سایر قسمت ها
ریشه های عاشورا آیت الله حسینی قزوینی

قسمت چهارم ویژه برنامه مع امام منصور با کارشناسی آیت الله حسینی قزوینی و اجرای آقای لطفی پور


دیگر قسمت ها

 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

برنامه مع امام منصور 08 04 1404 (قسمت چهارم)

عنوان: ریشه های عاشورا

استاد: حضرت آیت الله دکتر حسینی قزوینی

مجری: آقای علیرضا لطفی

کلیدواژها:

مع امام منصور؛ محرم؛ عزاداری؛ عاشورا؛ امام حسین علیه السلام؛ سید الشهداء علیه السلام؛ حدیث خلفائی اثنا عشر؛ خلیفه؛ خلافت؛ سپاه اسامه؛ حدیث قرطاس؛ صحابه؛ اهل بیت علیهم السلام؛ ثقلین!

فهرست عناوین بحث:

1-     طلیعه برنامه عرض ارادت به خانم حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)؛

2-     انحراف از وصیت پیامبر در مورد خلفائی اثنی عشر؛

3-     موضع صحابه در انحراف از حدیث رسول اکرم (خلفائی اثنی عشر)؛

4-     پیامبر می‌خواست اسامی خلفای بعد از خودش را بگوید؛

5-     اهل سنت در این که دوازده خلیفه چه کسانی هستند سر در گم شدند؛

6-     در بعضی منابع اهل سنت دوازده نفر خلیفه پیامبر ذکر شده است؛

7-     توصیه به خواندن کتاب المراجعات و النص والاجتهاد علامه شرف الدین؛

8-     هدف اعزام جیش اسامه و تحلیل پیرامون آن؛

9-     پیامبر دوات و قلم درخواست کرد، صحابه با پیامبر مخالفت کردند؛

10- ریشه‌های حادثه عاشورا در آخرین لحظات حیات رسول اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) شکل گرفت؛

11- اگر حقایق را به جوان‌های اهل سنت نگوییم مسئول هستیم و باید پاسخگو باشیم؛

12- صحابه را جایگزین اهل بیت کردند؛

13- تکرار «کتاب و عترت» در موارد متعدد نشان می‌دهد کتاب و اهل بیت اهمیت خاص دارد.

مجری:

با خدا جا در دل اهل ولاء دارد حسین * هر طرف روی آوری یک کربلاء دارد حسین

ما به دشت کربلاء از او مزاری دیده ایم * در دل هر شیعه یک صحن و سرا دارد حسین

قتلگاهش کعبه و آب فراتش زمزم است * بلکه صد زمزم روان در چشم ما دارد حسین

جای قرآن حسین در سینه پیغمبر است * بلکه جا بر روی دوش مصطفی دارد حسین

ذره ای از تربتش درد دو عالم را دواست * بهر درد عالم خلقت دوا دارد حسین

السَّلَامُ عَلَى الْحُسَيْنِ وَ عَلَى عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ وَ عَلَى أَوْلَادِ الْحُسَيْنِ وَ عَلَى أَصْحَابِ الْحُسَيْن‏ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ عَظُمَتِ الرَّزِيَّةُ وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتِ الْمُصِيبَة

بسم الله الرحمن الرحیم؛ بینندگان عزیز و گرامی شبکه جهانی حضرت ولی عصر عزاداران حسینی عَظَّمَ اللَّهُ أُجُورَنَا بِمُصَابِنَا بِالْحُسَيْنِ(سلام الله علیه) وَ جَعَلَنَا وَ إِيَّاكُمْ مِنَ الطَّالِبِينَ بِثَأْرِهِ مَع‏ إمَامٍ مَنْصورْ مِنْ أهْل بَیت محمد (صلی الله علیه واله وسلم) عزاداری های شما مقبول درگاه احدیت باشد ان شاء الله که مورد عنایت حضرت سید الشهداء و اهل بیت (علیهم السلام) قرار گرفته باشد.

 با ویژه برنامه مع امامٍ منصور در خدمت شما هستیم و در محضر کارشناس محترم برنامه استاد فرزانه آیت الله دکتر حسینی قزوینی هستیم سلام علیکم عزاداری های شما قبول باشد.

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

سلام علیکم ورحمة الله و برکاته

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا بَقِيَّةَ اللَّهِ فِي أَرْضِه،‏ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا مِيثَاقَ اللَّهِ الَّذِي أَخَذَهُ وَ وَكَّدَهُ- ِ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ دَلِيلَ إِرَادَتِه‏، السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَعْدَ اللَّهِ الَّذِي ضَمِنَه‏، السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا صَاحِبَ الْمَرْأَى وَ الْمَسْمَع‏ فَمَا شَيْ‏ءٌ مِنَّا إِلَّا وَ أَنْتُمْ لَهُ السَّبَبُ وَ إِلَيْهِ السَّبِيل.

خدمت بینندگان عزیز و گرامی خالصانه ترین سلامم را تقدیم می کنم موفقیت روز افزون برای همه گرامیان از خدای منان خواهانم! ایام شهادت سالار شهیدان و عزیزانش را به پیشگاه مقدس مولای مان بقیة الله الاعظم (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء) و شما بینندگان عزیز تسلیت و تعزیت عرض می کنم. خدا را قسم می دهیم به آبروی سید الشهداء، یاران و اصحابش پاداش ما را فرج موفور السرور مولای مان ولی عصر ان شاء الله قرار بدهد!

ü       طلیعه برنامه عرض ارادت به خانم حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)

طبق برنامه همیشگی مان طلیعه عرائض مان را با یادی از صدیقه طاهره آغاز می کنیم باشد که حضرت به ما و بینندگان عزیزمان، به کشورمان، به عزیزان شیعه، به عزیزانی که برای سربلندی اسلام، قرآن و شیعه به کشور جمهوری اسلامی دارند جانبازی می کنند ان شاء الله

ز دست مردم یثرب چه آمد بر سرت مادر * که مرگ خویش را کردی طلب از داورت مادر

از این پهلو به آن پهلو مپیچ ای غمگسار من * مبادا صدمه بیند زخم های پیکرت مادر

تو بین دشمنان کردی حمایت از علی من هم * جدا یک دم مگردم از کنار بسترت مادر

تو کردی پاک از چشم علی اشک غم و من هم * بگیرم اشک مظلومی ز چشمان ترت مادر

نه تنها من در و دیوار این غمخانه می گرید * گهی بر تو گهی بر غصه های رهبرت مادر

حسین:

دشمنت کشت ولی نور تو خاموش نگشت * ولی آن جلوه که فانی نشود نور خداست

نه بقاء کرد ستمگر نه به جا ماند ستم * ظالم از دست شد و تاب مظلوم بجاست

زنده را زنده نخوانند که مرگ از پی اوست * بلکه زنده است شهیدی که حیاتش ز قفاست

تو در اول سر جان باختی اندر ره عشق * تا بدانند خلائق که فنا شرط بقاست

«السَّلَامُ عَلَيْكَ وَ عَلَى الْأَرْوَاحِ الَّتِي حَلَّتْ بِفِنَائِك‏»

مجری:

بینندگانی که جلسه گذشته از ویژه برنامه مع امامٍ منصور در خدمت استاد حسینی قزوینی بودیم خاطرشان هست مبحثی که در این برنام دنبال می کردیم عوامل و ریشه های بوجود آمدن عاشوراء بود که حضرت استاد چهار عامل را به عنوان رؤس عواملی که باعث بوجود آمدن فاجعه عاشوراء در امت اسلامی بعد از حدود نیم قرن از رحلت پیغمبر در امت اسلام بوجود آمد را بر شمردند.

این چهار عامل عبارت بود از عادی سازی مخالفت با رسول اکرم در عصر نبوت به طور مشخص دو مورد از این مخالفت ها را به طور ویژه پرداختند. «جنگ احد»، نا فرمانی صحابه از پیغمبر و بحث «صلح حدیبیه». مورد بعدی عادی سازی مخالفت با رسول اکرم در امر خلافت و ولایت امیر المؤمنین (علیه السلام) بود.

مورد سوم کمرنگ کردن آیات و احادیث امامت و ولایت در جامعه بود و مورد چهارم جایگزین کردن صحابه به جای اهل بیت (علیهم السلام) ان شاء‌ الله بحث امشب را هم پیش خواهیم گرفت.

حضرت استاد یکی از عواملی که فرمودید باعث بوجود آمدن واقعه عاشوراء بعد از رحلت پیغمبر شد بحث مخالفت صحابه با پیغمبر اکرم در امر خلافت بود. اگر اجازه بدهید را از این جا آغاز بکنیم پیغمبر گرامی اسلام در حدیث «خلفائی اثنی عشر» می خواستند البته این کار را در منابع مختلف حدیثی آمده که انجام هم دادند که خلفای بعد از خودشان را معرفی بکنند. مخالفت های صحابه در این مورد به چه شکلی بود؟

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

أَعُوذُ بِاللَّهِ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم‏، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَبِهِ نَسْتَعين وَهُوَ خَيرُ نَاصِرٍ وَ مُعِينْ الْحَمْدُلِلَّه ‏وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعلَیٰ آلِهِ آل الله لَا سِيَّمَا علَیٰ مَوْلانَا بَقِيَّةَ اللَّه‏ وَ الّلعنُ الدّائمُ‏ علَیٰ أَعْدائِهِمْ أعداءَ الله إلىٰ يَوم لِقَاءَ اللّه، وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ، حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ، نِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ

یکی از مواردی که واقعاً جای تأمل دارد باید شیعه و سنی همچنین عزیزان علمای بزرگ اهل سنت و شیعه، دانشجویان رویش کار کنند و حقیقت یابی کنند ببینند موضوع از چه قرار بود؟ همان طور که اشاره کردید رسول اکرم فرمودند خلفای بعد از من دوازده نفر هستند. در منابع شیعه و سنی تقریباً می شود گفت یا تواتر یا قریب به تواتر این روایت آمده است.

ü       انحراف از وصیت پیامبر در مورد خلفائی اثنی عشر

در «صحیح مسلم» چندین روایت پشت سر هم با عبارتی های مختلف که رسول اکرم فرمود خلفای بعد از من دوازده نفر هستند. در این جا چند نکته هست باید رویش کار شود یک: مراد رسول اکرم از خلفای اثنی عشر چه بود؟ چرا «خلفای ثلاث عشر، أربعة عشر» هشت نفر، نه نفر، چهارده نفر و سیزده نفر نگفت؟ روی دوازده نفر حضرت تأکید کردند.

 آیا رسول اکرم در جاهای دیگر اسامی این دوازده نفر را مطرح کرد و شخصیت هایشان را معرفی کرده است؟ یا نه همین طور به صورت معما فرمود آی مردم خلفای بعد از من دوازده نفر هستند. باید روی این در منابع شیعه و سنی کار و بررسی بشود.

 البته این را عزیزان ما می دانند خیلی از آثار شیعه در گذر زمان از بین رفته است. چون حکومت ها در مبارزه با علمای شیعه بودند افراطییون به همین شکل؛ کتابخانه بزرگ «شیخ مفید» حتی بعضی دارند تا هفتاد، هشتاد هزار جلد کتاب بود آتش کشیدند و به خاکستر مبدل شد. هر چه بود از بین رفت کتابخانه «سید مرتضی» به همین شکل، کتابخانه «شیخ طوسی» به همین شکل خیلی از آثار شیعه در این قضایا از بین رفت.

در حمله «مغول» به «ایران» خیلی از آثار از بین رفت همین اندازه ای که ماند معجزات و کرامات بزرگ اهل بیت (علیهم السلام) بوده و بس.

 اهل سنت هم حکومت ها می دیدند اگر چنان چه خلفای اثنی عشر، حدیث غدیر، حدیث رایت، حدیث منزلت و حدیث مودت در میان مردم مطرح بشود پایه های حکومتی شان را متزلزل می کند.

ولذا با تمام توان تلاش می کردند که این روایات مطرح نشود اگر هم مطرح می شود نسبت به مفهوم و پیام این روایت ها کسی صحبت نکند. ولذا این را باید عزیزان داشته باشند اولاً ببینیم در منابع بزرگان اهل سنت این قضایا به چه نحوی آمده است؟ آیا واقعاً می شود روی این مسئله خوب تأکید کرد که این از قطعیات سنت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) هست یا خیر؟

در کتاب «صحیح مسلم» در موارد مختلف نه یکی، دو مورد آمده است. کتاب «صحیح مسلم»، چاپ دار الفکر طباعة و النشر، حدیث 4598 با یک شماره 1821

«حدثنا قُتَيْبَةُ بن سَعِيدٍ حدثنا جَرِيرٌ عن حُصَيْنٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يقول ح وحدثنا رِفَاعَةُ بن الْهَيْثَمِ الْوَاسِطِيُّ واللفظ له حدثنا خَالِدٌ يَعْنِي بن عبد اللَّهِ الطَّحَّانَ عن حُصَيْنٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال دَخَلْتُ مع أبي على النبي صلى الله عليه وسلم فَسَمِعْتُهُ يقول إِنَّ هذا الْأَمْرَ لَا يَنْقَضِي حتى يَمْضِيَ فِيهِمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً قال ثُمَّ تَكَلَّمَ بِكَلَامٍ خَفِيَ عَلَيَّ قال فقلت لِأَبِي ما قال قال كلهم من قُرَيْشٍ»

«إِنَّ هذا الْأَمْرَ لَا يَنْقَضِي حتى يَمْضِيَ فِيهِمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً قال ثُمَّ تَكَلَّمَ بِكَلَامٍ خَفِيَ عَلَيَّ» راوی «جابر ابن سمره» می گوید با پدرم در «منا»‌ بودیم حضرت سخنرانی کرد فرمود خلفای بعد از من دوازده نفر هستند بعد جمله ای گفت نشنیدم. می گوید به پدرم گفتم چه فرمود؟ گفت «كلهم من قُرَيْشٍ» خیلی عجیب است باز روایت‌های بعدی به همین شکل:

«حدثنا بن أبي عُمَرَ حدثنا سُفْيَانُ عن عبد الْمَلِكِ بن عُمَيْرٍ عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يقول لَا يَزَالُ أَمْرُ الناس مَاضِيًا ما وَلِيَهُمْ اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا ثُمَّ تَكَلَّمَ النبي صلى الله عليه وسلم بِكَلِمَةٍ خَفِيَتْ عَلَيَّ فَسَأَلْتُ أبي مَاذَا قال رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فقال كلهم من قُرَيْشٍ»

«حدثنا هَدَّابُ بن خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حدثنا حَمَّادُ بن سَلَمَةَ عن سِمَاكِ بن حَرْبٍ قال سمعت جَابِرَ بن سَمُرَةَ يقول سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يقول لَا يَزَالُ الْإِسْلَامُ عَزِيزًا إلى اثنى عَشَرَ خَلِيفَةً ثُمَّ قال كَلِمَةً لم أَفْهَمْهَا فقلت لِأَبِي ما قال فقال كلهم من قُرَيْشٍ»

«حدثنا أبو بَكْرِ بن أبي شَيْبَةَ حدثنا أبو مُعَاوِيَةَ عن دَاوُدَ عن الشَّعْبِيِّ عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال قال النبي صلى الله عليه وسلم لَا يَزَالُ هذا الْأَمْرُ عَزِيزًا إلى اثنى عَشَرَ خَلِيفَةً قال ثُمَّ تَكَلَّمَ بِشَيْءٍ لم أَفْهَمْهُ فقلت لِأَبِي ما قال فقال كلهم من قُرَيْشٍ»

«حدثنا قُتَيْبَةُ بن سَعِيدٍ وأبو بَكْرِ بن أبي شَيْبَةَ قالا حدثنا حَاتِمٌ وهو بن إسماعيل عن الْمُهَاجِرِ بن مِسْمَارٍ عن عَامِرِ بن سَعْدِ بن أبي وَقَّاصٍ قال كَتَبْتُ إلى جَابِرِ بن سَمُرَةَ مع غُلَامِي نَافِعٍ أَنْ أَخْبِرْنِي بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ من رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قال فَكَتَبَ إلي سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يوم جُمُعَةٍ عَشِيَّةَ رُجِمَ الْأَسْلَمِيُّ يقول لَا يَزَالُ الدِّينُ قَائِمًا حتى تَقُومَ السَّاعَةُ أو يَكُونَ عَلَيْكُمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً كلهم من قُرَيْشٍ وَسَمِعْتُهُ يقول عُصَيْبَةٌ من الْمُسْلِمِينَ يَفْتَتِحُونَ الْبَيْتَ الْأَبْيَضَ بَيْتَ كِسْرَى أو آلِ كِسْرَى وَسَمِعْتُهُ يقول إِنَّ بين يَدَيْ السَّاعَةِ كَذَّابِينَ فَاحْذَرُوهُمْ وَسَمِعْتُهُ يقول إذا أَعْطَى الله أَحَدَكُمْ خَيْرًا فَلْيَبْدَأْ بِنَفْسِهِ وَأَهْلِ بَيْتِهِ وَسَمِعْتُهُ يقول أنا الْفَرَطُ على الْحَوْضِ»

«حدثنا نَصْرُ بن عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حدثنا يَزِيدُ بن زُرَيْعٍ حدثنا بن عَوْنٍ ح وحدثنا أَحْمَدُ بن عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ واللفظ له حدثنا أَزْهَرُ حدثنا بن عَوْنٍ عن الشَّعْبِيِّ عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال انْطَلَقْتُ إلى رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعِي أبي فَسَمِعْتُهُ يقول لَا يَزَالُ هذا الدِّينُ عَزِيزًا مَنِيعًا إلى اثنى عَشَرَ خَلِيفَةً فقال كَلِمَةً صَمَّنِيهَا الناس فقلت لِأَبِي ما قال قال كلهم من قُرَيْشٍ»

صحيح مسلم؛ اسم المؤلف: مسلم بن الحجاج أبو الحسين القشيري النيسابوري الوفاة: 261، دار النشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، ج3، ص1452- 1453، ح1821

«لَا يَزَالُ الْإِسْلَامُ عَزِيزاً إِلَى اثْنَيْ عَشَرَ خَلِيفَة» دوازده خلیفه ای که می آیند عزت اسلام به این هاست. کلمه ای گفت نفهمیدم در این حدیث می گوید «فقال كَلِمَةً صَمَّنِيهَا الناس»، مردم من را کر کردند یعنی به قدری سر و صدا زیاد بود.

همچنین در روایت دارد: «لَا يَزَالُ الدِّينُ قَائِماً حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ أو يَكُونَ عَلَيْكُمُ اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَة»

این هم «صحیح مسلم»، چاپ «عربستان سعودی»، حدیث 1820- 1821- 1821 شماره 7 همین طور «فقال كَلِمَةً صَمَّنِيهَا الناس» مردم گوشم را کر کردند نه تنها نشنیدم یعنی به قدری سر و صدا شد گوشم کر شد.

جالب این که در «مسند احمد ابن حنبل»، جلد 34 وقتی به این روایت می رسد می گوید عزت و مناعت دین به این هست: «لَا يَضُرُّهُ مَنْ فَارَقَهُ أَوْ خَالَفَه‏»

«عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال خَطَبَنَا رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَرَفَةَ فقال لَنْ يَزَالَ هذا الدِّينُ عَزِيزاً مَنِيعاً ظَاهِراً عَلِى من نَاوَأَهُ لاَ يَضُرُّهُ من فَارَقَهُ أو خَالَفَهُ حتى يَمْلِكَ اثْنَا عَشَرَ كلهم من قُرَيْشٍ»

مسند الإمام أحمد بن حنبل ، اسم المؤلف: أحمد بن حنبل أبو عبدالله الشيباني الوفاة: 241 ، دار النشر : مؤسسة قرطبة – مصر، ج 5، ص 96

کسانی که با این دوازده خلیفه مخالفت می کنند یا از این ها جدا می شوند ضرری به دوازده خلیفه نمی رسانند به خودشان ضرر می رسانند که از نور هدایت این ها بهره نبردند.

 این جا دیدیم دارد «کُلُهم مِنْ قُریش» همه از قریش هستند ولی «قندوزی» در «ینابیع المودة» دارد «کُلُهم مِنْ بَنی هاشِم» این دوازده خلیفه همه از «بنی هاشم» هستند.

حضرت امیر (علیه السلام) در «نهج البلاغه»، خطبه 144 به صراحت دارد:

«إِنَّ الْأَئِمَّةَ مِنْ قُرَيْشٍ غُرِسُوا فِي هَذَا الْبَطْنِ مِنْ هَاشِمٍ لَا تَصْلُحُ عَلَى سِوَاهُمْ وَ لَا تَصْلُحُ الْوُلَاةُ مِنْ غَيْرِهِم‏»

نهج البلاغة (للصبحي صالح)؛ نویسنده: شريف الرضى، محمد بن حسين، ناشر: هجرت، محقق/ مصحح: فیض الاسلام، ص201

بله راست می گویند امامان از قریش هستند ولی نه همه قریش، «بنی هاشم» از قریش هستند. «لَا تَصْلُحُ عَلَى سِوَاهُمْ» این امامت به غیر از «بنی هاشم» برای دیگران صلاحیت ندارند «وَ لَا تَصْلُحُ الْوُلَاةُ مِنْ غَيْرِهِم‏» والیان و خلفای غیر «بنی هاشم» صلاحیت خلافت و امامت را ندارند.

این ها نکته ای هست که باید رویش تأمل کنیم.

ü       موضع صحابه در انحراف از حدیث رسول اکرم (خلفائی اثنی عشر)

 نکته دیگری که در این جا هست مواضع صحابه در این قضیه چه بود؟ در بعضی از مصادر خیلی واضح تر آمده است در «صحیح مسلم» همان طور که عرض کردیم می گوید «صَمَّنِيهَا الناس» مردم من را کر کردند.

 در «مسند احمد» مقداری واضح تر آورده است. در «مسند احمد» می گوید:

«عن عَامِرٍ يَعْنِى الشعبي عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال سمعت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يقول لاَ يَزَالُ هذا الأَمْرُ عَزِيزاً إلى اثني عَشَرَ خَلِيفَةً فَكَبَّرَ الناس وَضَجُّوا وقال كَلِمَةً خَفِيَّةً قلت لأبي يا أَبَتِ ما قال قال كلهم من قُرَيْشٍ»

مسند الإمام أحمد بن حنبل؛ اسم المؤلف: أحمد بن حنبل أبو عبدالله الشيباني الوفاة: 241، دار النشر : مؤسسة قرطبة – مصر، ج 5، ص 98، ح20965

«فَكَبَّرَ النَّاسُ وَ ضَجُّوا» مردم یک مرتبه تکبیر گفتند و ضجه زدند و فریاد کشیدند چه اتفاقی افتاد مردم تکبیر گفتند؟ آیا در دیگر سخنان حضرت هم می فرمود مردم تکبیر می گفتند و ضجه می زدند؟ چه اتفاقی افتاد که مردم تکبیر می گویند و ضجه می زنند؟

 یا در عبارتی دیگر آدم از نقلش خجالت می کشد «مسند احمد»، جلد 5، حدیث 20974 می گوید:

«فَسَمِعْتُهُ يقول لَنْ يَزَالَ هذا الأَمْرُ عَزِيزاً ظَاهِراً حتى يَمْلِكَ اثْنَا عَشَرَ كلهم ثُمَّ لَغَطَ الْقَوْمُ وَتَكَلَّمُوا فلم أَفْهَمْ قَوْلَهُ بَعْدَ كلهم فقلت لأبي يا أَبَتَاهُ بَعْدَ كلهم قال كلهم من قُرَيْشٍ»

مسند الإمام أحمد بن حنبل؛ اسم المؤلف: أحمد بن حنبل أبو عبدالله الشيباني الوفاة: 241، دار النشر : مؤسسة قرطبة – مصر، ج 5، ص 99 ح20974

وقتی پیغمبر اکرم فرمود خلفای من دوازده نفر هستند «لَغَطَ الْقَوْم وَ تَكَلَّمُوا‏»، کلمه «لَغَطَ» یعنی حرف های پرت و پلا و نادرست گفتن این که «لَغَطَ الْقَوْم وَ تَكَلَّمُوا‏» چه ارتباطی با سخن رسول اکرم دارد که به این شکل دارند برخورد می کنند؟

در روایتی دیگر در «مسند احمد»، جلد 5، صفحه 99 دارد:

«يقول قال رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَزَالُ هذا الدِّينُ عَزِيزاً مَنِيعاً يُنْصَرُونَ على من ناواهم عليه إلى اثني عَشَرَ خَلِيفَةً قال فَجَعَلَ الناس يَقُومُونَ وَيَقْعُدُونَ»

مسند الإمام أحمد بن حنبل؛ اسم المؤلف: أحمد بن حنبل أبو عبدالله الشيباني الوفاة: 241، دار النشر : مؤسسة قرطبة – مصر، ج 5، ص 99 ح20976

«فَجَعَلَ النَّاسُ يَقُومُونَ وَ يَقْعُدُون‏» مردم بلند می شدند و می نشستند مجلس به هم بخورد و سخن پیغمبر به گوش مردم نرسد قضیه چه است؟ آیا جای این ندارد که بزرگان شیعه، بزرگان اهل سنت این را مطرح و مو شکافی کنند.

ü       پیامبر می‌خواست اسامی خلفای بعد از خودش را بگوید

یکی دو مورد از بزرگان اهل سنت که گفتند مراد پیغمبر از «خلفائی إثنی عشر» چه کسانی بود؟ کتاب «عمدة القاری» مال «شرح صحیح بخاری» مال «بدر الدین عینی – متوفای 855» یعنی سه سال بعد از «ابن حجر» از دنیا رفت در جلد 2، صفحه 171 دارد:

«أنه أراد أن ينص على الإمامة بعده فترتفع تلك الفتن العظيمة كحرب الجمل وصفين... وقال سفيان بن عيينة: أراد أن ينص على أسامي الخلفاء بعده حتى لا يقع منهم الاختلاف»

عمدة القاري شرح صحيح البخاري؛ اسم المؤلف: بدر الدين محمود بن أحمد العيني الوفاة: 855هـ، دار النشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت، ج2، ص171

«أراد أن ينصّ على الإمامة بعده‏» پیغمبر می خواهد چه کار کند؟ در این جا به صراحت بحث امامت را مطرح کند بعد از او چه کسی است؟ «سفیان ابن عیینه» گفت «أراد أن ينص على أسامي الخلفاء بعده حتى لا يقع منهم الاختلاف»، می خواست اسامی این دوازده خلیفه را برای مردم بگوید تا اختلافی میان نمردم نیافتد.

 «ابن حجر عسقلانی» در «فتح الباری» از قافله عقب نمانده همین تعبیر را دارد البته در رابطه با قضیه حدیث قرطاس صراحت دارد.

«فقيل كان أراد أن يكتب كتابا ينص فيه على الأحكام ليرتفع الاختلاف وقيل بل أراد أن ينص على أسامي الخلفاء بعده حتى لا يقع بينهم الاختلاف»

فتح الباري شرح صحيح البخاري؛ اسم المؤلف: أحمد بن علي بن حجر أبو الفضل العسقلاني الشافعي الوفاة: 852، دار النشر: دار المعرفة - بيروت، تحقيق: محب الدين الخطيب، ج1، ص209

کاملاً نشان می دهد قضیه چه است؟

ü       اهل سنت در این که دوازده خلیفه چه کسانی هستند سر در گم شدند

 آقایان اهل سنت ماندند مراد از دوازده خلیفه چه کسانی هستند؟ تعداد خلفای «بنی امیه» چهارده نفر هستند با خلفای اربعه و امام مجتبی نوزده نفر می شوند پس خلفای اثنی عشر درست نشد.

 «بنی العباس» تا سال 524، سی و هفت خلیفه آمد و رفت تا 656 انقراض «بنی العباس» است صد و سی و دو خلیفه آمد و رفت. باز خلفای من دوازده نفر هستند هیچ طوری جور در نمی آید.

«ابن عربی ناصبی ابوبکر» کتابی دارد در «عارضة الأحوذی» در «شرح صحیح ترمذی»، جلد 9، صفحه 68 می گوید:

«فعددنا بعد رسول اللّٰه (صلی الله علیه واله وسلم) اثني عشر أميراً فوجدنا: أبابكر، عمر، عثمان، عليّاً، الحسن، معاوية، يزيد، معاوية بن يزيد، مروان، عبد الملك بن مروان، الوليد، سليمان، عمر بن عبد العزيز، يزيد بن عبد الملك، مروان بن محمد بن مروان، السفاح ... ثمّ عدّ بعده سبعاً وعشرين خليفة من العباسيّين إلى عصره، ثمّ قال: وإذا عددنا منهم اثني عشر انتهى العدد بالصورة إلى سليمان، وإذا عددناهم بالمعنى كان معنا منهم خمسة، الخلفاء الأربعة وعمر بن عبد العزيز، ولم أعلم للحديث معنى»

عارضة الأحوذي في شرح الترمذي؛ المؤلف: ابن العربي المالكي، ج ٩، ص۶٩

دوازده نفر را شمردیم ابوبکر، عمر و ... بعد سراغ بعضی از «بنی امیه و بنی عباس»‌ رفتیم چهل نفر را شمرده است. ظاهراً پیغمبر اشتباه کرد گفت «خلفائی إثنی عشر» باید می گفت «خلفائی أربعین نفر» در آخر می گوید هر کاری کردیم دیدیم جور در نمی آید «ولم أعلم للحديث معنى»، نفهمیدم پیغمبر فرمود خلفای من دوازده نفر هستند معنایش چه است؟

«ابن جوزی» بزرگ در «کشف المشکل»، صفحه 449 می گوید:

«هذا الحديث قد أطلت البحث عنه، وطلبته مظانه، وسألت عنه فما رأيت أحدا وقع على المقصود به»

كشف المشكل من حديث الصحيحين؛ اسم المؤلف: أبو الفرج عبد الرحمن ابن الجوزي الوفاة: 597هـ، دار النشر: دار الوطن - الرياض - 1418هـ - 1997م.، تحقيق: علي حسين البواب، ج 1، ص 449

«قد أطلت البحث عنه» بحث طولانی در رابطه با حدیث خلفای اثنی عشر کردم، «وطلبته مظانه»، هر کتابی که احساس کردم در این زمینه نوشته شده مطالعه کردم «وَ سَئلتُ عَنْه» از هر کسی از علما که احساس کردم چیزی بلد است سوال کردم. «فما رأيت أحدا وقع على المقصود به»، ندیدم هیچ کدام از علما مقصود پیغمبر را درک کرده باشند.

 آقای «ابن جوزی» این چه حرفی هست می زنید؟ شما اولاً مقداری منابع شیعه را هم ببین، شیعه و راویان شیعه کافر نیستند. بزرگان تان می گویند از کافر هم می شود روایت قبول کرد خیلی زیاد برای تان مهم نیست بحث خلافت را هم شما از فروع دین می دانید از اصول دین هم نمی دانید.

چه اشکالی دارد در منابع شیعه هم نگاهی بیندازید، یا از شیعه را قبول ندارید حداقل ببینید در کتب اهل سنت آیا قرینه ای هست؟ ما نمی گوییم قطعاً قرینه ای باشد.

ü       در بعضی منابع اهل سنت دوازده نفر خلیفه پیامبر ذکر شده است

 آقای «ابن جوزی» شما می گویید هر چه بررسی کردم نتیجه ای به دست نیاوردم. ملاحظه بفرمایید کتاب «فرائد السمطین» مال «جوینی» استاد «ذهبی» هست یک شخصیت شناخته هست. «فرائد السمطین»، جلد 2، صفحه 313 از «عبد الله ابن عباس» است رسول اکرم فرمود:

«أنَا سَيِّدُ النَّبِيّينَ، وعَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ سَيِّدُ الوَصِيّينَ، وإنَّ أوصِيائي بَعدِي اثنا عَشَرَ، أوَّلُهُم عَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ وآخِرُهُمُ القائِم»

فرائد السمطين، حمّويي جويني، ابراهيم بن سعد الدين (م 730)، مؤسسة المحمود، بيروت، چاپ اوّل، 1400 هـ. ق ج 2، ص313

من سید المرسلین هستم علی ابن ابی طالب سید الوصیین «وإنَّ أوصِيائي بَعدِي اثنا عَشَرَ، أوَّلُهُم عَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ وآخِرُهُمُ القائِم»، اوصیاء من دوازده نفر هستند «أوّلهم عليّ بن أبي طالب و آخرهم القائم سلام الله علیه» آقای «ابن جوزی و ابن حجر عسقلانی» آیا این را هم دیدید؟ این آقایان حداقل دویست، سیصد سال جلوتر از شما بودند.

باز در صفحه 132، حدیث 431 آقای ‌«جوینی» از رسول اکرم که فرمود:

«إن وصيي وخلیفتي من بعدي علي بن أبي طالب وبعده سبطاي الحسن والحسين تتلوه تسعة أئمة من صلب الحسين ثم قال صلي الله عليه وآله: فإذا مضي الحسين فابنه علي، فإذا مضي علي فابنه محمد، فإذا مضي محمد فابنه جعفر، فإذا مضي جعفر فابنه موسي، فإذا مضي موسي فابنه علي، فإذا مضي علي فابنه محمد، فإذا مضي محمد فابنه علي، فإذا مضي علي فابنه الحسن، فإذا مضي الحسن فابنه الحجة محمد المهدي فهذه اثنی عشر ائمه عدد نقباء بني اسرائیل»

فرائد السمطین فی فضائل المرتضى و البتول و السبطین و الأئمة من ذریتهم علیهم السلام؛ حمّویی جوینی، ابراهیم بن سعد الدین (م 730)، مؤسسة المحمود، بیروت، چاپ اوّل، 1400 ه. ق، ج 2، ص 134

وصی و خلیفه من علی ابن ابی طالب بعد امام حسن، امام حسین، امام سجاد تا امام مهدی «فهذه اثنی عشر ائمه» دوازده امام بدون کم و زیاد است «عَدَدِ نُقَبَاءِ بَنِي إِسْرَائِيل‏»، تعداد نقباء «بنی اسرائیل» است. «جوینی» هم کسی است که آقای «ذهبی» در «تذکرة الحفاظ»، جلد 4 توثیقش می کند چه توثیقی؟ می گوید:

«الإمام المحدث الأوحد الأكمل فخر الإسلام صدر الدين إبراهيم بن محمد بن المؤيد بن حمويه الخراساني الجويني»

تذكرة الحفاظ؛ اسم المؤلف: أبو عبد الله شمس الدين محمد الذهبي الوفاة: 748، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت، الطبعة: الأولى، ج 4، ص 1505

«جوینی» امام، محدث، یگانه و کامل ترین امام «فخر الإسلام» هم هست این آقا در کتابش این را آورده است.

همچنین در کتاب های دیگر آماده است خیلی زیاد نمی خواهم مطرح کنم «فرائد السمطین»، صفحه 319، حدیث 571 آورده است. افراد دیگری این قضیه را مفصل آوردند یعنی چیزی نیست بگوییم فقط مخصوص شیعه است.

در شیعه هم آیت الله العظمی «صافی گلپایگانی» در کتاب شریف «منتخب الأثر»شان پنج هزار و شش روایت در رابطه با خلفای رسول اکرم آورد که این ها دوازده نفر هستند اولین شان امیر المؤمنین، آخرین شان حضرت مهدی (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء) هست.

ولذا قضیه ای که اتفاق افتاد صحابه بلند می شوند می نشینند «لغطُ» حرف های بی ربط می زنند آیه شریفه:

(لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِي)

صداي خود را فراتر از صداي پيامبر نکنيد، و در برابر او بلند سخن مگوييد

سوره حجرات (49): آیه 2

را نشنیده بودند؟ «ضجوا، لغطوا، قاموا و قعدوا»، این ها نشان می دهد بر این که می دانستند مراد رسول اکرم از خلفای اثنی عشر همان امیر المؤمنین و یازده نفر فرزند بزرگوار ایشان هست و از روز اول هم تمام اهداف شان این بود که بعد از پیغمبر این ها در مسند خلافت بنشینند.

ü       توصیه به خواندن کتاب المراجعات و النص والاجتهاد علامه شرف الدین

دوستان اگر کتاب «المراجعات» مرحوم «شرف الدین» که «مقام معظم رهبری» هم فرمود نمی خواهیم بگوییم صاحبان مذهب از مذهب دیگر شیعه، سنی بشود و سنی شیعه بشود. ولی یک درخواست و انتظار درستی از اهل سنت داریم علمای اهل سنت بیایند کتاب «علامه امینی» و مرحوم «شرف الدین» را مطالعه کنند.

 امشب اگر برسم در رابطه با کتاب «النص والإجتهاد» توضیح می دهم به بینندگان عزیز توصیه می کنم از کتاب های نه کم نظیر بلکه از بنی نظیر شیعه هست. آن چه که اطلاع دارم کسی این شکلی در رابطه با اجتهاد در برابر نص، مخالفتِ صحابه و اهل سنت با سنت و سیره رسول الله اجتهاداً کسی قلم نزده است.

معتقدم اگر کسی « النص والإجتهاد - شرف الدین» را مطالعه نکرده باشد شاید مقداری ریشه های اعتقادی امامتش قوی نیست چون این کتاب ها باعث می شود انسان لذت می برد.

من بعضی از این کتاب‌ها را شاید سی، چهل بار خواندم ولی هر وقت مطالعه می کنم آدم به عقیده به امامت امیر المؤمنین (سلام الله علیه) و فرزندان بزرگوارش افتخار می کند.

مجری:

خیلی ممنون استفاده کردیم، واقعاً انسان تعجب می کند در مقابل رسول خدا هم مخالفت با پیغمبر انجام می شود و هم مخالفت با دستور صریح قرآن که (لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِي وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ) ان شاء ‌الله برای همه حقیقت روشن بشود و به دنبال حقیقت باشیم.

(میان برنامه)

مجری:

اگر سنگ مسی را کوه زر کردم ضرر کردم * اگر این گونه خود را معتبر کردم ضرر کردم

من از الا جمیلائی که زینب گفت فهمیدم * به غیر از پرچمت هر جا نظر کردم ضرر کردم!

بینندگان عزیز و گرامی همچنان در خدمت شما هستیم با ویژه برنامه مع امام منصور و در محضر استاد گرامی حضرت آیت الله دکتر حسینی قزوینی به ریشه های بوجود آمدن عاشوراء در امت اسلامی می پردازیم.

بحث را از این جا شروع بکنیم وقتی تاریخ را ورق می زنیم یکی از نقاطی که در آخرین لحظات عمر شریف پیغمبر گرامی اسلام خیلی به چشم می خورد بحث «جیش اسامه» هست که خود حضرت خیلی تأکید ویژه ای روی آن داشتند و خیلی عبارات تندی از تخلف «جیش اسامه» مطرح کردند.

هدف از ارسال و اعزام «جیش اسامه» چه بود؟ انسان نگاه می کند تلازم مخالفت پیغمبر با واقعه عاشوراء شاید یک تلازم جدی باشد این را اگر مشخص بکنید متشکر می شوم.

ü       هدف اعزام جیش اسامه و تحلیل پیرامون آن

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

یکی از چیزهایی که واقعاً خیلی قابل تأمل است انسان دقت کند قضیه دستور اکید نبی مکرم بر اعزام سپاه «اسامه» قبل از رحلت شان هست. به طوری که آقایان آورده اند هرکس از جیش اسامه تخلف کند لعنت خدا بر او باد!

کتاب «شرح مواقف عضد الدین ایجی – متوفای 756» در جلد 8 ایشان دارد بر این که رسول اکرم فرمود:

«جَهِّزُوا جَيْشَ أُسَامَةَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ جَيْش أُسَامَة‏»

كتاب المواقف؛ اسم المؤلف: عضد الدين عبد الرحمن بن أحمد الإيجي الوفاة: 756هـ، دار النشر: دار الجيل - لبنان - بيروت - 1417هـ - 1997م، الطبعة: الأولى، تحقيق: عبد الرحمن عميرة، ج 3 ص 650

«جَهِّزُوا جَيْشَ أُسَامَةَ» سپاه «اسامه» را سریع آماده حرکت کنید «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَخَلَّفَ» خدا لعنت کند کسانی که از سپاه «اسامه» تخلف کردند.

باز «ملل النحل شهرستانی»، جلد 1، صفحه 23 حضرت در آخرین بیماری شان که با آن از دنیا رفتند فرمود:

«جهزوا جيش أسامة لعن الله من تخلف عنه»

«جیش اسامه» را تجهیز کنید خدا لعنت کند هر کسی که از او تخلف کند.

الملل والنحل؛ اسم المؤلف: محمد بن عبد الكريم بن أبي بكر أحمد الشهرستاني الوفاة: 548، دار النشر: دار المعرفة - بيروت - 1404، تحقيق: محمد سيد كيلاني، ج1، ص23

این تعبیر رسول اکرم سه پایه دارد: یکی «سپاه اسامه»، دو: تجیز و حرکت «جیش اسامه» به طرف سر حدّات «ایران و روم»، سه: نفرین و لعن حضرت بر متخلفین.

 در «جنگ احد» رسول اکرم همچنین تعبیری نفرمود، در «جنگ احد» در وسط راه از هزار نفر، سیصد نفر با تحریک «عبد الله أبی» بر گشتند. پیغمبر نفرمود «لعن الله مَن تَخلفَ عَن جیش أحد»، در قضیه «بدر» تعدادی مخالفت داشتند همچنین مسئله ای مطرح نشد. در هیچ یک از غزواتی که از پیغمبر اکرم سراغ داریم این تعبیر نیست.

مجری:

پیغمبری که رحمةٌ للعالمین است وقتی این تعبیر را به کار می برد یعنی قضیه خیلی جدی است.

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

بله قضیه خیلی مهم و جدی است چون رسول اکرم یک چیزهایی دارد می بیند که شاید برای خیلی ها پنهان و مخفی است. آقایان به ما جواب بدهند چه رابطه ای بین «جیش اسامه» و دیگران غزوات هست که در این جا رسول اکرم می گوید «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ جیش اسامه» ولی در دیگر جنگ ها همچنین تعبیری به کار نرفته است؟

نکته دیگر در عبارت «بدر الدین عینی» در «عمدة القاری» هست این را بدانیم بد نیست بعد تحلیل خودم را با استناد بر روایتی از امام صادق (سلام الله علیه) عرض می کنم.

«عمدة القاری» در «شرح صحیح بخاری»، جلد 18، صفحه 77 رسول اکرم سپاهی را تجهیز کرد فرماندهیش را به «اسامة ابن زید» واگذار کرد.

«بابُ بَعْثِ النبيِّ صلى الله عليه وسلم أُسامَةَ بنَ زَيْدٍ رضي الله عنهما في مَرَضِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ أي: هذا باب في بيان بعث النبي صلى الله عليه وسلم أسامة بن زيد بن حارثة مولى النبي صلى الله عليه وسلم من أبويه ، وكان تجهيزه أسامة يوم السبت قبل موت النبي صلى الله عليه وسلم بيومين، لأنه مات يوم الإثنين، وكان بعثه إلى الشام، وقال ابن إسحاق: لما كان يوم الأربعاء لليلتين بقيتا من صفر بدىء برسول الله صلى الله عليه وسلم وجعه فحم وصدع ، فلما أصبح يوم الخميس عقد لأسامة لواءً بيده، ثم قال: أغز باسم الله، فقاتل من كفر بالله وسر إلى موضع مقتل أبيك فقد وليتك على هذا الجيش فاغز صباحاً على أهل أبنى، وهي أرض لسراه ناحية البلقاء، فخرج بلوائه معقوداً فدفعه إلى بريدة بن الحصيب الأسلمي وعسكر بالجرف فلم يبق أحد من المهاجرين الأولين والأنصار إلاَّ انتدب في تلك الغزوة، منهم: أبو بكر وعمر بن الخطاب وأبو عبيدة بن الجراح رضي الله عنهم، وغيرهم، فتكلم قوم وقالوا: يستعمل هذا الغلام على المهاجرين الأولين؟ فغضب رسول الله صلى الله عليه وسلم غضباً شديداً، فخرج وقد عصب على رأسه عصابة قطيفة، فصعد المنبر فحمد الله وأثنى عليه، ثم قال: يا أيها الناس فما مقالة بلغتني عن بعضكم في تأميري أسامة؟ وإن طعنتم في تأميري أسامة فقد طعنتم في إمارة أبيه من قبله، وأيم الله إن كان خليقاً بالإمارة وإن ابنه بعده لخليق للإمارة، ثم نزل فدخل بيته وذلك يوم السبت لعشر خلون من ربيع الأول سنة إحدى عشرة...»

عمدة القاري شرح صحيح البخاري؛ اسم المؤلف: بدر الدين محمود بن أحمد العيني الوفاة: 855هـ، دار النشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت، ج 18، ص 76 و 77

«وقالوا: يستعمل هذا الغلام على المهاجرين الأولين؟» چقدر باید آدم حیاء را کنار بگذارد نمی دانم چه تعبیری به کار ببریم؟ رسول اکرم، «اسامه» را فرمانده کرد، مردم بر کار پیغمبر اعتراض کردند. رسول اکرم فرمود «وإن طعنتم في تأميري أسامة فقد طعنتم في إمارة أبيه من قبله» اگر امروز در فرماندهی «اسامه» شما دارید طعنه می زنید و اعتراض دارید در فرماندهی پدرش هم «زید» شما طعنه می زدید فقط این جا نیست!

بعد فرمود: وأيم الله إن كان خليقاً بالإمارة» قسم به خدا «اسامة ابن زید» شایسته برای فرماندهی است.

 در روایت بعدی هم دارد:

«4468 ح دَّثني أبُو عاصِمٍ الضَّحّاكُ بنُ مَخْلَدٍ عنِ الفُضَيْلِ بن سُلَيْمانَ حدثنا موساى بنُ عقْبَةَ عنْ سالِمٍ عنْ أبِيهِ اسْتَعْمَلَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أُسامَةَ فَقَالُوا فِيهِ فقال النبيُّ صلى الله عليه وسلم قَدْ بَلَغَنِي أنَّكُمْ قُلْتُمْ في أُسامَةَ وإنَّهُ أحَبُّ النَّاسِ إليَّ . ..»

عمدة القاري شرح صحيح البخاري؛ اسم المؤلف: بدر الدين محمود بن أحمد العيني الوفاة: 855هـ، دار النشر: دار إحياء التراث العربي – بيروت، ج 18، ص 77

«قَدْ بَلَغَنِي أنَّكُمْ قُلْتُمْ في أُسامَةَ وإنَّهُ أحَبُّ النَّاسِ إليَّ ...» محبوب ترین انسان ها در نزد من «اسامه» هست.

 در «طبقات کبری» و دیگر کتب دارد پیغمبر اکرم غضبناک شد کاری با آن ها نداریم. در کتاب هایش شیعه هم حرف زیاد داریم، خیلی زیاد روی این مسائل نمی خواهیم کار کنیم.

 «فضل ابن شاذان‌» در «الإیضاح»، صفحه 160 آورد. «قاضی نعمان مغربی – متوفای 323» در «شرح الأخبار»، جلد 1، صفحه 320 و مرحوم «شیخ مفید» در «ارشاد»، جلد 1، صفحه 184 آورده است، این ها کاملاً واضح و روشن است.

روایتی مرحوم «شیخ صدوق» در «خصال» دارد نکته خیلی زیبایی است «خصال شیخ صدوق» از «جابر ابن یزید جعفی» از امام باقر (سلام الله علیه) می گوید

«أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) بِتَوْجِيهِ الْجَيْشِ الَّذِي وَجَّهَهُ مَعَ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عِنْدَ الَّذِي أَحْدَثَ اللَّهُ بِهِ مِنَ الْمَرَضِ الَّذِي تَوَفَّاهُ فِيهِ فَلَمْ يَدَعِ النَّبِيُّ أَحَداً مِنْ أَفْنَاءِ الْعَرَبِ وَ لَا مِنَ الْأَوْسِ وَ الْخَزْرَجِ وَ غَيْرِهِمْ مِنْ سَائِرِ النَّاسِ مِمَّنْ يَخَافُ عَلَى نَقْضِهِ وَ مُنَازَعَتِهِ وَ لَا أَحَداً مِمَّنْ يَرَانِي بِعَيْنِ الْبَغْضَاءِ مِمَّنْ قَدْ وَتَرْتُهُ بِقَتْلِ أَبِيهِ أَوْ أَخِيهِ أَوْ حَمِيمِهِ إِلَّا وَجَّهَهُ فِي ذَلِكَ الْجَيْشِ وَ لَا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ وَ الْمُسْلِمِينَ وَ غَيْرِهِم‏ وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ الْمُنَافِقِينَ لِتَصْفُوَ قُلُوبُ مَنْ يَبْقَى مَعِي بِحَضْرَتِهِ وَ لِئَلَّا يَقُولَ قَائِلٌ شَيْئاً مِمَّا أَكْرَهُهُ وَ لَا يَدْفَعُنِي دَافِعٌ مِنَ الْوِلَايَةِ»

الخصال؛ ابن بابويه، محمد بن على، محقق/ مصحح: غفارى، على اكبر، ناشر: جامعه مدرسين، ج2، ص371

«أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) بِتَوْجِيهِ الْجَيْشِ الَّذِي وَجَّهَهُ مَعَ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ» در آخرین بیماری که منجر به رحلت نبی مکرم شد دستور داد سپاه «اسامه» تشکیل شود و حرکت کنند.

«يَدَعِ النَّبِيُّ أَحَداً مِنْ أَفْنَاءِ الْعَرَبِ وَ لَا مِنَ الْأَوْسِ وَ الْخَزْرَجِ وَ غَيْرِهِمْ مِنْ سَائِرِ النَّاسِ مِمَّنْ يَخَافُ عَلَى نَقْضِهِ وَ مُنَازَعَتِهِ» تمام شخصیت های عرب «اوس، خزرج» و ... آن های که حضرت احساس می کرد این ها فردا منازعه می کنند و درگیر می شوند. «وَ لَا أَحَداً مِمَّنْ يَرَانِي بِعَيْنِ الْبَغْضَاءِ مِمَّنْ قَدْ وَتَرْتُهُ بِقَتْلِ أَبِيهِ أَوْ أَخِيهِ أَوْ حَمِيمِهِ إِلَّا وَجَّهَهُ فِي ذَلِكَ الْجَيْشِ»

 امیر المؤمنین می فرماید در جنگ ها پدر، برادر و بستگان شان را کشته بودم تمام این ها را پیغمبر دستور داد از «مدینه» بیرون بروند. مهاجرین و انصار بیرون بروند حتی «وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ» بیرون بروند. منافقین با این جیش بیرون بروند. «لِتَصْفُوَ قُلُوبُ مَنْ يَبْقَى مَعِي بِحَضْرَتِهِ» تا کسانی در «مدینه» بمانند که با منِ علی نزاع و مخالفتی ندارند.

 «وَ لِئَلَّا يَقُولَ قَائِلٌ شَيْئاً مِمَّا أَكْرَهُهُ» تا هیچ کس نیاد حرف خلافِ نظر منِ علی بزند «وَ لَا يَدْفَعُنِي دَافِعٌ مِنَ الْوِلَايَةِ» کسی مدعی خلافت هم در «مدینه» نماند. وقتی این ها رفتند ولایت من در «مدینه» کاملاً‌ جا بیافتد وقتی برگشتند با عمل انجام شده قرار گرفته باشند.

ولذا این روایت خیلی واضح و روشن می کند که نبی مکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) که فرمود «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ جَيْش أُسَامَة‏» فقط مجرد جنگ نبود. مجرد قضیه فرماندهی «اسامه» نبود. تجهیز سپاه نبود بلکه آن اهدافی که نبی مکرم داشت کسانی که با امیر المؤمنین در امر خلافت نزاعی دارند برای خودشان ادعایی دارند.

آن های که از ضربه علی کینه در دل دارند همه این ها از «مدینه» بیرون بروند تا موضوع خلافت علی جا بیافتد وقتی بر گشتند با عمل انجام شده مواجه شوند. «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ جَيْش أُسَامَة‏» در این جا تا فرمایش امام باقر (سلام الله علیه) کاملاً واضح و روشن است.

همچنین در عبارتی از مرحوم «شرف الدین» که «مقام معظم رهبری» هم خیلی تأکید دارند کتاب های این بزرگوار خوانده شود. عزیزان خوب دقت کنند «الانص و الإجتهاد» یعنی رسول اکرم فرمایشی فرمودند صحابه مخالفت کردند آقایان می گویند اجتهاد کردند.

مجری:

اجتهاد، مخالفت با پیغمبر را عادی سازی می کنند

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

همه شنیدند پیغمبر فرمودند: «الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّة»

«قال رسول الله صلى الله عليه وسلم الحسن والحسين سيدا شباب أهل الجنة وأبوهما خير منهما»

المستدرك على الصحيحين؛ اسم المؤلف: محمد بن عبدالله أبو عبدالله الحاكم النيسابوري الوفاة: 405 هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت - 1411هـ - 1990م، الطبعة: الأولى، تحقيق: مصطفى عبد القادر عطا، ج3، ص182

«مَنْ أحَبَ هَذا فَقَدْ أحَبَني»؛ ولی اجتهاد کردند حسین با خلیفه زمانش مخالفت کرد از دین بیرون رفت پس قتلش واجب است. اجتهاد چه کار می کند؟

در کتاب «الإجتهاد و النص»، صفحه 37 ایشان نکته خیلی ظریفی دارد ایشان می گوید رسول اکرم، «اسامه» را که هفده سال بیشتر نداشت امیر این جیش کرد چرا؟

«وإنما أمر عليهم أسامة وهو ابن سبع عشرة سنة ليا لاعنة البعض وردا لجماح أهل الجماح منهم، واحتياطا من الأمن في المستقبل من نزاع أهل التنافس لو أمر أحدهم كما لا يخفى لكنهم فطنوا إلى ما دبر صلى الله عليه وآله، فطعنوا في تأمير أسامة، وتثاقلوا عن السير معه فلم يبرحوا من الجرف حتى لحق النبي بربه، فهموا حينئذ بالغاء البعث وحل اللواء تارة ، وبعزل أسامة أخرى، ثم تخلف منهم عن الجيش وفي أولهم أبو بكر وعمر هذه خمسة أمور في هذه السرية، لم يتعبدوا فيها بالنصوص الجلية، إيثارا لرأيهم في الأمور السياسية، وترجيحا لاجتهادهم فيها على التعبد بنصوصه صلى الله عليه وآله...»

كتاب: النص والإجتهاد؛ نويسنده: السيد شرف الدين (وفات: 1377)، تحقيق: تحقيق وتعليق: أبو مجتبى، ناشر: أبو مجتبى، چاپخانه: سيد الشهداء (ع) – قم: 1404، ص37

«ليا لاعنة البعض وردا لجماح أهل الجماح منهم»، پیغمبر می خواست آن های که هوای خلافت و ریاست سرشان هست این ها از مدینه بیرون بروند «واحتياطا من الأمن في المستقبل من نزاع أهل التنافس لو أمر أحدهم»، این که در آینده بعد از رحلت پیغمبر کسانی که اهل نزاع و درگیری هستند حاضرند برای امر خلافت شمشیر بکشند، شلاق بزنند و ... این ها هم از «مدینه» بیرون بروند.

«لكنهم فطنوا إلى ما دبر صلى الله عليه وآله»، فهمیدند که هدف پیغمبر چه است؟ این عبارت مرحوم «شرف الدین» است «فطنوا إلى ما دبر صلى الله عليه وآله» آنی که نبی مکرم پیش بینی کرده بود این را فهمیدند.

«فطعنوا في تأمير أسامة» اول: این که کسانی که هوای ریاست دارند بیرون بروند. دو: آن های که در آینده اهل نزاع و درگیری هستند از «مدینه» بیرون بروند. ولی متأسفانه این ها اول کاری که کردند در فرماندهی «اسامه»‌ اعتراض کردند «وتثاقلوا عن السير معه فلم يبرحوا من الجرف» این ها در فرماندهی «اسامه» با پیغمبر مخالفت کردند از منطقه «جَرف» بیرون بودند سپاه آن جا داشت تجهیز می شد حرکت کند از آن جا نرفتند.

«حتى لحق النبي بربه» پیغمبر به دیدار خدا رفت «فهموا حينئذ بالغاء البعث وحل اللواء تارة»، گفتند پیغمبر از دنیا رفت نباید برویم. پرچم جنگ بر افراشته شده بود جمع کردند و «اسامه» راهم عزل کردند. پیغمبر نصب کرده بود این ها «اسامه» را عزل کردند.

 بعد می گوید: «هذه خمسة أمور في هذه السرية» پنج نکته ای که گفتیم در قضیه «جیش اسامه» هست که «لم يتعبدوا فيها بالنصوص الجلية» با این که پیغمبر فرمود «جَهِزوا جِیش أسامة»، «لَعَنَ اللَّهُ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْ جَيْش أُسَامَة‏» و ... این ها متعبد به نصب پیغمبر نشدند

«إيثارا لرأيهم في الأمور السياسية» در مسائل سیاسی به رأی شخصی خودشان تکیه کردند. «وترجيحا لاجتهادهم فيها على التعبد بنصوصه صلى الله عليه وآله...» اجتهاد خودشان را مقدم کردند تعبد به نص پیغمبر را کنار گذاشتند.

 این که حضرت زینب کبری (سلام الله علیها) می فرماید:

«قُتِل الحسین یوم الإثنین»

امام حسین در «کربلاء» شهید نشد در روز دوشنبه، چون عاشوراء یا قطعاً جمعه بود یا احتمالاً شنبه بود. دوشنبه قطعاً نبود دوشنبه روز رحلت پیغمبر است می گوید حسین من روز دوشنبه کشته شد؛ یعنی همان روزی که پیغمبر دستور داد با «سپاه اسامه» تا بروید تا «مدینه» خالی از اغیار شود حرف پیغمبر را زمین زدند بعد از رحلت پیغمبر کردند آن چه که نباید بکنند.

ریشه های عاشوراء را نباید در «کربلاء» جستجو کنیم در سال 60 و 61 جستجو کنیم یا بعد از روی کار آمدن «یزید» جستجو کنیم. بله آن ها هم علل است ولی علل متأخره هست و آن چه که «أَسَّسَ أَسَاسَ ذَلِك‏» به عصر نبوت بر می گردد همچنین کاری دارند انجام می دهند این ها زمینه ساز شهادت سید الشهداء را فراهم کردند.

مجری:

به قول آن شاعر عرب زبان گفت آن تیری که گلوی شش ماهه امام حسین را درید کمانش در سقیفه کشیده شد.

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

فما رماه اذ رماه حرمله * و انما رماه من مهد له

سهم اتی من جانب السقیفه * و قوسه علی ید الخلیفه

مجری:

به قول شما باید تاریخ را این گونه خواند ببینیم که چه مخالفت هایی در زمان پیغمبر انجام شده بود که خود پیغمبر هم می دانستند یک عده ای بعضی از حرف ها را قبول نخواهند کرد و اصرار داشتند که از «مدینه» خارج بشوند.

اما در این برهه تاریخی که داریم می گذرانیم و مورد نظر ما هست و آخرین روزهای عمر شریف پیغمبر هست یک اتفاق ناگوار دیگری برای امت اسلامی افتاد و آن هم ماجرای حدیث قرطاس بود که پیغمبر گرامی اسلام قلم و کاغذی درخواست کردند و متأسفانه اتفاقاتی افتاد. گاهی اوقات انسان شرمش می شود از گفتن بعضی از وقایع که اتفاق افتاده است.

استاد سوال ما مشخصاً این باشد که هدف این ها از این برخورد چه بود و چرا این واقعه را این گونه رقم زدند؟ این حرف ها را زدند و این اتفاقات را به این سمت بردند؟

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

انسان معطل می ماند از آن طرف قضیه «جیش اسامه» تمام کسانی که در «جیش اسامه» بودند نرفتند و به «مدینه» برگشتند تاریخ معین کرده است دوستان بروند مطالعه کنند ببینند چه کسانی در جیش بودند ولی منتظر بودند که پیغمبر از دنیا برود به «مدینه» بر گردند.

ü       پیامبر دوات و قلم درخواست کرد، صحابه با پیامبر مخالفت کردند

یکی از حوادث خیلی ناگوار که فرماش حضرت عقیله بنی هاشم «قُتِل الحُسین یَوم الإثنین» رسول اکرم فرمود: «ايتُونِي بِدَوَاةٍ وَ كَتِفٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَاباً لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدا»

«حدثنا قَبِيصَةُ حدثنا بن عُيَيْنَةَ عن سُلَيْمَانَ الْأَحْوَلِ عن سَعِيدِ بن جُبَيْرٍ عن بن عَبَّاسٍ رضي الله عنهما أَنَّهُ قال يَوْمُ الْخَمِيسِ وما يَوْمُ الْخَمِيسِ ثُمَّ بَكَى حتى خَضَبَ دَمْعُهُ الْحَصْبَاءَ فقال اشْتَدَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَعُهُ يوم الْخَمِيسِ فقال ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدًا فَتَنَازَعُوا ولا يَنْبَغِي عِنْدَ نَبِيٍّ تَنَازُعٌ فَقَالُوا هَجَرَ رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قال دَعُونِي»

الجامع الصحيح المختصر؛ اسم المؤلف: محمد بن إسماعيل أبو عبدالله البخاري الجعفي الوفاة: 256، دار النشر: دار ابن كثير , اليمامة - بيروت - 1407 - 1987، الطبعة: الثالثة، تحقيق: د. مصطفى ديب البغا،ج 3، ص 1111، کتاب الجهاد، باب 172، ح2888

قلم و کاغذ بیاورید من چیزی را بنویسم که هرگز بعد از من گمراه نشوید. تعبیر، تعبیر خیلی عجیب است. قضیه چه است که نبی مکرم دارد مطرح می‌کند و می‌فرماید «ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدًا» این روایت از روایت‌های است که در تاریخ اسلام غیر از حدیث قرطاس نداریم که همچنین تعبیری را رسول اکرم فرموده باشد.

روایت در کتاب «صحیح بخاری» است «أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ أَبَدًا» یک وصیتی بنویسم که هرگز تا ابد شما گمراه نشوید. این‌ها باید اطاعت می‌کردند و چشم‌های خودشان را برای پیامبر (صلی الله علیه واله وسلم) کاغذ قرار می‌دادند. می‌گفتند یا رسول الله وصیتنامه خودت را در داخل چشم ما بنویس.

مجری:

ضمانتنامه کتبی رسول خدا برای سعادت دنیوی و اخروی

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

نه این که حتی کاغذ نیاورند بلکه می‌گفتند یا رسول الله ما قلب مان را می‌شکافیم وصیتنامه ات را در قلب ما بنویسید ولی متأسفانه «فَتَنَازَعُوا» به منازعه بر خواستند و به حرف پیامبر گوش ندادند.

یا در کتاب «مسند احمد» جلد 1 صفحه 293 دارد:

«عَنِ بن عَبَّاسٍ انه قال لَمَّا حُضِرَ رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قال ائتوني بِكَتِفٍ أَكْتُبْ لَكُمْ فيه كِتَاباً لاَ يَخْتَلِفُ مِنْكُمْ رَجُلاَنِ بعدي قال فَأَقْبَلَ الْقَوْمُ في لَغَطِهِمْ فَقَالَتِ الْمَرْأَةُ وَيْحَكُمْ عَهْدُ رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم»

مسند الإمام أحمد بن حنبل؛ اسم المؤلف: أحمد بن حنبل أبو عبدالله الشيباني الوفاة: 241، دار النشر: مؤسسة قرطبة – مصر، ج1، ص293

«ائتوني بِكَتِفٍ أَكْتُبْ لَكُمْ فيه كِتَاباً لاَ يَخْتَلِفُ مِنْكُمْ رَجُلاَنِ بعدي» یک چیزی برای تان بنویسم که حتی دو نفر بعد از من اختلاف نکنند.

در کتاب «معجم کبیر – طبرانی» جلد 11، صفحه 36 دارد:

«حدثنا الْحُسَيْنُ بن إِسْحَاقَ التُّسْتَرِيُّ ثنا عُثْمَانُ بن أبي شَيْبَةَ ثنا يحيى بن زَكَرِيَّا بن إبراهيم بن سُوَيْدٍ النَّخَعِيُّ ثنا هِلالُ بن مِقْلاصٍ عن لَيْثٍ عن طَاوُسٍ عَنِ بن عَبَّاسٍ قال قال رسول اللَّهِ صلى اللَّهُ عليه وسلم ائْتُونِي بِكَتِفٍ وَدواةٍ أَكْتُبُ لَكُمْ كِتَابًا لا يَخْتَلِفُ فيه رَجُلانِ قال فأبطأوا ( ( ( فأبطئوا ) ) ) بِالْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ فَقَبَضَهُ اللَّهُ»

المعجم الكبير؛ اسم المؤلف: سليمان بن أحمد بن أيوب أبو القاسم الطبراني الوفاة: 360، دار النشر: مكتبة الزهراء - الموصل - 1404 - 1983، الطبعة: الثانية، تحقيق: حمدي بن عبدالمجيد السلفي، ج11، ص36، ح10962

«ائْتُونِي بِكَتِفٍ وَدواةٍ أَكْتُبُ لَكُمْ كِتَابًا لا يَخْتَلِفُ فيه رَجُلانِ» دو نفر مرد با همدیگر اختلاف نکنند. آیا رسول اکرم که این تعبیر را به کار می‌برد می‌خواهد چه کار کند؟

اجازه بدهید من عبارت اقای «قسطلانی‌» که از علمای بزرگ اهل سنت است را بخوانم ایشان آورده است:

«اكتب لكم كتابا فيه النص علي الائمة بعدي»

إرشاد الساري لشرح صحیح البخاري؛ المؤلف: شهاب الدین احمد بن محمد القسطلاني (المتوفی 923 هـ)، ج1، ص207

پیامبر می‌خواست نام ائمه بعد از خودش را در آن وصیتنامه بنویسد. اگر نام ائمه نوشته می‌شد می‌خواستند چه کار کنند؟ دیگر هیچ راهی نداشتند. لذا می‌آيند این طور تعابیر زشت وقیح نسبت به ساحت مقدس رسول اکرم به کار می‌برند. فَقَالُوا هَجَرَ رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم»

«ومنه قول عمر بن الخطاب رضى الله عنه مرض رسول الله إن الرجل ليهجر على عادة العرب»

ديوان المتنبي؛ اسم المؤلف: أبو البقاء العكبري الوفاة: 616، دار النشر: دار المعرفة - بيروت، تحقيق: مصطفى السقا/ إبراهيم الأبياري/ عبد الحفيظ شلبي، ج1، ص9

«احمد امین» از اساتید اهل سنت و از اساتید بزرگ الازهر می‌گوید:

«قد أراد الرسول فی مرضه الذی مات فیه أن یعین من یلی الأمر من بعده»

یوم الاسلام؛ احمد امین مصری، ص 41

رسول اکرم در بیماری که از دنیا رفت، می‌خواست معین کند و بنویسد اسامی کسانی که بعد از او می‌خواهد متولی امر خلافت بشود. این‌ها فهمیدند رسول اکرم چه می‌خواهد بنویسد و قضیه را متوجه شدند.

اگر متوجه می‌شدند که پیامبر می‌خواهد نام ابوبکر را بنویسد دیگر نیاز به این مسائل نبود. ابن عباس بیاید گریه کند طوری که ریگ‌های جلویش خیس بشود. و یا به پیامبر بگویند تو هذیان می‌گویی! رفتارشان نشان می‌دهد بر این که متوجه بودند و قضیه برای‌شان واضح و روشن بوده است.

ü       ریشه‌های حادثه عاشورا در آخرین لحظات حیات رسول اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) شکل گرفت

در همان روزهای رحلت پیامبر ریشه‌های شهادت سید الشهداء(سلام الله علیه) منعقد شد و شکل گرفت نه در کربلا و نه بعد از مرگ معاویه و نه زمان خلفای ثلاثه بلکه در همان عصر نبوت و در آخرین لحظات حیات رسول اکرم شکل گرفت. آقایان در آن زمان یک همچنین بساطی را راه انداختند.

متأسفانه الان خیلی فرصت نیست به آن بپردازیم در جلسات قبل هم در رابطه حدیث قرطاس مفصل صحبت کردیم و توضیحات خیلی زیاد دادیم ولی احتیاج این تاریخ همین طور برای ما تکرار بشود. در تکرارش یک اثراتی در دل انسان می‌گذارد که انسان با یک مرتبه شنیدن این تأثیر گذاری را در خودش نمی‌یابد.

قضیه چه است رسول اکرم دارد این طور می‌فرماید و شما هم مخالفت می‌کنید چه تحلیل دارید و چه حرف می‌خواهید بزنید؟ این که در مورد نبی مکرم خداوند می‌فرماید:

(وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ)

و تو اخلاق عظيم و برجسته‌اي داري!

سوره قلم (68): آیه 4

رسول اکرم با این خلق عظیم خودش می‌فرماید: «قوموا عني» بلند شوید از خانه من بیرون بروید! یعنی این قدر رسول اکرم عصبانی شده است. آیا این مصداق: (إِنَّ الَّذِينَ يؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا) شاملش نمی‌شود؟

(إِنَّ الَّذِينَ يؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا)

آنها که خدا و پيامبرش را آزار مي‌دهند، خداوند آنان را از رحمت خود در دنيا و آخرت دور ساخته، و براي آنها عذاب خوارکننده‌اي آماده کرده است.

سوره احزاب (33): آیه57

من بعضی وقت‌ روی این قضایا فکر می‌کنم واقعا فکرم به جای نمی‌رسد آقایان چرا توجه و تدبر نمی‌کنند؟ چرا روی نکته، نکته ای تاریخ صدر اسلام نمی‌آیند زوم بشوند تحلیل و پیام این قضایا را چرا درک نمی‌کنند؟

ما یکبار در دنیا آمدیم و یک روز هم از این دنیا خواهیم رفت، وقتی جناب عزرائیل تشریف آوردند هرچه التماس کنیم می‌خواهیم بر گردیم

(فَلَا يسْتَطِيعُونَ تَوْصِيةً وَلَا إِلَى أَهْلِهِمْ يرْجِعُونَ)

(چنان غافلگير مي‌شوند که حتي) نمي‌توانند وصيتي کنند يا به سوي خانواده خود بازگردند!

سوره یس (36):‌ آیه 50

می‌گوید وقتی عزرائیل آمد حتی وصیت هم نمی‌توانند بنویسند، اگر وصیت نوشته بود، خوب نوشته بود اگر ننوشته بود هرچه التماس کند جناب اقای عزرائیل به اندازه پنج دقیقه، دو دقیقه و یک دقیقه به من وقت بدهید وقت نمی‌دهد، می‌گوید ده ثانیه وقت بدهید یک مطلبی به زن و بچه ام بگویم می‌گوید نه، حتی اجازه ده ثانیه هم نمی‌دهد! (كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يوْمِ يبْعَثُونَ)

(لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يوْمِ يبْعَثُونَ)

شايد در آنچه ترک کردم (و کوتاهي نمودم) عمل صالحي انجام دهم!» (ولي به او مي‌گويند:) چنين نيست! اين سخني است که او به زبان مي‌گويد (و اگر بازگردد، کارش همچون گذشته است)! و پشت سر آنان برزخي است تا روزي که برانگيخته شوند!

سوره مؤمنون (23): آیه 100

یک عمر زحمت کشید از حلال و حرام اموالی جمع کرد، وجوهات نداد، خمس و زکات نداد، حق الناس را خورد و پرداخت نکرد، یک دفعه وقتش تمام شد چشم بست و رفت. هرچه هم التماس کند دیگر راه برگشت برای او بسته شد.

(وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يسْتَقْدِمُونَ)

براي هر قوم و جمعيتي، زمان و سرآمد (معيني) است؛ و هنگامي که سرآمد آنها فرا رسد، نه ساعتي از آن تأخير مي‌کنند، و نه بر آن پيشي مي‌گيرند.

سوره اعراف (7): آیه 34

نه یک لحظه قابل تغییر است جلو بیفتد و نه یک تأخیر بیفتد. ما دل مان برای آقایان می‌سوزد هرچه خودشان می‌خواهند و هر راهی را می‌خواهند انتخاب کنند ما الزام نداریم و کارخانه شیعه سازی درست نکردیم فقط هدف مان اتمام حجت و روشن شدن بعضی از قضایا است.

ü       اگر حقایق را به جوان‌های اهل سنت نگوییم مسئول هستیم و باید پاسخگو باشیم

مخصوصا جوان‌های عزیز اهل سنت، که بزرگان شان چیزی به این‌ها نمی‌گویند ما هم اگر نگوییم فردای قیامت خود جوان‌های اهل سنت سر پل صراط جلوی ما را می‌گیرند، می‌گویند چرا شما نگفتید؟ ما هدف نهایی مان از این بحث‌ها بیان کردن حقایق است نمی‌گوییم از ما بپذیرند داریم مطالب را از مصادر اهل سنت می‌گوییم قصد جسارت نداریم و جسارت نمی‌کنیم خیلی محترمانه و مؤدبانه می‌گوییم.

تقاضای ما این است آقایان یک تدبری داشته باشند، اشکالی هم به عرایض ما دارند بفرمایند می‌پذیریم تلفن‌ها را آزاد گذاشتیم، علمای بزرگوارشان بیایند باهمدیگر صحبت کنیم اگر ما اشتباه می‌کنیم اشتباه ما را بیان کنند. ما عناد نداریم ثابت کنند اشتباه می‌کنیم از اشتباه مان بر می‌گردیم.

مجرم:

خیلی ممنون، واقعا جای تأمل دارد که تاریخ خواندن به این شکل اعتقادات انسان را رقم می‌زند، نگاه آدم را به دنیا عوض می‌کند و نگاه آدم را به وقایع تاریخی و به اعتقادات خودش عوض کند نه تنها نیاز بلکه بر هر انسان آزاده ای لازم و واجب است.

اما استاد سوال در جلسه قبل در ذهنم است فرمودید از این چهار تا عامل مهم‌ترین عاملی که باعث شد عاشورا رقم بخورد عامل چهارم است که صحابه را جایگزین اهل بیت کردند. بعد باعث اتفاقاتی در امت اسلامی شدند این را اگر مقداری باز بفرمایید استفاده می‌کنیم.

ü       صحابه را جایگزین اهل بیت کردند

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

در این رابطه که صحابه جایگزین اهل بیت شدند، ابتدا یک پیش درآمدی داشته باشیم رسول اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) در جای جای تاریخ حیات شان بحث اهل بیت را مطرح کردند. امیر المؤمنین(سلام الله علیه) مطرح کردند، صدیقه طاهره(سلام الله علیها) مطرح کردند، امام حسن و امام حسین (سلام الله علیهما) مطرح کردند.

در قرآن کریم در آیه مودت، در آیه مباهله و در آیه تطهیر، در سوره هل آتی، جایگاه اهل بیت(سلام الله علیهم اجمعین) مطرح شده است. این‌ها نشان می‌دهد بر این که مسئله اهل بیت یک مسئله ساده و این که فقط بشنویم و از کنارش رد بشویم نیست.

شما ملاحظه بفرمایید «حدیث ثقلین»

«إِنِّي‏ تَارِكٌ‏ فِيكُمُ‏ الثَّقَلَيْنِ‏ كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَمْ تَضِلُّوا»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج2، ص226

«قال رسول اللَّهِ صلى اللَّهُ عليه وسلم إني تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ من بَعْدِي كِتَابَ اللَّهِ عز وجل وَعِتْرَتِي أَهْلَ بَيْتِي وَإِنَّهُمَا لَنْ يَتَفَرَّقَا حتى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ»

المعجم الكبير؛ اسم المؤلف: سليمان بن أحمد بن أيوب أبو القاسم الطبراني الوفاة: 360، دار النشر: مكتبة الزهراء - الموصل - 1404 - 1983، الطبعة: الثانية، تحقيق: حمدي بن عبدالمجيد السلفي، ج5، ص154، ح4922

کمتر کتاب اهل سنت است که زندگی پیامبر را نوشته باشد ولی حدیث ثقلین را ننوشته باشد. و آن تعابیر متعدد و مختلفی که از حدیث ثقلین مطرح شده این‌ها خیلی مهم و اساسی است تا ببینند آیا رسول اکرم در طول این بیست و سه سال دوران نبوت و رسالت شان در این زمینه کوتاهی انجام دادند یا نه؟

فقط به صورت فشرده و خلاصه در مورد «حدیث ثقلین» مطالبی را عرض کنم و رد شوم در کتاب «صحیح مسلم» با این که آقایان تلاش شان بر این است خیلی پرده را بالا نزنند خیلی از مسائل مانند حدیث غدیر را نه بخاری آورده و نه مسلم آورده است؛ ولی آقای «مسلم» این تعبیر را دارد: «قام رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فِينَا خَطِيبًا بِمَاءٍ يُدْعَى خُمًّا بين مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ...»

«حدثني زُهَيْرُ بن حَرْبٍ وَشُجَاعُ بن مَخْلَدٍ جميعا عن بن عُلَيَّةَ قال زُهَيْرٌ حدثنا إسماعيل بن إبراهيم حدثني أبو حَيَّانَ حدثني يَزِيدُ بن حَيَّانَ قال انْطَلَقْتُ أنا وَحُصَيْنُ بن سَبْرَةَ وَعُمَرُ بن مُسْلِمٍ إلى زَيْدِ بن أَرْقَمَ فلما جَلَسْنَا إليه قال له حُصَيْنٌ لقد لَقِيتَ يا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَمِعْتَ حَدِيثَهُ وَغَزَوْتَ معه وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ لقد لَقِيتَ يا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا حَدِّثْنَا يا زَيْدُ ما سَمِعْتَ من رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قال يا بن أَخِي والله لقد كَبِرَتْ سِنِّي وَقَدُمَ عَهْدِي وَنَسِيتُ بَعْضَ الذي كنت أَعِي من رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فما حَدَّثْتُكُمْ فَاقْبَلُوا وما لَا فلا تُكَلِّفُونِيهِ ثُمَّ قال قام رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فِينَا خَطِيبًا بِمَاءٍ يُدْعَى خُمًّا بين مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عليه وَوَعَظَ وَذَكَّرَ ثُمَّ قال أَمَّا بَعْدُ ألا أَيُّهَا الناس فَإِنَّمَا أنا بَشَرٌ يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ رسول رَبِّي فَأُجِيبَ وأنا تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَوَّلُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ فيه الْهُدَى وَالنُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللَّهِ وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ فَحَثَّ على كِتَابِ اللَّهِ وَرَغَّبَ فيه ثُمَّ قال وَأَهْلُ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي فقال له حُصَيْنٌ وَمَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ يا زَيْدُ أَلَيْسَ نِسَاؤُهُ من أَهْلِ بَيْتِهِ قال نِسَاؤُهُ من أَهْلِ بَيْتِهِ وَلَكِنْ أَهْلُ بَيْتِهِ من حُرِمَ الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ قال وَمَنْ هُمْ قال هُمْ آلُ عَلِيٍّ وَآلُ عَقِيلٍ وَآلُ جَعْفَرٍ وَآلُ عَبَّاسٍ قال كُلُّ هَؤُلَاءِ حُرِمَ الصَّدَقَةَ قال نعم»

صحيح مسلم؛ اسم المؤلف: مسلم بن الحجاج أبو الحسين القشيري النيسابوري الوفاة: 261، دار النشر: دار إحياء التراث العربي - بيروت ، تحقيق : محمد فؤاد عبد الباقي، ج4، ص1873، ح2408

در منطقه «خم» چه گفت؟ فرمود: «وأنا تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ»، «من کنت مولاه فعلی مولاه» چه شد؟ «الست اولی بکم من انفسکم» چه شد؟ همه این‌ها را حذف کردند چون اگر می‌آورد برای شیعه مستمسک می‌شد.

«وأنا تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ»، من در میان شما دو چیز سنگین می‌گذارم «أَوَّلُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ» اول ان کتاب خدا است «فيه الْهُدَى وَالنُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللَّهِ وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ فَحَثَّ على كِتَابِ اللَّهِ وَرَغَّبَ فيه». بعد دارد «ثُمَّ قال وَأَهْلُ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي» دوم اهل بیت من است.

جالب هم این است در رابطه با کتاب حضرت خیلی ساده رد می‌شود «فَحَثَّ على كِتَابِ اللَّهِ وَرَغَّبَ فيه» ولی اهل بیت که می‌آید سه مرتبه می‌گوید «أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي» مردم مراقب اهل بیت باشید، مراقب اهل بیت باشید، مراقب اهل بیت باشید.

این نشان می‌دهد بر این که کتاب منهای اهل بیت، کتاب نیست کتابی که بتواند راهنمای مردم و باعث هدایت مردم باشد بیان اهل بیت است، دیگر از این واضح‌تر و روشن‌تر داشته باشیم!

این که به چه نحو است نمی‌دانیم مطلبی که در کتاب «عقائد واسطیه» می‌آید ملاحظه کنید اقایان چه کار می‌کنند. متن صحیح مسلم را خواندیم داشت «أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ في أَهْلِ بَيْتِي» ایشان می‌گوید در کتاب «صحیح مسلم» در حدیث «زید ابن ارقم» آمده پیامبر فرمود:

«إني تاریک فیکم الثقلین کتاب الله وسنتي»

حالا این‌جا توانستی تحریف کنی،

گیرم که خلق را به فریبت فریفتی * با دست انتقام طبیعت چه می‌کنی

شما فردای قیامت سر پل صراط چه جواب دارید؟ آن‌جا چه می‌خواهید بکنید. آن‌جا می‌توانید چنین و چنان بگویید؟

مجری:

یکی از مصداق: (يحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ) همین جا است.

(يحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ)

سخنان را از جاي خود، تحريف مي‌کنند.

سوره نساء (4): آیه 46

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

بله، عجیب است وقتی «حاکم نیشابوری» به حدیث ثقلین می‌رسد تعبیر خیلی زیبایی در کتاب «المستدرک علی الصحیحین» جلد 3 صفحه 160 دارد:

«قال رسول الله صلى الله عليه وسلم إني تارك فيكم الثقلين كتاب الله وأهل بيتي وإنهما لن يتفرقا حتى يردا علي الحوض هذا حديث صحيح الإسناد على شرط الشيخين ولم يخرجاه»

المستدرك على الصحيحين، اسم المؤلف: محمد بن عبدالله أبو عبدالله الحاكم النيسابوري، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت - 1411هـ - 1990م، الطبعة: الأولى، تحقيق: مصطفى عبد القادر عطا؛ ج 3، ص 160، ح 4711

«وإنهما لن يتفرقا حتى يردا علي الحوض» کتاب و اهل بیت هرگز از هم جدا نمی‌شوند. ما از آقایان سوال می‌کنیم الان کتاب است اهل بیت کجا است؟ بفرمایید اهل بیت را به ما نشان بدهید. یا (نستجیر بالله) پیامبر نادرست فرموده یا نه شما اهل بیت را رها کردید.

تنها مذهبی که در کره زمین با حدیث ثقلین عقائدش تطبیق می‌کند مذهب شیعه است. بعد می‌گوید: «هذا حديث صحيح الإسناد على شرط الشيخين ولم يخرجاه» شرایط صحیح بخاری و مسلم را دارد ولی آن‌ها این روایت را نیاوردند.

ü       تکرار «کتاب و عترت» در موارد متعدد نشان می‌دهد کتاب و اهل بیت اهمیت خاص دارد.

تعابیر مختلف دیگر از جمله «ابن حجر هیثمی» جمله قشنگی دارد این را هم عرض کنم و بحث را خاتمه بدهیم. در کتاب «الصواعق المحرقه» می‌گوید در حجة الوداع در عرفه حدیث ثقلین را مطرح کرده، در مدینه در آخرین مریضی که حجره اش مملو از صحابه بود مطرح کرد، در غدیر خم مطرح کرده بعد از برگشتنش از طائف مطرح کرده است.

این تکرارش به کتاب و عترت طاهره در موارد متعدد نشان می‌دهد کتاب و اهل بیت اهمیت خاص دارد، (کتاب و اهل بیت، اهل بیت و کتاب) کتاب منهای اهل بیت اسلام نیست و اهل بیت منهای کتاب هم اسلام نیست.

عرض کردم حدیث ثقلین قطعا از متواترات است اقایان چه کار کردند؟ از اقای «بخاری» سوال می‌کنیم، از امیر المؤمنین که در رأس ثقلین است «بخاری» در کتابش 29 روایت می‌آورد. اما از «ابی هریره» که هجده ما بیشتر در مدینه نبوده است نزدیک 450 تا روایت آورده است.

از حسن و حسین (سلام الله علیهما) یک روایت هم نیاورده است. از صدیقه طاهره(سلام الله علیها) یک دانه روایت آورده است. این‌ها نشان می‌دهد آقایان متوجه شدند اگر اهل بیت کنار قرآن قرار بگیرد جا برای حکومت شان نیست. این‌ها اول بیایند موانع را بر طرف کنند تا بیایند در جامعه آن چه را که دوست دارند آن را پیاده کنند.

مجری:

حضرت استاد خیلی ممنون استفاده کردیم، بسیار مطالب، مطالب قابل استفاده و شیرین بود ان شاء الله که ذخیره عمرمان و ذخیره آن دنیای مان باشد. بسیار متشکر از حضور شما، بینندگان عزیز و گرامی از این که تا پایان این برنامه همراه ما بودید تقدیر و تشکر می‌کنم از همه شما التماس دعا داریم در عزاداری‌هایتان برای همه شیعیان برای همه مسلمان‌ها و برای همه مظلومین عالم دعا بکنید و دعای ویژه داشته باشیم برای آن آقایی که فرمود «أَيْنَ الطَّالِبُ بِذُحُولِ الْأَنْبِيَاءِ وَ أَبْنَاءِ الْأَنْبِيَاءِ، أَيْنَ الطَّالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِكَرْبَلَاءَ»

ان شاء الله ظهور حضرت را هرچه زودتر ببینیم و انتقام حضرت را از دشمنان در رکاب حضرت بگیریم همه شما را به خداوند منان می‌سپارم یا علی مدد خدا نگهدار!


ریشه های عاشورا>

مع امام منصور محرم عزاداری عاشورا امام حسین علیه السلام سید الشهداء علیه السلام حدیث خلفائی اثنا عشر خلیفه خلافت سپاه اسامه حدیث قرطاس صحابه اهل بیت علیهم السلام ثقلین