل سنت نسبت به این مسئله که پیامبر به خاطر اثر سم، خونین شده بودند می خواهم ارتباطش را نسبت به این مسئله بگویم. امیر المؤمنین می فرماید منی که آن صحنه را دیدم توانستم این را تحمل بکنم که برای حضرت زهرا (سلام الله علیها) این اتفاق افتاده است.
در کتب اهل سنت هم این مسئله آمد و به آن اشاره شده است در کتاب شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید معتزلی سنیِ متعصب، جلد 10، صفحه 182 ایشان نکته ای را آورد در مورد لحظات آخری که امیر المؤمنین توصیف می کند «لَقَدْ سَالَتْ نَفْسُهُ فِي كَفِّي» همان عبارتی که گفتم برخی ها این گونه نقل کردند.
«وَ لَقَدْ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) وَ إِنَّ رَأْسَهُ لَعَلَى صَدْرِي وَ لَقَدْ سَالَتْ نَفْسُهُ فِي كَفِّي فَأَمْرَرْتُهَا عَلَى وَجْهِي...»
نهج البلاغة (للصبحي صالح)؛ نویسنده: شريف الرضى، محمد بن حسين، ناشر: هجرت، محقق/ مصحح: فیض الاسلام، ص311
«ثم ذكر (علیه السلام) وفاة رسول الله (صلی الله علیه واله وسلم) فقال لقد قبض و إن رأسه لعلى صدري و لقد سالت نفسه في كفي فأمررتها على وجهي يقال إن رسول الله (صلی الله علیه واله وسلم) قاء دما يسيرا وقت موته و إن عليا ع مسح بذلك الدم وجهه»
شرح نهج البلاغة؛ اسم المؤلف: أبو حامد عز الدين بن هبة الله بن محمد بن محمد بن أبي الحديد المدائني الوفاة: 655 هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت / لبنان - 1418هـ - 1998م، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمد عبد الكريم النمري، ج10، ص182
«یُقال إنَّ رسول الله صلی الله علیه و آله» آن موقع از پیامبر چه چیزی ساطع شد؟ «دماً یسیرا» خون، چه زمانی؟ «وَقت موتِه و إنّ عليا عليه السّلام مسح بذلك الدّم وجهه»، ابن ابی الحدید سنی می گوید این خون را امیر المؤمنین بر صورت کشید.
چرا امیر المؤمنین لحظه دفن حضرت زهرا (سلام الله علیها) دارد یاد می آورد پیامبر را آن لحظه ای که پیامبر خونین شد؟ این را باید در روایت امام حسن مجتبی (علیه السلام) جستجو کنیم. این روایت در کتاب الإحتجاج شیخ طبرسی، جلد 1، صفحه 414 آمده است. امام حسن (علیه السلام) احتجاج کردند و فرمودند:
«وَ أَمَّا أَنْتَ يَا مُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ فَإِنَّكَ لِلَّهِ عَدُوٌّ وَ لِكِتَابِهِ نَابِذٌ وَ لِنَبِيِّهِ مُكَذِّبٌ وَ أَنْتَ الزَّانِي وَ قَدْ وَجَبَ عَلَيْكَ الرَّجْمُ وَ شَهِدَ عَلَيْكَ الْعُدُولُ الْبَرَرَةُ الْأَتْقِيَاءُ فَأُخِّرَ رَجْمُكَ- وَ دُفِعَ الْحَقُّ بِالْأَبَاطِيلِ وَ الصِّدْقُ بِالْأَغَالِيطِ وَ ذَلِكَ لِمَا أَعَدَّ اللَّهُ لَكَ مِنَ الْعَذَابِ الْأَلِيمِ وَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ لَعَذابُ الْآخِرَة أَخْزى وَ أَنْتَ الَّذِي ضَرَبْتَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) حَتَّى أَدْمَيْتَهَا»
الإحتجاج علی أهل اللجاج؛ نویسنده: طبرسی، احمد بن علی، ناشر: نشر مرتضی، محقق / مصحح: خرسان، محمد باقر، ج1، ص277
... مغیره «فَإِنَّكَ لِلَّهِ عَدُوٌّ» تو که دشمن خدایی تا عبارات و توصیفاتی دیگری که چه کار و چه کار کردی اما اصل جرمی که منِ امام حسن می خواهم بگویم در این جا ولی دم محسوب می شوم این که «وَ أَنْتَ الَّذِي ضَرَبْتَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم)» تو بودی که حضرت زهرا (سلام لاله علیها)، مادرم فاطمه را زدی «حَتَّى أَدْمَيْتَهَا» تا این که حضرت زهرا (سلام الله علیها) خونین شد.
امیر المؤمنین می فرماید پیامبر اگر من آن لحظه خونین شدن تو را ندیده بودم نمی توانستم این صحنه را تحمل کنم.
ادامه خطبه امیر المؤمنین مظلومانه در آن زمان، امیر المؤمنین زمان حیات پیامبر ظاهراً خطبه نخواندند چون به احترام پیامبر، پیامبر حضور داشتند و خطبه می خواندند و نکاتی را می فرمودند. این جا امیر المؤمنین دارد برای پیامبر خطبه می خواند.
مجری:
یک جورهای شاگرد دارد درس پس می دهد. اما این خطبه رنگ و بوی درد و دل دارد و آن مظلومیت ها را دارد بیان می کند.
استاد حسینی:
امیر المؤمنین فرمود «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ» خطاب به پیامبر عرض کرد «قَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَدِيعَةُ وَ أُخِذَتِ الرَّهِينَةُ» پیامبر، امانتی را دارم بر می گردانم یک عبارت در نهج البلاغه نیامده در کافی آمد «وَ أُخْلِسَتِ الزَّهْرَاءُ»، «أُخْلِسَتِ الزَّهْرَاءُ» یعنی چه؟ بعضی وقت ها تعبیر اختلاس را به کار می بریم یعنی یک چیزی را ناگهانی و به زور گرفتند. یعنی حضرت زهرا (سلام الله علیها) را به زور از من گرفتند!
«أَمَّا حُزْنِي فَسَرْمَدٌ وَ أَمَّا لَيْلِي فَمُسَهَّدٌ» روزم، شب شده شبم به بیداری می گذرد تا چه زمان؟ تا موقعی که من هم بمیرم «وَ إِلَى اللَّهِ أَشْكُو» یا رسول الله شکایت پیش خدا می برم «وَ سَتُنْبِئُكَ ابْنَتُكَ بِتَظَافُرِ أُمَّتِكَ عَلَى هَضْمِهَا» رسول خدا، دخترت به تو خواهد گفت که امتت چطوری دست به دست هم دادند بر هضم حضرت زهرا (سلام الله علیها)
قبلاً این واژه را گفته بودم گاهی آدم فکر می کند لحظاتی که بر امیر المؤمنین گذشت رسول خدا اگر این امانت این گونه دارد به دستت می رسد دختر تو به تو خواهد گفت که امتت دست به دست هم دادند تا حضرت زهرا (سلام الله علیها) را هضم و لِه بکنند. واژه هضم در قرآن هم آمده است برخی ها ترجمه به شکستن کردند.
«فَأَحْفِهَا السُّؤَالَ وَ اسْتَخْبِرْهَا الْحَالَ» پیامبر از دخترت بپرس که چه بلایی سرش آوردند؟ «فَبِعَيْنِ اللَّهِ تُدْفَنُ ابْنَتُكَ سِرّاً» جلوی چشم خدا دارم دخترت را به صورت پنهانی دفن می کنم «وَ تُهْضَمُ حَقَّهَا وَ تُمْنَعُ إِرْثَهَا» همان های که ارثش را غصب کردند همان های که حق حضرت را گرفتند همان ها جان حضرت را هم گرفتند.
در مقابل چشم خدا در تنهایی دارم حضرت را دفن می کنم «وَ إِلَى اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْمُشْتَكَى» ای رسول خدا، شکایت پیش خدا می برم « وَ فِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْسَنُ الْعَزَاءِ» رسول الله گلایه و شکایت باید پیش خدا ببرم و تو عزادار شدی و من هم عزادار شدم این خطبه امیر المؤمنین موقع دفن حضرت زهرا (سلام الله علیها) است که با چه خون دلی حضرت دارد این خطبه را می فرماید.
امیر المؤمنین بعد از این قنوتش یاد ذکرِ هجوم به منزلش است یاد شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) است و یاد سقط شدن حضرت محسن (علیه السلام) است. امیر المؤمنین دیگر چه بفرماید؟ دیگر چه باید در کتب شیعه بیاید چه باید در روایات ما بیاید مشخص بشود امیر المؤمنین در مورد شهادت و هجوم چه فرمودند؟ امیر المؤمنین دیگر باید چه کار می کردند تا این ها متوجه بشوند؟ آیا حجت تمام نشد؟ آیا هنوز هم باید بگردیم در لا به لای برخی کتب عبارتی را پیدا بکنیم این همه روایت فقط از امیر المؤمنین وجود دارد، آخر خلیفه مشروع نزد خودتان ابوبکر می گوید من هجوم آوردم خلیفه چهارم تان اگر امیر المؤمنین باشد این همه روایات در تاریخ وجود دارد که امیر المؤمنین دارد گلایه می کند از مسله هجوم شکایت نزد خدا می برد.
دیگر چه باید آورده بشود تا شما یک مسئله ای را بپذیرید خود طرف می گوید من هجوم بردم آقایان می گویند نه هجوم نبرده. خود طرف لحظات آخر گفت هجوم بردم سندش را می گوییم معتبر است گوینده اش خلیفه اول است این همه گزارش تاریخی در این زمینه وجود دارد عالم شما ابن ابی دارِم آن گونه نقل کرد و مفصل گفتم.
عبد الفتاح عبد المقصود تصریح کرد به مسئله هجوم به منزل حضرت زهرا (سلام الله علیها) و اثری که از هجوم بر بدن مبارک حضرت صدیقه طاهره (سلام الله علیها) ماند.
حسن بن فران المالکی عالم شما هنوز در قید حیات است آقایان اهل سنت ایشان هنوز در عربستان سعودی است ایشان کتاب های درسی برای آل سعود نوشته است می گوید:
«کنت اظن المزاحمة مکذوبة»
فکر می کردم قضیه هجوم دروغ است بعد برایش اسانید و سندهای صحیح دیدم ایشان شیعه نیست علاقه ای هم به تشیع ندارد که بخواهد این گزارش تشیع را دقیقاً قبول کند می گوید شیعه دروغ دارد می گوید ولی چه کار کنم روایات هجوم به منزل حضرت زهرا (سلام الله علیها) وجود دارد؟ استاد بخاری می گوید هجوم آورد طبری روایت دارد هجوم آورده آخر چند نفر باید یک مسئله ای را بگویند تا یک موضوعی ثابت بشود!
البته برای امیر المؤمنین که با آن همه شاهد در غدیر نتوانست حق خودش را بگیرد باز هزاران نفر از علمای این ها بیاوریم نخواهند پذیرفت ولی حجت تمام می شود فردای قیامت در مقابل پیامبر اسلام می خواهند بایستند می گویند این ها را شنیدی نباید یک تحقیق می کردی نمی خواستی بپذیری به برنامه زنگ می زدی سوال می پرسیدی ایرادتان را بگیرید شبهه تان را بپرسید. ولی فردای قیامت دیگر جای این نیست بگویی این روایت، سندش ضعیف بود یا نبود همه مطالبی که لازم بود گفتیم و عرض کردیم.
مجری:
بحث نطفه و لقمه بحث سنگینی است بیشتر از این نمی شود گفت در این چند شب این قدر بحث کردیم و این قدر صحبت کردیم این قدر علنی و واضح با سند و مدرک معتبر از زبان خودشان، از زبان هر کسی که فکرش را بکنید همه این ماجرا را شرح دادیم همان طوری که استاد حسینی عزیز گفتند هیچ جای توجیهی نمی گذارد.
قضاوت با چه کسی؟ الحمد لله به لطف خدا محبت امیر المؤمنین و اهل بیت را داریم والا ما هم معلوم نبود آن دنیا چه جوابی داریم؟ صحبتی که استاد حسینی داشتند نشود ما به عنوان یک شیعه تردید، شک یا شبهه داشته باشیم بعد ادعای مان هم این باشد متوجه نشدم اهل مطالعه نبودم به هر زبانی گفتیم در این چند شب از زبان وهابیت و اهل سنت زیاد گفته شد امشب با نگاه خیلی خاص و بدیع که استاد حسینی داشتند از زبان امیر المؤمنین (صلوات الله علیه) گفته شد.
این همه کتب شیعه، این همه روایات از جانب علمای شیعه مطرح شد فقط می توانم بگویم تصور این ماجرا واقعاً بیش از حد توان و تحمل مان است امام زمان مان چه کشید و چه می کشد از این که، این ماجراها را به چشم می بینند و پهلوی شکست حضرت زهرا (مادرشان) را می بینند.
تصورش خیلی سخت است کلام را ناقص بگذاریم بهتر است فکر می کنم. استاد اگر در آخر برنامه صحبتی دارید بفرمایید
استاد حسینی:
به نظرم امشب مخالف تماس نگرفت اگر تماس می گرفت تماس وصل می شد به عنوان نکته آخر مسئله ای را عرض بکنم. مسئله هجوم ثابت است چقدر سند و مطلب بیاوریم نشان بدهیم عزیزان اهل سنت مگر برای اثبات یک مسئله تاریخی شان چقدر روایت می توانند بیاورند که ما این همه مطلب داریم می آوریم.
کدام مسئله از مسائل شما در تاریخ قبول دارید این قدر در موردش کار شد، این قدر در موردش گفته شد، این قدر در موردش بحث شده و مسند در موردش صحبت شده است. مسئله ای که می خواهم در پایان برنامه عرض کنم این که در روزهای اخیر یک سری اتفاقاتی را در ایران رقم زدند برخی از آقایان اهل سنت در خطبه های نماز جمعه شان شروع کردند یک سری نکات و مطالبی را گفتن آتشی را به معرکه آوردن و مسئله ای را مطرح کردند.
حرف های زدند که اصلاً به هیچ چیزشان نمی خورد این که از حقوق زن صحبت کردند در نماز جمعه ای که شما اجازه ندارید زن ها بیایند آن جا خیلی نمی توانید اسم زن را بیاورید و در مورد حقوق شان بخواهید صحبت کنید. بینندگان می دانند به چه شکل است قصد و غرض شان آیا گفتن حق، مسائل اعتقادی و حقوق مردم است یا نه یا دنبال چیزهای دیگری هستند!
اگر این آقایان واقعاً دلسوز حقوق زن هستند آقایانی که در خطبه های نماز جمعه شان مطالبی را مطرح می کنند و آتش بیار معرکه می شوند بالاترین زن حضرت زهرا (سلام الله علیها) خودشان هم اعتراف کردند حتی گفتند از عایشه بالاتر است. پرونده مظلومیت حضرت زهرا (سلام الله علیها) اولین پرونده مظلومیتی که بعد از پیامبر باز شد برای یک زن است و هنوز این پرونده باز است و ما نمی گذاریم این پرونده بسته بشود.
روی بحث مظلومیت حضرت زهرا کوتاه نمی آییم مگر مردیم یک سری افراد بخواهند چهار تا شبهه بیاندازند شبهه را با نواصب خرد می کنیم ما در دنیا باشیم یک سری افراد بخواهند همچنین کارهای بکنند می دانیم چه کار بکنیم. روشش را می دانیم روالش را تا الان هم دانستیم به خاطر همین هست که آقایان این قدر گاهی اذیت شدند.
پرونده مظلومیت حضرت زهرا (سلام الله علیها) باز است بحث علمی به دور از توهین، تهمت و دروغ آقایان حاضر هستند یک مظلومیتی را بررسی کنند؟ پیامبر یک دختر داشت می گوییم در حق دختر پیامبر به حضرت زهرا (سلام الله علیها) ظلم شد حاضر هستید نگاه کنیم ببینیم به چه صورت بوده است؟ شمایی که یک طرف قضیه را به عنوان اساس اعتقادی خودتان یا به عنوان مقدسات تان گرفتید حاضر هستید نقش آن ها را مورد این مظلومیت بررسی بکنیم، حتی شده فقط با کتب خودتان بحث بکنیم نمی آییم این جا بگوییم کتاب سلیم پس شما حتماً باید بپذیرید اگر در این جلسه روایت شیعه را گفتیم البته در کنارش حرف شعراوی را هم آوردیم اگر عبارت شیعه را آوردیم به خاطر این که سالهاست داریم عبارات و مطالب اهل سنت را می گوییم. گاهی آن ها سوال می پرسند گفتیم از کتب شیعه می خواهید از امیر المؤمنین هم برای تان مطلب می آوریم.
پرونده مظلومیت حضرت زهرا (سلام الله علیها) باز است اگر واقعاً دنبال این هستید حق زن چرا اجحاف می شود و ... شمایی که اعتقادی پایبند به مباحث صدر اسلام باید خودتان را بدانید بیایید در مورد بحث حضرت زهرا (سلام الله علیها) با همدیگر گفتگو بکنیم ببینیم مظلوم چه کسی بود و ظالم چه کسی بود؟
مجری:
جناب استاد حسینی ممنون و از حضورتان در این برنامه سپاسگزارم خیلی لذت بردم، شنیدن نام امیر المؤمنین همیشه لذتبخش، مفرح ذات و مدد حیات است اما این کلمات و عبارات را از زبان امیر المؤمنین شنیدن در بُعد اعتقادی ما تأثیر دیگری دارد و امیدواریم که خدا به شما اجر بدهد از این جهت که گفتم نگاه بدیع و تازه ای بود شاید هیچ کس به این گونه به این ماجرا نپرداخته بود.
شش شب ویژه برنامه به مناسبت ایام شهادت صدیقه شهیده (صلوات الله علیها) تقدیم تان شد در ایام فاطمیه اول به روایت هفتاد و پنج روز امیدواریم که مورد قبول و رضایت حضرت حجت (صلوات الله علیه) واقع شده باشد.
یک غزلی را در این شب آخر تقدیم تان می کنم و بعد از آن برنامه را به پایان می برم.
عرض کنیم:
پشت در خانه علی بلوا شد * با فاطمه بر سر علی بلوا شد
یک ضربه و یک بازو و یک آه بلند * شال از کمر امیر مردان وا شد
دربی که تمام قد در آتش می سوخت * آوار به روی صورت زهرا شد
در حال نفس نفس زدن بود هنوز * یک میخ گداخته سرش پیدا شد
سربسته بگویم سخن از ناموس است * سربسته بگویم که چه در آن جا شد
با طفل زمین خورد در آن جا مادر * بی طفل ولی بود که از جا پا شد
شرح غم زهرای جوان را باید * از رنگ محاسن علی جویا شد!
نمی دانیم آن شب ها چه بر سر امیر المؤمنین آمد نمی دانیم امیر المؤمنین چه لحظاتی را سپری کردند؟ اما این را می دانیم که آقا جان مان امیر المؤمنین خیلی مظلوم بود. پس خدا را قسم بدهیم به دل داغدار امیر المؤمنین خدا را قسم بدهیم به محاسن شاید سفیدِ امیر المؤمنین که در آن روزها و آن لحظات چه کشید!
خدا را قسم بدهیم به امیر المؤمنین به مظلومیتش که ان شاء الله هر چه زودتر فرج فرزندش را جهت انتقام خون مادرمان حضرت زهرا برساند. یا عالی بحق علی عجل لولیک الفرج، به امید دیدار یا علی مدد، خدا نگهدار!