-
تاریخ بدون روتوش - قدمت عیلام؛ پازل فراموش شده تاریخ ایران باستان 1 اسفند 1403
1:21:46 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - عیلام؛ پازل فراموش شده تاریخ ایران باستان 17 بهمن 1403
1:23:23 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - کوروش؛ عیلامی یا پارسی 3 بهمن 1403
1:20:42 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - مرور کلی بر مبحث حرمسرا هخامنشیان و جایگاه زنان و خواجگان در دربار هخامنشی + پاسخ به سوالات مخاطبین 19 دی 1403
1:24:56 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - پاسخ به سوالات مخاطبین در پنجاهمین قسمت از فصل سوم 12 دی 1403
1:24:25 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش _ جایگاه زنان در دربار هخامنشی با محوریت دختران و خواهران شاه 5 دی 1403
1:25:42 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش _ جایگاه زنان در دربار هخامنشی با محوریت همسران 28 آذر 1403
1:27:46 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش _جایگاه زنان در دربار هخامنشیان 21 آذر 1403
1:22:40 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش _ زنان در عصر هخامنشیان 30 آبان 1403
1:23:10 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش _ 360همسر پادشاهان هخامنشی 16 آبان 1403
-
تاریخ بدون روتوش -تعددِ تعدد زوجات در زمان هخامنشی 9 آبان 1403
1:26:44 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - برده و برده داری در دوره هخامنشیان 2 آبان 1403
1:20:29 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بندهداری و برده داری در کتیبه بیستون داریوش 25 مهر 1403
1:23:04 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش -برده داری و بنده داری در دوران هخامنشیان 18 مهر 1403
1:20:00 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - زنان و خواجههای حرمسرای هخامنشی 4 مهر 1403
1:33:10 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - جایگاه و کارکرد خواجگان در دولت و دربار هخامنشي 28 شهریور 1403
1:25:25 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - جايگاه خواجگان در دولت هخامنشيان 21 شهریور 1403
1:20:00 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - خشایارشا و زندگی حرمسرایی 7 شهریور 1403
1:22:39 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - نبرد پلاته 31 مرداد 1403
1:22:01 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - نبرد سالامیس 24 مرداد 1403
1:28:51 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - اسپارتاکوس و تاریخ اسپارت ها 17 مرداد 1403
1:26:34 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - جنگ های ایران و یونان 10 مرداد 1403
1:22:26 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بررسی مطابقت کوروش با ذوالقرنین 13 تیر 1403
1:26:20 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - قربانی کردن انسان ها در تاریخ یونان 30 خرداد 1403
1:30:35 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - فرهنگ یونان 23 خرداد 1403
1:23:31 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - دموکراسی و فلسفه یونان 16 خرداد 1403
1:30:50 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - ذهنیت های کلیشه ای در خصوص اهمیت یونان ( دموکراسی) 9 خرداد 1403
1:25:44 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - تمدن یونان 2 خرداد 1403
1:16:41 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 19 اردیبهشت 1403
1:31:53 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 9 اسفند 1402
1:19:19 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 11 بهمن 1402
1:21:13 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 27 دی 1402
1:15:51 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 20 دی 1402
1:20:35 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 24 آبان 1402
1:18:44 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 17 آبان 1402
1:25:00 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 10 آبان 1402
1:25:34 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 19 مهر 1402
1:24:46 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 12 مهر 1402
1:21:47 دقیقه -
قسمت نود و یک برنامه تاریخ بدون روتوش با کارشناسی استاد حسینی (فصل سوم)
1:10:34 دقیقه
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 5 مهر 1402 -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 29 شهریور 1402
1:19:24 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 31 خرداد 1402
1:28:34 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 24 خرداد 1402
1:26:18 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 17 خرداد 1402
1:26:42 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 3 خرداد 1402
1:29:03 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 27 اردیبهشت 1402
1:47:03 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 20 اردیبهشت 1402
1:29:07 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 13 اردیبهشت 1402
1:26:53 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 6 اردیبهشت 1402
1:25:9 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 10 اسفند 1401
1:27:56 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 3 اسفند 1401
1:26:11 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 19 بهمن 1401
1:17:43 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 12 بهمن 1401
1:18:50 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 5 بهمن 1401
1:24:00 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 28 دی 1401
1:25:10 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش - بازخوانی نو از آیین زرتشت و ایران باستان 21 دی 1401
1:07:12 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 23 آذر 1401
1:28:25 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 5 مرداد 1401
2:01:54 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 29 تیر 1401
1:27:23 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 15 تیر 1401
1:26:29 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 8 تیر 1401
1:29:05 دقیقه -
تاريخ بدون روتوش 1 تیر 1401
1:26:04 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 11 خرداد 1401
1:28:29 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 4 خرداد 1401
1:25:32 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 28 اردیبهشت 1401
1:30:42 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 21 اردیبهشت 1401
1:29:01 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 14 اردیبهشت 1401
1:14:47 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 24 فروردین 1401
1:23:50 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 17 فروردین 1401
1:28:45 دقیقه -
تاریخ بدون روتوش 3 فروردین 1401
1:4:23 دقیقه
تاریخ بدون روتوش - تمدن عیلام، از شوش تا انشان
قسمت صد و سی برنامه تاریخ بدون روتوش با کارشناسی استاد حسینی
دیگر قسمت ها
عنوان برنامه: تاریخ بدون روتوش
تاریخ: 08/ 12/ 140۳
استاد: آقای حسینی
قسمت:130
بسم الله الرحمن الرحیم اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.
استاد: حسینی
عرض سلام و ادب و احترام خدمت شما بینندگان عزیز و ارجمند شما که بیننده صد و سی امین قسمت تاریخ بدون روتوش هستید و برنامه ما را پیگیری می کنید می دانید روال برنامه را فصل اول که به بحث زرتشت پرداخته شده بود این فصل فصل دوم ما به قضیه تاریخ هخامنشیان با محوریت آغاز بحث کوروش و فتح بابل پرداختیم فصل سوم که ادامه دادیم از لحاظ تاریخی همان مسائلی که در فصل دوم مطرح شده بود را منتها گفتیم اینجا دیگر بیشتر سراغ مباحث باستان شناسی هم می رویم و از کتیبهها بیشتر استفاده می کنیم در کنار متون تاریخی و عرض کردیم که در این فصل سوم که ما خدمت شما داریم مطالب را مطرح می کنیم آمدیم بین دو سلسله یعنی بین سلسله پادشاهی هخامنشیان بین دو دوره اش یک دسته بندی کردیم پادشاهان هخامنشی را تا خشایار شاه را گرفتیم یک دوره از اردشیر اول تا انتهای بحث هخامنشیان دوره بعدی گفتیم این بین ما چند تا از موضوعات که متمرکز خیلی روی یک دونه پادشاه نیست برمی گردد به صورت کلی به دوره هخامنشیان به آن ها می خواهیم بپردازیم که بعد افتادیم به نیمه دوم بحث پادشاهی هخامنشیان بحث را دیگر ان شاء الله زودتر زمانی به پایان میرسانیم چون خیلی بحث زیادی بخش دوم سلسله پادشاهی به نسبت بخش اول ندارد در قسمت قبل ما در خدمت دکتر کامیار بودیم.
دکتر کامیار عبدی بودیم و در مورد بحث ایران صحبت کردیم یک قسمت قبلتر از قسمت قبل یعنی دو قسمت قبل ما به شما مطرح کردیم موضوعی را تحت این عنوان که کوروش هستند آیا آریایی بوده است و پارسی بوده است یا خیر این بحث آریایی بودن کوروش یک بحثی است که در دورهای از تاریخ مطرح شده است و چون بحث عیلامی بودن کوروش مطرح شده بود ما عرض کردیم خدمت شما که می خواهیم بیایم بپردازیم به بحث عیلام و به همین بهانه ما همان اشتباهی که معمولا مرتکب می شوند و انگار آغاز تاریخ تمدن ایران را از دوره هخامنشیان می گیرند اشتباه نشویم خود ما عیلام را بیایم مطرح کنیم جناب دکتر کامیار عبدی لطف کردند در برنامه ما تشریف آوردند استفاده کردیم از مطالبشان دیگر آدم درجه یک در بحث عیلام را آوردیم و ایشان دیگر در این مسئله کاملا شناخته شده هستند به عنوان یک باستان شناس بحث را با همدیگر پیش بردیم و این قسمت من میخواهم هم بحث قسمت قبل را جمع بندی کنم در خلال مطالب و موضوعاتی که مطرح می شود و هم اینکه آن اطلاعات لازمی که باید در مورد تمدن عیلام داشته باشید را تقدیم حضور شما کنم که در قسمت های بعد کار داریم با آن و در مورد بحث اینکه واقعا تبار کوروش از لحاظ نژادی آیا آریایی بوده است یا پارسی بوده است و یا اینکه عیلامی بوده است را میخواهیم بعد از مطرح کردن قضیه و موضوع تمدن عیلام با شما مطرح کنیم و در موردش گفتگویی را ان شاء الله داشته باشیم.
در این برنامه مثل برنامههای دیگر ده سوالی که مطرح کردیم باز تکرار می کنیم منتظر تماس هستیم برای کسی که بخواهد پاسخ بدهد صد و سی امین قسمت از سلسله برنامه است یعنی شما فکرش را کنید صد و سی قسمت ما داریم اینجا سوال مطرح می کنیم در مورد زرتشت و در مورد تاریخ که فصل اول سه تا سوال بیشتر نداشتیم بعدش اضافه کردیم به آن و جواب نمی دهند خیلی عجیب است یعنی صد و سی قسمت بیاید شما سوالاتی را بپرسید سوالات اساسی سوالات فرعی نیست سوالات تعیین کننده است سوالاتی است که ما در مورد برخی از این سوالات چند قسمت فقط راجع به آن سوال صحبت کردیم و سند و مستندات را در این برنامه مطرح کردیم می خواهم بروم سراغ بحث عیلام و با هم مرور کنیم بحث تمدن عیلام را این قسمت متمرکز روی بحث عیلام خواهیم بود به درد پژوهشگران هم می خورد نکاتی هم مطرح می کنیم فراتر از نکاتی که در قسمت قبل جناب آقای دکتر کامیار عبدی مطرح فرمودند در برنامه ما.
اما خوب روال ما در بحث عیلام همان روال جناب دکتر کامیار عبدی است این اصلش است ولی حالا یک جایی حالا عبارتی که ایشان قبول نداشته باشند یا هر چیز دیگری آن طبیعت است به هر حال برنامهها است دیگر اما چارچوبش را همان روال مسائل و موضوعاتی است که جناب آقای دکتر کامیار عبدی در مورد بحث تمدن ایلان مطرح می کنند یک سوال عیلام را با الف بنویسیم یا عیلام را با عین بنویسیم کدامش درست است ببینید در مورد نوع نگارش این حرف انگیزههای مختلفی وجود داشته است برای کسانی که گفتند عیلام را با عین بنویسیم یا عیلام را با الف بنویسیم دیدگاه ما الان این است که با عین نوشتن عیلام درست تر است به دلایل مختلف منتها برویم ببینیم اصلاً این واژه از کجا آمده است تا بتوانیم بهتر و راحت تر یک جورایی به نتیجه برسیم در این خصوص عیلام با عین یا با الف کدامش این تمدن عیلام با عین.
ایلام در جغرافیای سیاسی حال حاضر ایران طبیعتا متفاوت هرچند ریشه یکی باشد یعنی انگیزه نام گذاری عیلام حال حاضر همین تمدن عیلام بوده است خود عیلامیها چی صدا می کردند خودشان را یعنی چی معرفی میکردند خودشان را در متون سیاسی عیلامیها بر اساس کتیبههای باقی مانده عیلامیها به خودشان می گفتند حتمتی یا حل تمتی که البته الفامتی هم تلفظ می شده است این اسم یعنی خود عیلامیها به خودشان نمی گفتند عیلامی این نکته مهمی است تصور این باشد که مثلا الان ایرانی ها به خودشان می گویند ایرانی ولی عیلامیها خودشان اسم عیلامی را برای خودشان نگذاشتند استفاده نمیکردند خود عیلامی ها توسط همسایگان غربیشان معرفی میشدند و عملاً نامگذاری شدند در طول تاریخ چطور سومریها به عنوان یکی از همسایه عیلامیها به عیلامیها میگفتند نیمکی یا لم کیم تلفظ میکردند این را به معنای چی به معنای سرزمین مرتفع این کی سرزمین نیم کی سرزمین مرتفع می شود اکدی ها چی می گفتند در زبان سومری با زبان تفاوت دارد و واضح است و اکدی ها بعد از سومری ها این نام را گذاشتند روی آن ها که آلامتو یا عیلاتو سرزمین مرتفع و یا کور عیلاماتوم یعنی اینطوری بگوییم .
مردمان سرزمین کوههای بلند یا سرزمین کوههای بلند شاید این کور عیلاماتوم اگر استفاده می شده است آلامتو عیلامتو که استفاده می شود ولی کور عیلاماتو هم یعنی که از دید و زاویه نگاه مردمی که در غرب بودند یعنی در بین النهرین بودند حالا چون شما در نظر بگیرید در شمال با آشور در نظر بگیرید بابل را در نظر بگیرید یا سومری را در نظر بگیرید از دیدگاه آن ها مردمی که در عیلام بودند در سرزمین مرتفعی بودند جغرافیایی مرتفع بوده است کوهستانی بوده است دیگر آن رشته کوه زاگرس بوده است دیگر و چون این ها را در سرزمین مرتفعی میدیدند آدرس دادنشان اینطوری بوده است یعنی با توصیف سرزمینی عیلام را معرفی میکردند.
اما این ایران از کجا مانده است متون عبرانی عهد عتیق به عیلام همین عیلام را گفته است عیلام با عین هم گفته است چون از خانواده زبان های سامی است می دانید عبری و اینجا این عین را می توانند به کار ببرند را دارند چون بعضی عیلام با عینش این است که ما فارسی زبان ها عین را نداریم عین از حروف فارسی نیست باید پس با الف استفاده بشود اما طبیعتاً ما مثلاً اگر بخواهیم بگوییم قوم سمود با ث سه نقطه که در فارسی ما نیست با همان قاعده و قانونی که مطرح اینطوری نیست این اسم را ما داریم استفاده می کنیم عیلام را چه کسانی نامگذاری کردند به این ریخت و با این شکل متون عبرانی یعنی عهد عتیق عبری ها به زبان عبری عیلام ثبت شده است دلیلش چیست؟
حالا این هم خدمتتان بگویم آقای پیرنیا را هم که اولین نویسنده نویسنده اولین کتاب تاریخ مبسوط مدرن ایران است آقای حسن پیرنیا مشیرالدوله در تاریخ ایران قبل از اسلامش کارگردان محترا هم زحمت کشیدند و زوم کردند این هم عیلام ثبت کرده است یعنی مختصری از تاریخ عیلام اگر شود نشان داد نمی دانم ثبت کرده است دیگر این واضح است حالا تیترش درشت طبیعتا دیگر ما نخواستیم نشان بدهیم بالاخره نشان داده شود عیلام ثبت عبری این سرزمین است یک نکته است در این زمینه که می تواند برای شما خیلی جالب باشد بعید می دانم اینقدر اینجا هم فونتش درست باشد که شود به راحتی از این فاصله با تو نشان داد مگر اینکه آقای کیانی خیلی هنر به خرج بدهند و بتوانند این عیلام را به ما نشان بدهند عیلام را جناب آقای پیرنیا را هم عیلام با عین نوشته است با عین ثبت کرده است در اولین کتاب فکر نکنم شود این را تشخیص داد به هر حال کتاب است دیگر با عین ثبت کرده است اما این اسم از کجا می آید ببینید ما در بر اساس متون دینی یعنی متون دینی که دارم هم به شما می گویم هم متون عهد عتیق صفر پیدایش برای نمونه و هم برخی از برخی از روایات اسلامی عیلام چه اسمی است عیلام اسم فرزند سام فرزند ببینید عیلام اسم فرزند سام همان سامی که فرزند حضرت نوح (سلام الله علیه) است میشود عیلام باز با عین است دیگر طبیعتاً در تورات عیلام آمده است عولام هم هم آمده است هر دو استفاده شده است عیلامی که استفاده می شود در تورات در همان متن از اصل این اسم برای نوه حضرت نوح (سلام الله علیه) استفاده شده است آیا می شود یا نمی شود در روایت اسلامی هم چنین چیزی آمده است آیا سام چه کسی است چون از نوع که دیگر می شوند اسید معرف حضور است یک فرزندی دارد این شخص مثبت بوده است منفی بوده است آدم ظالمی بوده است آدم عادلی بوده است چه بوده است ما روایاتی داریم که بر اساس آنها از جمله روایت امام رضا (سلام الله علیه) برای کسانی که می خواستند کار پژوهشی کنند و با این متون می خواهند کار کنند زمینه را داشته باشند بر اساس روایت امام رضا (سلام الله علیه) بر اساس روایت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) یعنی چند روایت داریم که از آن برداشت می شود که سام وصی حضرت نوح (سلام الله علیه) بوده است و خودش هم نبی بوده است از جمله آن روایتی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) مکالمهای را دارد و سوالاتی را مطرح می کنم که شما وسیع چه کسی را چه کسی دیدید و برای حضرت نوح (سلام الله علیه) در آن روایت حضرت سام (سلام الله علیه) آورده می شود که میشود این عیلام اسم عیلام فرزندی از فرزندان چون فرزند دیگر هم دارد سام فرزندان سام یک نوه حضرت نوح (سلام الله علیه) آیا امکان دارد که این موضوع نامگذاری تمدن عیلام واقعاً برگردد به آن اتفاقات طوفان زمان حضرت نوح (سلام الله علیه) و بعد آمدن فرزندان حضرت نوح (سلام الله علیه) و یا به قدرت رسیدن حداقل منطقهای برخی از این فرزندان یا نوادگان حضرت نوح (سلام الله علیه) بله ممکن است.
ممکن است که اصلا ریشه نامگذاری عیلام این باشد که نام فرزند نوه حضرت نوح (سلام الله علیه) بوده است ولی آیا از لحاظ زبان شناسی توجیهی برای استفاده از عیلام وجود دارد برای این تمدنی که خودشان را حتمی مینامیدند آن هم وجود دارد یعنی دو استدلال است می تواند با همدیگر منطبق باشد چرا چون اگر به زبان عبری که احتمالاً زبانشناسانه نگاه کنیم به آن شناسان می گویند این کلمه عبری که برگرفته شده است از زبان اکری و سومری بوده است سومری ها داشتند عیلام را توصیف میکردند این منطقه را به معنای سرزمین مرتفع و در زبان عبری این ترجمه این نوع معرفی یعنی توصیف سرزمینی تبدیل به اسم سرزمین شده است یعنی شده است عیلام همین یعلی علو بالا بودن که در زبان عربی هم است شبیه به همین عیلام است که از عین همان آنجا استفاده می شود از برای آن دوره از تمدن و یا برای آن خطه و سرزمین اسم عیلام را استفاده کنیم طبیعتاً باید از همان عیلام با عین استفاده کنیم یک دلیل دیگرش هم که خیلی واضح این است که تفاوت عیلام به معنای آن تمدن و آن خطه از سرزمین را با ایلام حال حاضر شود فهمید دیگر این ها با همدیگر به هر حال شود با لفظش یک طوری نوشت که تفاوتش واضح و مشخص باشد این در مورد بحث عیلام با الف یا با عین که طبیعتا این عین اینجا اثبات است البته ما حرف های هم که زدن با الف بنویسید چرا باید نوشته ما دیدیم ولی وقتی که از این نوع زاویه داریم ما نسبت به نامگذاری عیلام طبیعتاً آن ها آن استدلال است اصلا به کار نمیآید حالا ابزار مطالعه عیلام و برای مطالعه تاریخ و پیشا تاریخ چیست؟
اولا تاریخ با چی شروع می شود تاریخ با نگارش شروع می شود یعنی وقتی که ما می گوییم آغاز تاریخ من توضیح دادم این مسائل را دیگر و عصر سنگی و حجر و عصر برنز توضیح دادم کاملا آنجا دارم هم اشاره می کنم که چون ابزار مطالعه عیلام را به چه شکل است وقتی که تاریخ دیگر آمد وقتی که نگارش آمد تاریخ شروع شد تاریخ از چه زمانی آغاز شد به این معنا نیست که مثلاً زمین از چه زمانی خلق شد یا انسانها از چه زمانی زیست داشتند روی زمین نه به معنای نگارش تاریخ است تفاوت روش شناسی باستان شناسی و باستان شناسی تاریخ با پیشا تاریخ چیست؟ ببینید شما در دوره تاریخ متن دارید متون دارید شما در دوره تاریخی اسامی شهر دارید اسامی پادشاه دارید اسامی سلسله پادشاهان را دارید چرا نوشته شده است نگارش شده است ثبت شده است در دوره پیشا تاریخ این اسامی را طبیعتاً ندارید چون خطی ندارید که این ها بخواهد ثبت شود به خاطر همین در آن دوره از تاریخ که به ماه و تاریخش یعنی در دوره نگارشش وقتی شما متن دارید یک شیوهای را دارید زبان شناسی نیاز دارید و باستان شناسی و خود علم تاریخ را نیاز دارید در دوره پیشا تاریخ به هر حال این سنگینی وزن پژوهش بیفتد بر دوش باستان شناسان این تفاوت روش چون در مورد عیلام در هر دو دوره یعنی هم در دوره تاریخی بخشی از عیلام را ما داریم و هم پیشا تاریخ داریم باید خدمتتان عرض میکردم نکته بعدی چیست؟ لزوم ایجاد ارتباط بین مدارک تاریخی و منابع باستان شناسی حالا شاید برخی ها این مسئله را در جریان نباشند که همانطور که بین برخی از رشتههای دانشگاهی و بین دانشجویان برخی رشتههای تاریخی برخی از رشتههای دانشگاهی یک بحثهایی است مثلاً دانشجویان فلسفه یک مدل به موضوع نگاه می کنند دانشجویان مثلا فقه یک مدل نگاه می کنند بعد با همدیگر یک چالشی هم دارند با هم در رشته های فنی هم است در رشته های عمران این ها دیده می شود که بعضی وقتا حالا به زبان شوخی متهم می کنند به ساده بودن رشته یا خارج از قاعده بودن رشته واقعا بین بحث باستان شناسان و مورخین هم درست است از دور نگاه کنیم انگار باستانشناسان مورخ یک کاری دارد می کند و اصلاً دارد یک چیزی می گوید ولی نه بین این دو رشته و بین دانش پژوهان این دو رشته اختلافاتی وجود دارد به زبان خیلی ساده باستان شناسان گاهی به مورخین می گویند.
شما با اتکا به یک متنی دارید تاریخ ذهنی را می چینید که مستندات کافی برایش وجود ندارد و مورخین به باستان شناسان می گویند شما نتیجه گیری از برخی از اشیا تاریخی دارید که منطق دقیقی مثل منطقی که مورخین دارند در این شیوه نیست نمی گویم همیشه این بحث از همه جا است اما در این بستر موضوع و بحثی مثل ایران این دیگر مطرح می شود عیلام و عیلام شناسی تمدن عیلام شناسی وابسته به این است که باستان شناسان چه کار می کنند و منابع و زبانشناسان چه کار می کند چون تاریخی که شما ندارید از یک جایی به قبلش تاریخی نداریم تاریخ ایران نشده است دیگر یعنی مثل مثلا تاریخ هخامنشیان نیست یا مثلا تاریخ یونان از یک جایی به بعد نیست که شما بگویید متون دارید کسی تاریخش را ننوشته است اگر چیزی تحت عنوان تاریخ نویسی ایران وجود دارد برداشت شده است از متون باقیمانده نه تاریخ نویسی متون و کتیبهها و آثار باقی مانده از خود عیلام از یک دوره به بعد آثار باقی مانده در همسایه غربیش یعنی منطقه بین النهرین میانرودان و مسائلی است که باستانشناسان ادراک کردند از کاوشهای باستانی شون و زبانشناسان تایید نکنند این هم بحث بعدی اما بین این متون تاریخی کتیبهها و مباحثی که باز میگردد به بحث روانشناسی با علوم باستان شناسی طبیعتاً باید یک همخوانی به وجود بیاید دیگر اگر شما متن تاریخی داشته باشید که در فلان تاریخ در ایران فلان سلسله شاهی وجود داشته است و نام پادشاهانش این است یک جایی ممکن است متون باستان شناسی تایید کند به نحوی ممکن است رد کند عیلام را برای مثال دارم هم می گویم جاهای دیگر هم چنین مسائلی است در حوزه های در سایر حوزههای بحث باستانی و تاریخی.
نکته بعدی هم این است که عیلام جزء نسل اول تمدن نویسا بوده است یعنی اشاره کردیم قبلا به آن جاهای مختلفی مناطق مختلفی که نویسا شدند و توانستند عملاً از خط استفاده کنند به هر نوعی خطی که ما بخواهیم می شود اسمش را گذاشتا خط به این معنا نیست که شاید در ذهن ما فقط نگارش حروف باشد یک جایی خط مثلاً هیروگلیف است مدل های مختلف به هر حال عیلام جز اولین اگر نگوییم اولین جایی که مثلا آقای دکتر شروین وکیلی تاکید دارند روی اینکه آقا در عیلام ما و حوزه تمدنی ایران اولین خط را داریم جز نسل اول خطوط محسوب میشود چرا این را عرض می کنیم به خاطر اینکه این مسئله مسئله کلیدی و اساسی است در بحث عیلام شناسی وقتی شما در عیلام خط داشتی و آثاری را که نگارش شده است نوشته شده است از آن دوره به جای مانده است یکی از منابع جدی و مهم مطالعاتی شما می شود کما اینکه در دوره هخامنشیان هم همین بود و به همین دلیل است که ما فصل سوم آمدیم گفتیم میریم روی بحث کتیبهها و تمرکز بیشتری خواهیم داشت.
نکته بعدی در مورد بحث ابزار مطالعه عیلام را خدمتتان عرض کنم ببینید اواسط هزاره چهارم قبل از میلاد در بینالنهرین خط ابداع می شود ایران به دلیل ایجاد حکومت حکومت نیاز به نگارش داشته است خط در همسایه غربیش به وجود آمده است میانه هزاره چهارا هم پیش از میلاد یعنی سه هزار و پانصد قبل از میلاد پنج هزار و پانصد سال قبل در همسایه ایران بین النهرین خط ابداع می شود عیلام چون حکومت دارد چون سلسله پادشاهی دارد وقتی شما حکومت داشتی نیاز به ثبت و ضبط دارید و باید از این ثبت و ضبط استفاده کنید برای اینکه نظم سر و سامان بدهید به آن این احساس نیاز را می کند عیلام که آن هم باید خط داشته باشد عیلام تنها خط را اخذ کرده است از همسایه غربی بینالنهرین اما به زبان عیلامی نگاشته است برخیها اشتباه تصوری در ذهنشان است به اشتباه و به خطا و آن هم این است که تصور می کنند خط میخی برای مثال یک زبان یعنی اگر شما توانستید حروف را بخواهند ید دیگر می توانید آن خط میخی را ترجمه کنید نه خط میخی یک ابزار است زبانهای مختلف در قالب این خط قرار میگیرند یعنی یک نوع نگارش حروف است خودش زبان نیست عیلامی ها خط میخی را با این دیدگاه معروف و مشهور که از همسایه غربی خودشان بینالنهرین و میانرودان اخذ کردند خط را گرفتند ولی زبان سومری را نگرفتند حتی گرفتن زبان سومری را گذاشتند برای خود سومریها زبان عیلامی را سوار بر خط میخی کردند که سومری ها با آن مینوشتند بخواهم مثال بزنم و قضیه را ساده کنم مثل اینکه شما مثلا یک زبان انگلیسی الان دارید که این زبان انگلیسی حروف انگلیسی هم دارد گاهی با حروف انگلیسی فارسی مینویسید وقتی با حروف انگلیسی فارسی نوشتید ابزار این خط را گرفتید محتوای فارسی خودتان سوار بر آن کردید البته عیلامیها تغییراتی هم دادند حوزه تخصصی است زبان شناسان است و چند بار دستگاه نوشتاریشان را تغییر دادند عیلامیها منتها خط به این شکل منتها زبان به این شکل بوده است در تمدن عیلام که زبان ثابت بوده است اما جاهای مختلفش لهجه های گوناگونی انگار داشتند زبانشناسان دارند این مسئله را مطرح می کند عیلام دارای زبان واحد و سیستم خطی متفاوت بوده است و تکامل هم داشته طبیعتاً آن خطی که استفاده میکرده است از سه هزار و سیصد قبل از میلاد کتیبههای عیلامی که محتوای اقتصادی دارند یافت شده است ذهنمان در مورد کتیبه چیست؟
مثلا می گوییم فکر می کنیم که کتیبه وقتی که به دست ما رسید از یک دوره تاریخی در این کتیبه آمده است نوشته شده است که فلان شاه این کار را کرد این دستور را داد یعنی ذهنیتی که ما معمولاً از کتیبههای هخامنشی داریم کتیبه بیستون داریم و کتیبههای مختلفی که کتیبه حگمتانه داریم این ذهنیت را تعمیم می دهیم به کتیبههای دیگر من به شما میام می گویم قبل از میلاد از عیلام کتیبههای باقی مانده تصورتان این باشد که پس پادشاهش یک دستوری را داده است یا تاریخی را ثبت کرده است از آن دوره تاریخ عیلام بیشتر حاوی محتوای چی اقتصادی است معاملاتی که انجام میشده است و آن دیتا را اسم پادشاه و این ها در آن طبیعتاً وجود ندارد تا یک تاریخی که جلوتر است که حالا من عرض می کنم در ادامه دورههای مختلف عیلام را دلیل مطرح شدن هخامنشیان به جای عیلامیان به عنوان مبدا تاریخ تمدن ایران چیست؟
حالا سوال این عیلامی که ما داریم در موردش حرف میزنیم و با این مدل رویکردی که داشتند وقتی ما داریم می گوییم سه هزار و سیصد سال قبل از میلاد سیستم زبانی سیستم نگارشی داشتند و خط زبان را وارد کردند هخامنشیان که چند قرن قبل از آمدن هخامنشیان بوده است پس چرا ما فکر می کنیم هخامنشیان شروع تاریخ تمدن یا شروع حتی سلسله پادشاهی در تاریخ ایران هستند چرا این اتفاق افتاده است من دلیل چند دلیل برایتان بگویم و یک ریشه شناسی کنیم مسئله را یک ببینید دولت عثمانی که در منطقه فروپاشید تا وقتی که عثمانی بود کشورهای مختلفی بودن ذیل حکومت عثمانی عثمانی یکپارچه تعریف می شدند یعنی اگر میخواست از یک منطقه نام ببرند می گفتند حکومت عثمانی دیگر در حیطه حکومت عثمانی حکومت عثمانی که پاشید کشورهای مختلف و کوچکی به وجود آمدند که عمر بسیاری از کشورهای منطقه ما خیلی کم است یعنی می رسد به همین سده اخیر بله تاریخی در آن سرزمین بوده است ولی این کشور که مثل عراق چند ساله ما کشور عراق کلاً داریم وقتی می گوییم عراق ممکن است در ذهنتان بیاید همان بینالنهرین دیگر همان حد فاصل بین دجله و فرات همان عرض کنم که تمدن سومر و تمدن بابل و تمدن آشور است خودشان هم اینطوری می آیند برای خودشان بنویسند تاریخ عراق بنویسند نمی گویند صد سال پیش مثلا عراق به وجود آمده است این کشورش می آیند می گویند که تاریخ تمدن برمیگردد به دوره بابل برمی گردد به دوره آشور و برمی گردد سومر منتها این کشور دارد در مورد آن خاک صحبت می کند و این جدایی ها یعنی مرزها این مرزها مرزهای سیاسی که الان به وجود آمده است کی بعد از عثمانی به وجود وقتی که شما یک امپراطوری داشتی خیلی جدی و خیلی فراگیر بود حالا با هر مدلی که بود عثمانیها الان نمیخواهیم واردش شویم که عثمانی ها چه کار میکردند آیا این ها حکومت مطلوبی بودند یا نبودند ظالم بودند نبودند چه بودند در آن مسئله نمیخواهیم وارد شویم وقتی که شما عملاً تجزیه شدید و تبدیل به پازل های کوچک شدید باید برای خودتان بتوانید چیکار کنید یک هویتی طراحی کنید یک هویتی معرفی کنید حالا در ادامه نکته دوم قرن نوزدهم در اروپا بحث دوگانه ملت و دولت شکل گرفت بله دوگانه ملت و دولت در اروپا شکل گرفت در قرن نوزدهم منتها مسئله تقریبا حل شده بود یعنی در اروپا حل شده بود و یک جایی رسیده بود.
حداقل یک ثباتی رسیده بود اما این دامنه بحثش آمده است بود رسیده بود به ایران این دوگانه دولت و ملت شکلگیری هویتی و این ها داشت آن دوره شکل دوره بعد از عثمانی و حالا بعد از قرن نوزدهم بحثهاش مطرح شده بود و موضوعاتش به ایران رسیده بود اواخر دوره قاجار نیاز به این بود که یک بستری به عنوان توضیح هویت ملی ایران به مردم ارائه شود و به دنیا ارائه شود یعنی اگر کشور ایران دیگر ایران بود باید میتوانست خودش را تعریف کند بگوید من گذشتم از کجا بوده است چه پیشینه تاریخی داشتم مردمی که الان در این سرزمین هستند چه گذشتگانی داشتند و این خودش هویتی را برای مردم ایران به وجود بیاورد اواخر دوره قاجار مشخص شده بود که ایران به یک نیازمند به این است که برای خودشان هویت را بخواهد طراحی کند انجمن آثار ملی شکل گرفت در دوره رضا پهلوی آن موقع تاسیس شد البته پی ریزیش قبلش انجام شده بود دورههای مختلفی داشت این انجام چیکار میکرد می آمد همین هویت ملی را که می خواهد معرفی کند را طراحی میکرد عملاً و از تاریخ و از آثار تاریخی و از گزارههای تاریخی و از حتی علم باستان شناسی و زبانشناسی استفاده میکردند که بتواند یک تعریفی از هویت ملی برای ایرانیها ارائه بدهد و نیاز داشت واقعاً کشور رضای پهلوی خودش آدم باسوادی که نبود که یک سری افراد آمدند در این انجمن و این انجمن را اداره کردند باز همین افرادی هم که آمده بودند هرچند باسواد بودن علم باستانشناسیشان و توانایی اکتشافات باستانی نبود که بتواند کفاف بدهد برای پژوهشهای تاریخی دو سه تا مسئله رقم خورد یک این ها آمدند یک دوره تاریخی که تا آن موقع عناصری برای معرفی داشت را مطرح کردم که می شود دوره هخامنشیان و موضوع دوم این بود که پای باستانشناسان اروپایی به ایران باز شد که شاید برای آن دوره اصل مسئله اینکه از دیگران کمک بگیریم برای باستان شناسی لازم به نظر می رسد.
نکته بعدی افرادی مثل حسن پیرنیا جناب آقای مشیرالدوله حسن پیرنیا که همین تاریخ ایران قبل از اسلام را نوشته است تجدید چاپ می شود کتابشان آقای علی اصغر حکمت آقای محمد علی فروغی از اعضای انجمن بودند چرا اسم ها را اینجا آوردید چون ممکن است بینندگان ما برخی اسامی آشنا باشند البته خود این انجمن انجمن آثار ملی چند بار تغییر نام داده است تغییر اسم داده است بعد از انقلاب هم به نحو دیگری ادامه داده شد این مسئله حالا چقدر موفق بودند چقدر موفق نبودند دیگر حالا فکر می کنم شود یک ارزیابی ساده در موردش انجام داد باز حالا تا اینجا چه ربطی داشت به اینکه مبدا تاریخ ما عیلام نباشد عیلام معرفی نشود هخامنشیان معرفی شوند مسئله این است تمرکز و تاکید در آن زمان بر روی آثار ملموس کشف شده بود یعنی همین تصویری که شما الان دارید می بینید که در این طراحی پاور از آن استفاده شده است وقتی شما میخواستید بیایید تبار خودت را معرفی کنید تاریخ خودت را معرفی کنید طبیعتاً وقتی شما آثار ملموسی داشته باشید خیلی بهتر می توانید در مورد گذشته خودتان صحبت کنید و اقناع کنید و قانع کنید دیگران را در این زمینه اگر مصریها تاریخ مصر باستان چی در ذهنتان می آید طبیعتاً آن اهرام مصر اگر میخواستند این ها بیایند یک معرفی هویتی تاریخی ارائه بدهند باید یک سری آثار ملموسی وجود داشته باشد آیا آثار عیلامیها در آن زمان صد سال قبل صد و سی یک شکل این انجمن آن زمان است هزار و سیصد و یک طبیعتاً آثار ملموسی که باقی مانده بود آثار زمان هخامنشیان بوده است تخت جمشید بوده است پاسارگاد بوده است این آثار بودند و یک دستگیر خوبی داشت دستگیره خوبی داشته است این بخش تاریخی بخواهند از این کشو تاریخ بیرون بکشند و این محتواش را به مردم نشان بدهند به عنوان یک دوره از تاریخ تا عیلامی که ناشناس بود نکته بعدی عرض کردم هخامنشیان دارای آثار کشف شده است مانند تخت جمشید بودند یعنی دوره خوبی بود دو هزار و پانصد سال بود آثار مشخصی داشتند هخامنشیان به دلیل روایتهای یونانی و عبرانی یعنی توراتی در دنیا شناخته شده بودند وقتی که این ها میخواهند هویت بسازند و هویت معرفی کنند برای ایرانیها یک ویژگی دیگر که نیاز داشتند چی بود که بیایند بگویند گذشته است ما همان افرادن آن افراد را باید غیر از ایرانیها هم طبیعتاً شوند اسند شخصیتی مثل کوروش شناخته شده بوده است برای حداقل قشر فرهیخته در غرب شناخته شده بوده است دوره هخامنشیان دیگر تاریخ هرودوت دارد در موردش صحبت می کند دیگر.
از جنگهای خشایارشاه شروع به واسطه کتابها و روایتهای یونانی و رومی و به واسطه متونی که یهودیها داشتند و متون توراتی عهد عتیق دوره هخامنشیان شناخته شده بود مردم می دانستند اگر ایرانی ها میخواستند خودشان و معرفی کنند بگویند گذشتگان ما همان هخامنشیان بودن سادهتر بود تا عیلامیهایی که گزارشها و روایتهای یونانی و رومی به آن نمیپرداخته است طبیعتا مسئله بعدی شخصیتهای که مثل کوروش شناخته شده بودند در مجامع علمی شناخته شده بودند این هم کمک می کرد انتخاب هخامنشیان به عنوان یک پیشینه تاریخی و یک مسئله هویت بخش کار ساده تری باشد برای معرفی و نکته بعدی در مورد اینکه چرا از دوره هخامنشی شروع کردند معرفی این است که هنوز اکتشافات فرانسوی ها که صد ساله دارند کاوش می کنند.
در مورد تمدن عیلام هنوز اکتشافات فرانسوی و ملی در خصوص عیلامیان به نتیجه کافی نرسیده بود شما نمیتوانستید بیاید با آثار حداقلی که تازه داشت بحثش مطرح می شد به عنوان عیلام و ابعادش به آن اندازه شما هنوز متوجه نشدید که بتوانید از این تمدن یاد کنید و تبار خودت را عملاً در آن تاریخ معرفی کنید وقتی که این نوع عیلام آن زمان را مقایسه می کنیم با دوره هخامنشیان طبیعتاً این انجمن تشخیص می داد که چه دورهای بیاید مصرف کند دوره هخامنشیان مطرح کند البته نکته جالب این است که خود آقای حسن پیرنیا که عضو آن انجمن بوده است چون انجمن خودش یک سلسله داشته است یعنی کمیته انجمن بوده است یک سری افرادی بودند و بعدش افراد دیگر از شخصیتهای دیگر می توانستند اضافه شوند مراتب مختلفی داشته است دورههای مختلفی را داشته است اما به صورت کلی آقای حسن پیرنیا که عضو انجمن بوده است خودش وقتی که می آید تاریخ ایران قبل از اسلام را مینویسد از کجا شروع می کند از عیلام شروع می کند یعنی شکل جغرافیایی فلات ایران رو نژادها و این ها را مطرح می کند و بعد می گوید مختصری از تاریخ عیلام ابتدای کتابش مختصری از تاریخ ایران را می گوید بعد می رسد به بحث هخامنشیان البته آن موقع آیا مطالبی که در مورد ایران گفته است آقای پیرنیا از لحاظ تاریخی چقدر جدی می تواند باشد به نسبت آثاری که الان دارد منتشر می شود از خیلی ضعیف است اما خودش جزو تاریخ است یعنی که ما ببینیم صد سال گذشته در مورد عیلام چی فکر می کردند خیلی به درد این مسئله می خورد جمع بندی این بخش را انجام بدهم برای شما چرا هخامنشیان مطرح شدن در یک دورهای توجیهات عاقلانهای میشد میشد ارائه داد مبنی بر اینکه برویم از دوره هخامنشیان شروع کنیم تاریخ ایران را مطرح منتها الان با این اتفاقاتی که افتاده است در زمینه اکتشافات و با این آثاری که نوشته شده است در زمینه کتب و مقالات طبیعتا می توانیم این مسئله را کلاً جابجا کنیم نه دوره تاریخ ایران جدای مباحث ارزش گذاری خوب بوده است بد بوده است چگونه بوده است این ها را بگذاریم کنار تاریخ ایران برمیگردد به هزارههای قبل از هخامنشیان هخامنشیان که یک دفعه سر بر نیاوردند.
یک نکتهای ذیل این موضوع مطرح می شود و آن هم این است که پس ما که تا دیروز میگفتیم ما آریایی هستیم و از این حرف ها آریایی قوم مهاجر و مهاجم به ایران هستند آریاییهایی که بومی ایران نیستند عیلامیها تمدنشان آغاز شده است کمرکش تمدن عیلام است آریایی تازه دارند می آیند در ایران بله این به ضرر برخی از افراد خواهد شد چرا چون تاریخ ایران واقعیش که وقتی مطرح شود عزیزان مهاجری که آمده بودند از اقوام ایران این ها دیگر آن اعتبار قبلی که روی آن ها سرمایه گذاری می شد برای نفی همه هویتهای دیگر این مورد قبول واقع نمیشود حالا مثلاً شما تصور کنید حالا مثالی که دارم هم می زنم از باب مهاجرت دارم هم می گویم مثلاً عزیزانی از افغانستان می آیند داخل ایران بعد دوره بعد بیایند بگویند که البته صد البته اصلاً پیشینه تاریخی ما ایران و افغانستان متفاوت از مردمان مثلا عیلام با آریایی ها بوده است ولی مهاجرین بیایند داخل ایران بعد از چند مدت با اتکا به آن نژاد مهاجرین خود ایرانی هایی که قبلاً بودند طرد شوند کنار زده شوند یک چنین اتفاقی با شکاف بسیار عمیقتری در مسئله بحث عیلام و هخامنشیان افتاده است البته ما این تزی که میخواهیم اینجا مطرح کنیم این دیدگاهی که میخواهیم مطرح کنیم مبنی بر اینکه کوروش اصلاً آریایی نبوده است بلکه عیلامی بوده است تا یک حدی این را می تواند درست کند ولی باز باید برسیم به دوره داریوش آنجا را باید چکارش کرد یعنی کوروش اگر عیلامی باشد مفصل صحبت کنیم کوروش اگر عیلامی باشد صحبت کنیم با شما طرح سوالات انجام بدهیم در این زمینه اصالت بیشتری در مورد تبارش به نسبت ایرانی بودن ثابت می شود ولی آن قضیه آریایی و این ها را دیگر باید به فراموشی خوب حالا دورههای مختلفی دارد دیگر یک فراز و فرود دارد ما عیلام را تا اینجا یک توضیحات کلی دادیم و نسبت تناسبش با بحث تاریخ ایران را گفتیم این فراز و فرود عیلام به چه شکل بوده است و به چه صورتی بوده است یعنی عیلام کی به وجود آمده است این تمدن کی از بین رفته است.
این را توضیح بدهم خدمتتان ما این را تحت عنوان فراز و فرود تمدن عیلام مطرح می کنیم ملاکهای آغاز و پایان تمدن متفاوت است این دیگر خیلی بدیهی است یعنی شما وقتی شروع شده است به این شکل نبوده است که مثلاً یک روز صبح اعلام کنند که از ساعت هشت صبح این تمدن شروع شد و مثلاً ساعت دوازده امشب تمدن مثلاً تمام میشود اینقدر دقیق خط کش گذاری نمی شود روی بحث تمدن ها داشت اما ملاکهای مختلفی در موردش وجود دارد شاید یک کسی بیاید یک متناسب با یک سری آثار باستانی بگوید این آغاز تمدن را دارد نشان می دهد وقتی دیگر بیایند بگویند نه این اصلا تمدن بعضیا بگویند نه این اصلا هیچ ربطی به این تمدن ندارد این آثار ملاک ها متفاوت است ولی در کل با همان ذهنیتی که پژوهشگران تاریخ در مورد مسئله تمدن دارد می شود یک حدودی را برای بحث عیلام گفت یک قدر متیقنی هم دارد این دوره تاریخی مسلم قطعی است که دوره تمدن عیلام است.
فراز شما چه کسی میگیرید روی کار آمدن تمدن ببینید تمدن عیلام صحبت می کنم در مورد ایرانی های باستان صحبت نمی کنم این نبوده است که شما بگویید اصلا ایرانی ها در ایران نبودند یعنی مردمانی در ایران نبودند بعد عیلامی ها آمدند مردم به وجود آمدند صحبت کنیم فراز این تمدن ششم آثار آغازین تمدن عیلام دیگر مشهود می شود آثار باستان شناسی ما داریم که متناسب با آن ها میتوانیم این مسئله را ببینیم و درک کنیم که هزاره ششم قبل از میلاد شروع می شود این تمدن یا حداقل مقدماتش دارد چیده می شود یعنی چند هزار ششم قبل از میلاد یعنی کی هشت هزار سال قبل نه دو هزار و پانصد سال قبل که شروع هخامنشیان است هشت هزار سال قبل با تبر قطع نکنیم تاریخ ایران را به خاطر دفاع از مثلاً هخامنشیان تصور نکنید که اگر تبر برداریم بزنیم قبل از هخامنشی همه را بگذاریم کنار داریم خدمت می کنیم به خیانت اگر دان مدارک ملموس باستان شناسی مربوط به سه هزار و سیصد قبل از میلاد است این بحث فر از آن یعنی ما این آغازین مراحل آغازین را هزاره قبل از میلاد میتوانیم در نظر بگیریم سه هزار و سیصد قبل از میلاد دیگر مدارک ملموس باستان شناسی خیلی جدی را ما در دست داریم حالا برخی ممکن است بیایند بگویند آقا اولین پادشاهی که اسمش در تاریخ ایران می شود او را پیدا کرد را بگذاریم شروعش می گویند ما خط را شروع این ها ذیل همین مسائل می گنجد شش هزار سال تاریخ قبل از میلاد یعنی هشت هزار سال تاریخ مشهودی است که من از آثار عیلامی داریم.
فرودش چه زمانی بوده است این تمدن که تمام می شود ببینید معروف و آکادمیکش این است که شما می روید میبینید می گویند آقا سال ششصد و چهل و شش وقتی که آشوربانیپال حمله می کند به شوش، شوش را تصرف می کند و تخریب و ویران می کند و بعد دیگر تمدن ایران تمام می شود یعنی عموماً شما در کتبی که پرداختند به این مسئله فراز و فرود عیلامیها این را می توانید ببینید اما من میخواهم چند تا نکته خدمتتان عرض کنم یک انشان در کنار شوش به عنوان مرکز فرهنگی و تمدنی عیلام باقی ماده است یعنی اگر آشوربانیپال آمد شوش را ویران کرد که البته یک اغراق زیادی خود آشوریها در اعلام این دستاوردهایشان چون جنگ و کشتار و ویران کردند را دستاورد خودشان می دانستند اغراق زیادی هم میکردند در گزارش عملکرد خودشان در تاریخ نگاری اسلامی مثل جاها در کتب غیر شیعیان دیدیم یک چنین چیزی را تصور کردند اگر بگویند فلان خلیفه انقدر جنایت کرد ایستاده دست می زنند می گویند چه مثلاً خلیفه خوبی بوده است خیلی واقعیت دارد ولی غلو هم یک سری جاها وجود اینجا هم همین بوده است خود آشوریها یک نوع توصیفی دارند از گرفتن شوش و ویران کردند شوش انگار که نکته اینجا این است نباید با این گزارشهای آشوری به خطا بیفتیم چون عیلام که فقط شوش نبوده است انشان هم بوده است انشان تصرف نشده است به این شکل بله در دورههایی از پادشاهی او سلسله سوم پادشاهی اور آمدند گرفتند.
ولی آن ربطی به این نبرد و درگیری ندارد پس نمی توانید شما بگویید تمدن عیلام بعد از اینکه آشوربانیپال حمله می کند از بین می رود و نابود می شود تا کجا باقی میمونه این قضیه که اتفاقاً موضوع اصلی که به آن بپردازیم ببینید آثار فرهنگی و زبانی عیلام تا سدههای بعدی باقی مانده بود چطور ما یک بحثی را داریم در مورد الیماییها که این الیماییها صد و چهل و هفت قبل از میلاد حدوداً تاریخ نگاری آن ها اینگونه ثبت می کنند که آمدن صد و چهل و هفت قبل تا دویست و بیست و چهار اگر اشتباه نکنم بعد از این ها خودشان را احتمالاً همان عیلامی میدانستند دیگر حالا بعضی از روانشناسان می گویند آقا از همان عیلامی گرفته شده است منتها اینجا قلب رخ داده است یعنی این عین اینجا دیگر عوض شده است حالا این دیگر بحثش سر جای خودش شاید ما پرداختیم در بخشی از برنامه چه زمانی بودند این ها میلاد حضرت مسیح (سلام الله علیه) بودند یعنی آشوربانیپال اگر ما بگوییم ششصد و چهل و شش قبل از میلاد عیلامیها از بین رفتند شما بیش از نیم قرن بعدش هنوز دارید گروهی را میبینید ششصد هفتصد سال بعد افرادی هستند که هنوز خودشان را معرفی می کنند عیلامی معرفی بعد یک گزارش است که من در برنامه دکتر کامیار عبدی هم عرض کردم ابن هودل گزارش ابن حقوقل می شود ده میلادی ده میلادی دیگر آن قرون اولیه اسلامی ولی یعنی بعد از اسلام گزارشی را دارد از خوزستان که یک شواهدی وجود دارد انگار یک سری از عیلامی هنوز آنجا باقی ماندن ببینید این به معنای باقی ماندن تمدن عیلام نیست تمدن عیلام نیست منتها انگار در ذهنیتی وجود دارد که وقتی که آمد دیگر کلاً عیلامی کلا از بین رفتند این دو نکته را گفتم باز تکرار می کنم یک بخشی از فرهنگ عیلامیها انگار بعدش باقی مانده است.
اصل همچنان و نکته بعدی این است که شوش تصرف شده است بخشهای دیگری و جدی از تمدن عیلام همچنان باقی مانده است و اگر انشان را دومین پایتخت ایران بگیریم اولین پایتخت بوده است یعنی یک و دو به معنای تقدم تاخیر نیست دو پایتخته بدانیم عیلام را بقیه سرزمینها را و بقیه سایت های اکتشافی که الان در مورد مطالعاتی شدن اصلا در نظر نگیریم فقط سقوط کرده است اینجا رسماً شوش است که ساقط شده است ولی بقیه عیلام تمدن هنوز است تا هخامنشیان بخواهند روی کار بیاید نکته بعدی این است که در مورد بحث فراز و فرود تمدن عیلام کوروش به عنوان شاه انشان پدیدآورنده امپراطوری هخامنشیان بوده است که خودش این شواهد میخواهیم کنیم که خودش یک عیلامی بوده است یعنی اگر ما بیایم کوروش را عیلامی در نظر بگیریم کما اینکه خودش خود کوروش می گوید من انشانی هستم دیگر شاه انشان و پدرانش هم همینطوری معرفی شدند اگر او را عیلامی بگیریم یعنی شوش سقوط کرده است ولی انشان هنوز باقی مانده است و کوروش از همین انشان است که می آید و سلسله هخامنشی را شکل میده این به درد کسانی که می خواهند توستان شناسی باستان گرایی هم داشته باشند میخورد یعنی شما تمدن عیلامی از بین نرفته بوده است به این شکل بلکه انشان باقی میماند و از دل انشان کوروشی میآید که سلسله هخامنشیان را دارد تشکیل می دهد ولی باز آن اشکال باز پیش می آید دیگر که آقا مثلاً آریایی وسط چه کاره بودند به سادگی قوم مهاجر و مهاجم بودند این ها ایرانی بودند ما بر می گردد بلاخره به همین مردم عیلام و سرزمینی که خوشبختانه تمام ابعاد تمدن عیلام می توانیم بگوییم که هنوز در سرزمین ما است و در مرز جغرافیایی ایران دنبال عیلام بگردیم نیاز نیست برویم کشور دیگری به دنبال آثارشان بگردیم به هر حال این یک پیشینه تاریخی را دارد می رود مسئله بعدی جغرافیای تمدن عیلام گفتیم که از کی تا کی فراز حالا جغرافیایی تمدن عیلام جغرافیاش جغرافیای ایران بر اساس ملاک های سیاسی و متناسب با ادوار مختلف ادوار مختلف آن ابعاد مختلفی را در بر میگیرد یعنی چی یعنی اینکه بر اساس ملاک سیاسی بوده است خوزستان بوده است نمی دانم شهرها را می آورند که یک جغرافیای سیاسی برای الان دارد ممکن است کسی بیاید بگوید این چهار شهر بوده است این پنج استان بوده است یک ذهنیتی به وجود می آورد از لحاظ سیاسی و متناسب با ادوار مختلف عیلام هم به این شکل نبوده است کل دوره عیلام که بگوییم آقا عیلام این جغرافیا را داشته دیگر تکان نمی خورده است اصلا مرزهایش جابجا نمی شده است نه عیلام حتی به بینالنهرین هم حمله داشته است و بینالنهرین هم به تصرف خودش درآورده بوده است در دوره های دوره هایی هم بودند که از آن سمت همسایه غربی شان حمله کرده است می آید باید ببینیم که کدام دوره را ما داریم می گوییم.
نکته دوم شوش و انشان ثابت ترین پایتخت های مراکز اقتصادی و فرهنگی عیلام بودن این برایم مسلم است شوش که از قبل هم معلوم بوده است کجا است اکتشافات کمک کرده است به اینکه درک بهتری از تاریخ ایران داشته باشیم ولی محل شوش معلوم بوده است کجاست عیلام معلوم نبود که دیگر اخیراً مشخص شده است عرض کنم انشان معلوم نبود که دیگر اخیراً واضح و مشخص شده است که انشان کجا است حالا من اگر را نقشه هم بتوانم امشب نشان می دهم روی نقشه صحبتی خواهیم داشت فعلا روی این مباحث پاورپوینت بحث را پیش ببریم این دو را در نظر داشته باشید شوش در استان فارس ببخشید انشان در استان فارس و شوش را در نظر داشته باشید شما این دو پایتخت را برای عیلام در نظر بگیرید جغرافیای عیلام را میتوان بر اساس ملاکهای متفاوت گسترده و متمرکز در نظر گرفت گسترده و متمرکز شما عبارت دیگری منظور این است عیلام ممکن است یک کسی یک نگاه حداقلی داشته باشد به بحث جغرافیاش فقط همان تصویر خیلی معروفی که از عیلام است شما اگر جستجو بزنید احتمالاً به همان تصویر می رسید یک لکه در جنوب غرب ایران را می بینید این خیلی خیلی یک فضای بسته در نظر می گیرد و شما می توانید موثر بگیرید یعنی اگر شما بخواهید خیلی باز بگیرید این تعریف جغرافیای تمدن عیلام را باید بروید سمت کرمان بروید سمت سیستان و بلوچستان که مثلاً شهر سوخته هم ذیلش در نظر گرفته شود و همین موضوع حتی دره سند باید بروید جلو ممکن است وابستگی فرهنگی بوده است پس من تمدن مثلاً به نوعی مرتبط با تمدن عیلام می گیرند حالا ما خیلی نه این را می گیریم نه آن را یعنی نه اینقدر مزیق و بسته می گیریم که یک منطقه جغرافیای بسیار کوچکی باشد از مرزهای سیاسی حال حاضر ایران هم فراتر بخواهد تصور شود اما ملاکها می توانند سیاسی فرهنگی و مثلاً اقتصادی با جایی داشته ممکن است طرف بگوید که این ذیل این تمدن تعریف می شود یا نه بگوید وابستگیهای فرهنگی وجود داشته فرهنگی نسبت به ایران وجود داشته است شهر سوخته هم بحث وابستگی فرهنگیش به ایران بوده است اما این وابستگی فرهنگی نشان دهنده این نیست که این ها ذیل تمدن عیلام تعریف شوند نگاه مختلف دارم هم می گویم این ها پیرا عیلامی ترجمه می شوند اطراف تمدن عیلام بودند به این معنی نیست که ذیل تمدن عیلام بوده باشند اما بالاخره یک تعریفی بدهیم دیگر به صورت کلی به طور کلی عیلامی بدهیم که جای دفاع هم داشته باشد به جز یک بخشش که حالا باید توضیح البته داده شود از غرب سمت عراق حال حاضر شما در نظر بگیرید تا دجله را در نظر بگیرید منتها خیلی دجله شمالی را در نظر نگیرید تا دجله از شرق تا قسمتی از پارس که منظور ما اینجا به صورت خاص و ویژه تله ملیان و انشان است طبیعتاً از شمال یک مسیری بوده است بین همدان به سمت بابل حالا بر روی جغرافیای زاگرس خیلی روی آن نمی شود تمرکز کرد که بخواهیم اثبات کنیم بگوییم آقا نه این مثلاً لوبیا هم ذیل تمدن عیلام پایین تر از خط مرزی عیلام پایین تر از تمدنهای لولوبی و گوتیه عبارت تمدن پس غرب شد دجله شرق شد تا فارس انشان و شمال می شود آن حد فاصلی که بین همدان و بابل بوده است از جنوبش هم کجا میشده است.
میشده است خلیج فارس یک نکته بگویم اینجا بعد بروم اسلاید بعدی و آن هم این است که گفتم که عیلام به چه معنایی بوده است ولی به معنای سرزمین خدایان بوده است خدایان متعدد و مختلفی در ایران پرستیده میشده است از ویژگی های تمام ادوار مختلف عیلام این است که تعدد خدا داشتند متعدد حالا آن ها یی که می آیند می گویند آقا ایران از اولش یکتاپرست بودند حالا واقعاً چی فکر می کنند که این را می گویند چند صفحه تاریخ تمدن تاریخ ایران را مطالعه کردم و این را دارند می گویند نمی دانم فکر کنم بر اساس ترجمه اشتباه عبارت هرودوت باشد که نکته بعدی چی سرزمین خدایان به عیلام می گفتند سرزمین خدایان خودشان می گفتند سرزمین خدایان چون اسم یادم رفت آن را ترجمه می کنم ادوار مختلف تمدن عیلام را با همدیگر یک مرور کنیم ببینید کلاً اصلاً اسم عیلام اسامی عیلامی اسامی سلسله شاهان خیلی نامأنوس هستید با آن اگر بروید مطالعه کنید هخامنشی خیلی راحتتر می تواند با با آن احتمالاً ارتباط بگیرید تا عیلام یکی از دلایلی که شاید دانشجوها خیلی نمی روند سمت مطالعه تاریخ ایران هم عیلام هم همین باشد خیلی ساده سازی خدمتتان بگوییم خیلی با اسامی و این ها به آن نپردازیم که اینجا به کار ما نخواهد آمد ادوار مختلف تمدن ایران در خصوص آغاز تمدن عیلامی که صحبت شده است از کی بوده است آن شش هزار قبل از میلاد این ها را مفصل گفتیم اما یک تاریخ نگاری براش انجام می شود یک مقداری شاید متفاوت باشد با این تاریخ نگاری که ما داریم اینجا می آوریم اما من خیلی دقت کردم به نوع تقسیم بندی که جناب آقای دکتر کامیار عبدی داشتند در مورد بحث تاریخ روی همین پیش می رویم مرحله اول از ادوار مختلف این تمدن خدمتتان آغاز عیلامی که می شود سه هزار و سیصد تا دو هزار و هفتصد پیش از میلاد این دوره چیست؟ آغاز عیلام آغاز عیلامی نامگذاری کردیم نامگذاری شده است یا پیشا عیلامی بخواهیم اینطوری نامگذاری کنیم این کشف بر اساس آن طراحی باستان شناسان و بر اساس همان متون اقتصادی کتیبههایی که باقی مانده است یا به هر حال آن چیزی که تحت عنوان خط میخی و زبان عیلامی از آن استفاده اقتصادی کردند که توضیح دادیم سیصد تا آغاز ایران دوره عیلام قدیم که می شود دو هزار و هفتصد قبل از میلاد تا هزار و ششصد قبل از میلاد که اینجا دیگر سلسلهها دارند به وجود می آید یعنی شما دیگر اسامی پادشاه شما میتوانید نامگذاری کنید برای این دورهها حالا هرچند که همش یقینی و قطعی نیست مثل آن چیزی که ما در دوره هخامنشیان داریم ولی به هر حال شما دیگر سلسله پادشاهی داشته باشید دوره عیلام میانه که همان آثار باقی مانده از چغازنبیل برمی گردد به اینجا هزار و ششصد پیش از میلاد اینجا یک دوره هجرت از شوش داریم ما به هفت تپه منطقه هفت تپه البته نزدیک جغرافیایی به خودش و ورود آریاییها ببینید ما مردم ایران که بودن که هیچ دوره آغاز عیلامی سه هزار و سیصد تا هفتصد که خودش به تنهایی بیشتر از دوره هخامنشیان از زمانی آن که گذشته رفته به هیچ کنار عیلام قدیم تمام شده است دوره عیلام میانه شروع شده است و شما شاهد ورود آریایی هستید تازه داخل این سرزمین شکل گرفته فاصله زمانی بوده است تا شکل و دوره عیلام نو که از هزار تا پانصد و بیست آقای دکتر کامیار عبدی من این را پانصد و بیست گفته بودم یادم نبود چرا گفتم پانصد و بیست خاطرمآمد که آقای دکتر کامیار عبدی گرفتم آغاز عیلامی عیلام قدیم عیلام میانه نو عیلامی هزار تا پانصد و بیست پیش از میلاد جنگ با آشورا را شروع کردند و حوادث سال ششصد و چهل و شش به وجود آمده است که همان ویران کردند شوش بوده است چی شد تمام شد دورش عیلامیانه یک درگیری به وجود آمد این حمله داشتند سمت کاسیها و این ها و بعد آن ها حمله کرده بودند الان نمیخواهم دوره مختلف را بگویم کلیاتش را عرض کنم که عموماً نمی گویم همه جا ولی عموماً وقتی که عیلامیها با بینالنهرین درگیر می شدند بازخوردی بوده است نسبت به حملاتی که آن ها انجام میدادند یعنی آن ها حمله می کردند می آمدند بعد این ها پاسخ می دادند روی کار می آید و اتفاقی که می افتد درگیری با آشورا یک امپراطوری عجیب کشنده بود آشورا با آن ها در می افتادند.
این درگیریها در بینالنهرین در آن زمان هم بین آشوریها بابلیا بوده است ولی عیلامیها رفتند آنجا با آشورا درگیر شدند و همین به هر حال باعث شد که آن اتفاقات برای شوش پیش بیاید دلایل اهمیت و عوامل پایداری تمدن عیلام را هم خدمتتان بگوییم که بعدش برویم سراغ تماس ها ببینید این عناوینی که می خواهم برای شما بیارا هم همین هر دو این بخش ها را در یکی دلایل اهمیت ایران چقدر مهم است چه اهمیتی دارد و نکته این است که نکته بعد این است که چه شده بود که عیلام انقدر توانست پایداری کند که از اصل و دورهای که بحث فروپاشی در عصر برنز رخ داد برخلاف بقیه تمدنها توانست از آن دوره عبور کند که ما دوره توضیح دادیم و گفتیم تنها تمدنی که توانست اینجا عبور کند از آن تمدن عیلام بود یک مواردی به ذهنمان رسیده است اینجا آوردیم و طبیعتاً البته باید این تکمیل شود این هم بگویم به شما این که من آوردم طرحی است که جا دارد که بیشتر در موردش فکر شود کار شود ببینیم عوامل این پایداری حکومت ایران چه میتوانسته باشد نکته اول که به ذهن ما رسیده در تحلیل پایتخت دوگانه شوش انشان است یعنی وقتی که آمدند طبیعتاً از لحاظ جغرافیایی در غرب و نزدیک بوده است به بینالنهرین انشان در استان فارس بوده است و کله ملیان بوده است و فاصله داشته طبیعتا کار سخت تر بود یعنی انگار باید دو پایتخت انگار به این ها چه نتایجی داشت این مسئله یک پایداری و انعطاف سرزمینی در هنگام حملات غربی بوده است غربی اینجا منظورمان همان همسایگان غربی است بین النهرینی هاست انعطاف زیاد می کرده است دیگر شما وقتی که یک دونه پایتخت داشته سقوط کند کل پایتخت عملا ولی وقتی دو داشته باشی سقوط یک پایتخت دیگری را می تواند برایت حفظ کند بعد دوباره باز پس بگیری عم.
نکته بعدی تقسیم اقتصادی دامداری و کشاورزی بوده است که در منطقه انشان مدل مدل دامداری بوده است آن مراتعی که وجود داشته و در مدل شوش چون منطقه دشتی بوده است و این ها آنجا مدل مدل کشاورزی بوده است که این کمک میکرده است به بحث اقتصادیش و پایداریش حفظ ارکان فرهنگی توسط انشان بوده است عملاً پایتخت فرهنگی عیلام هم محصول می شد آثاری که الان جدیداً کاوش شده است دلالت بر این میتواند داشته باشد نکته بعدی در ذیل دلیل اهمیت و عوامل پایداری تمدن عیلام یکی این است که استفاده از مردمان مهاجر و پیرا عیلامی است هخامنشیان چه کار میکردند یک هنری داشتند هخامنشیان از گروههای مختلف می آمدند استفاده میکردند در نظام رزم خودشان و برای مثلاً حملهای که نسبت به یونان داشتن هم چنین چیزی کاملا مشهود بود و به چشم میخورد و حتی دیدید گزارشهای یونانی می گوید که در کجای سپاه چه مردمانی را پادشاهان هخامنشی قرار داده بودند موقعیتی استفاده کرد از مردم پیرایه استفاده کرد دلیل برایش وجود دارد اشاره خواهم استفاده از خط در نظم دهی و در عین حال حفظ هویت هویت زمانی حفظ هویت ملیشان یعنی خطی که عیلامیها آوردند زبان سومری را با آن همراهش نیاوردند خط را آوردن زبان عیلامی را آنجا گذاشتند و این هویت خودشان را حفظ کردند اجازه ندادند که یک همسایه دیگری بروند از آن ها این فرهنگ را بگیرند بیاورند و نظام و هویتشان از هم بپاشد و از هم گسسته شود ارتباطات تجاری گسترده ای داشته است طبیعتاً عیلام هم از منطقه غربش با بحث بینالنهرین و هم از منطقه شرقش که میتوانیم بر اساس شواهد باستان شناسی سنم در نظر بگیریم درگیریهای درونی بینالنهرین هم خیلی کمک کرده است چرا چون همین درگیری بین آشوریها و بابلیها باعث میشد که خیلی متعددی هم بود بین عیلامیها و مردمان بین النهرین ولی همین که عیلامیها و آشوری ها با هم درگیر بودند و متحد نبودند میتوانست زمینه ساز شود و کمک کند به پایداری این تمدن موارد دیگر قطعا می شود به این مسئله اضافه کرد و زوایایی که شاید از دید ما پنهان مانده باشد.
این یک خلاصهای که ما در یک ساعت در مورد عیلام خدمتتان تقدیم کردیم قسمت جناب دکتر کامیار عبدی نخستین فرمودند و بنده هم عرایض این قسمت داشتم در خصوص تمدن عیلام سعی کردم خیلی کلیات را مطرح کنیم درگیر این عکس نشویم حتی عرض کردم من به همکاران که درگیر اسکند ا هم نشویم هی بخواهیم اینجا اسکن چه دلیلی دارد مثلا ما می خواهیم بیایم تاریخ انشان از کی شروع شده است یعنی معقول نیست بیشتر سعی می کنیم ما مستنداتمان ناظر به مواردی باشد کتابی باشد یا نیاز باشد که آن منبع معرفی شود برای مطالعه بیشتر مخاطبینمان برویم سراغ تماس ها اتاق فرمان چند دقیقه قبل فرمودید مخالف ببینیم داریم که بیایند تماس بگیرید با ایشان بیایند روی خط ما ده سؤالی که پرسیده بودیم همچنان ده سوال پابرجا است پاسخی نسبت به این ده سوال ما داده نشده است سه سوال در مورد زرتشت و هفت سال در مورد تاریخ باستان متناسب با ادعاها است طبیعتا طراحی شده است و امشب منتظریم دیگر در این فرصتی که الان است یک ساعت توضیح دادیم حداقل مخالفین بیایند اینجا تلاش نسبت باشد بد نیست یک حداقلش این است که یک گفتگوی دیگر آقای عارف سلام علیکم و رحمت الله.
بیننده
استاد حسینی سلام علیکم و رحمة الله و برکاته استاد شما تازه گفتید که عیلامیها یعنی اصلش را برمیگردد به سامی درست است اینطوری متوجه شدم که به سامی برمی گردد.
استاد: حسینی
من اصلا چنین چیزی نگفتم که عیلام به سامی بر می گردد من عرض کردم گزارش های وجود دارد که عیلام بر اساس برخی متون که پایه این متون البته متون عهد عتیق است و روایت های هم در کتب اسلامی آمده است که عیلام نام فرزند سام فرزند حضرت نوح (سلام الله علیه) بوده است من بحث نژادی صحبت کردم سامیها چه کسانی بودند بر اساس آن گزارش عبری گزارش عبری و یهودی یک نوع گزارشی را داریم یک برخی از روایات هم خود ما داریم منتها به صورت کلی سامی ها معروف و مشهور به این شکل است که اقوامی که بودند مثل آشور مثل عیلام و این ها فرزندانی از سام بودن بخاطر همین حالا نام سامی هم برایشان گذاشته می شود بینالنهرین.
بیننده
سامی ها همتبار عربها بودند؟
استاد: حسینی
اگر شما بخواهید سام فرزند حضرت نوح (سلام الله علیه) بروید بالا همه همتبار همدیگر می شوند آیا مثلا آفریقاییها همتبار ایرانیها هستند اگر بروید تا حضرت آدم (سلام الله علیه) همتبار هم می شوند چه چیزی را می خواهید دیگر از این بحث بیرون بکشید آقای عارف.
بیننده
نه نه من میخواهم ببینم عیلامی ها شواهدی است که من رفتم تحقیق کردم که گفتند بعضی ها گفتند که عرب هستند بعد این هاایی که الان می گوییم.
استاد: حسینی
عیلامی ها عرب هستند؟
بیننده
بله عیلامیها عرب هستند هم.
استاد: حسینی
عربها از کی اسم عرب گذاشته شده است.
بیننده
من این را تقریباً از یک تاریخ شناس هم نه اینطوری یعنی استادی که تاریخ شناس است.
استاد: حسینی
ببینید آقای عارف زحمت بکشید این اساتید تاریخ شناس را بگویید بیایند در برنامه خیلی خراب می کند .
بیننده
ببینید استاد حسینی استاد حسینی من من با شما تماس می گیرم هم تماس بگیرم هم سوال می پرسم تمام شد و رفت.
استاد: حسینی
سوال الان سوالی که پرسید.
بیننده
از شما می پرسم واسط شاید نمیخواهد بیاید آقا زوری که نیست من خودم محقق هستم و تحقیق می کنم و میپرسم تمام شد و رفت کار خوبی انجام ولی عیلامیها من پرسیدم بعضی خیلی ها گفتند که اصلا مشخص نیست چی هستند منقرض شده است.
استاد: حسینی
قسمت قبل را پرونده اش را ببندم چون شما فرمودید من رفتم تحقیق کردم و پژوهش کردم و به این نتیجه رسیدم که این ها عرب بودند من این را خدمتتان گفتم بعدش گفت نه من سؤال پرسیدم.
بیننده
بله بعد همین عیلامی ها را چه کسی از بین برد آیا درست است کوروش آمد و این ها را از بین برد؟
استاد: حسینی
خود کوروش عیلامی بوده است کوروش این ها از بین نبرده است کوروش این ها را عملاً احیا کرد در سیستم امپراطوری اگر ما بخواهیم شاهان را ادامه همدیگر بدانیم.
بیننده
نه نه حتی اگر عیلامی بوده است مثل اینکه یک کسی حالا ما در ایران حالا نام نمی برد خیلی مخالف دارد دوست دارند این ایران را نابود کنند حالا حتی اگر شده است ایران را هم از بین ببرند شاید کوروش هم عیلامی بود ولی هم شاید هم با این ها مخالف هخامنشیان بود.
استاد: حسینی
پادشاه انشان بوده کوروش پادشاه انشان بوده است انشان پایتخت یکی از پایتخت های عیلام است بین برده این ها را اصلا اصلا کوروش که بعد از ششصد و چهل و شش که آشوربانیپال حمله کرده بود اصلا قدرت را به دست می گیرد .
بیننده
و این ها چه کسی چه کسی این عیلامی ها را چیز کرده است از بین برد.
استاد: حسینی
اگر به آن دید شما نگاه کنیم عرب ها نظام محاسباتی شما درست نیست.
بیننده
نه نه خوب عیلامی نوشته می شود پیدا شده است نمی دانم این کلیپ اگر خواستید برای شما بفرستم عربی هم است کلیپ من دارم هم صخرهای که از عیلامیها برمیگردد به چهار هزار سال پیش یک زنی است البته دو نفر هستند زنی است که تقریباً غذای سنتیش و تقریبا یک چیزهای شباهت عربها دارند .
استاد: حسینی
آن ماهی را می گویید آن زن عیلامی من نمی دانم این شباهتش چیست؟ به عرب ها عیلامی عرب ها هستند ملاحظه بفرمایید الان اینجا این خانم منظورتان از شباهت به عربها چیست؟یک خانمی است نشسته است روی تخت البته الان تصویر آمد درست است دقیقا صحبت می کنم بزرگوار بله ظرف ماهی کنارش هم کنار ماهی هم میوههایی ظاهراً گذاشته شده است یا نان گذاشته شده است این را باد می زند و البته یک دوکی را هم دارد البته اینکه این زن واقعاً یک زن عیلامی است یا یک الهه است هنوز نتیجه قطعی بر اساس شواهدی ظاهراً به دست نیامده است و یک تختی دارد که پایههای تخت با پایههای میز همسو هستند یعنی یک شکل هستند یک نوع طراحی و مدل را دارند اینجا هم یک پایه است که هنوز معلوم نیست چیست؟ حالا یا یک پایهای مثل چیزی مثل پردست که این آثار از آن باقی مانده است و یا اینکه حالا پایه تخت دیگر است و کسی دیگری ممکن است روبرویش نشسته شده باشد الان این خانم چه شباهتی دارد که به نتیجه برسیم عیلامی ها عرب بودند.
بیننده
غذای جنوب ماهی است بیشتر.
استاد: حسینی
یعنی غیرعرب ها ماهی نمی خوردند؟
بیننده
نگفتم استاد همه ماهی می خورند سنت عرب ها است که قهوه خوردن است.
استاد: حسینی
الان شمال ایران هم ماهی می خورند پس شمال ایران هم مردم عرب هستند یعنی مثلا اگر در لس آنجلس غذای ماهی بخورند این چه استدلالی است و غلط است حالا فکر کنم کفایت کند در همین حد.
بیننده
من کلیپ مستند برایت میفرستم که تصویری نه عکسش کلیپ تصویری که در موردش صحبت شده است می توانید بگویید.
استاد: حسینی
تماس گرفتید دوستانه من عرض می کنم خدمتتان هر نکته و مسئلهای بوده است به نوعی بحث نژادی به آن نگاه کردید از آن قضیه خلیج فارس که می گفتید تا اینجا که عرب این زن عیلامی چرا ماهی دارد می خورد یعنی مثلا فقط عربها بلدن ماهی بخورند این چه استدلالی است آخه اشتباه است دیگر بزرگوار.
بیننده
استاد من حتی این در این موضوع تعجب کردم که گفتید سامی ها هم اهل عرب ها نیستند چون حتی من یک هفته پیش با یک استاد دانشگاه بود حتی کتاب هم نوشته استاد آقا بعضی از آن ها عرب هستند بعضی از آن ها هم فارس هستند حالا من نمی دانم شاید عربان عرب ها که قطعاً نمی آید شاید آن بیاید من از آن حالا میپرسم دیگر من آن را فارس اتفاق بختیاری است استاد دانشگاه هم است بله.
استاد: حسینی
فرمایشتان را من شنیدم نکتهای عرض نکردم.
بیننده
خود کوروش باعث شد که عیلامیها نابود شوند دقیقاً همین یکی دیگر البته این را گفت شما می گویید که نه چون کوروش خودش اعلامی بود ولی این دلیل نمی شود استاد چون خودش عیلامی بوده است چرا چون ما الان گفتم به شما یک مثال ساده ما الان ایرانی هستیم از خیلی ها همه پارس ها و همین شما برنامه شما بر علیه آن ها است البته شما حق هستید ولی خلاصه بعضی برادر برادر نمی خواهد شایدم اتفاق افتاده است به وسیله چه کسی عیلامی ها از بین بردند.
استاد: حسینی
توضیح دادم ولی حالا این را اشاره کردید من یک عبارتی از پیر بریان بخوانم صفحه گوشه این کتاب را علامت زدم اگر بله دکور را هم به هم زدیم تاریخ امپراطوری هخامنشیان از کوروش کبیر تا اسکندر جناب ترجمه جلد اول ترجمه جناب دکتر مهدی سمسار اینجا دارد در مورد بحث سطح بابل کوروش یک جملهای را حالا چون شما اشاره کردید فکر می کنم آن بحث برخسته است یک چنین عباراتی باشد ببینید می گوید که احتمالاً در همین زمان داخل پرانتز یا شاید کمی پیش یا بعد از آن احتمالاً در همین زمان است که شوش نیز مسخر کوروش گشته است و آخرین پادشاهی نوع عیلامی برای همیشه نابود شده است احتمالاً منظورتان این است یعنی کوروش از انشان که آمد برود به سمت بابل آخرین پادشاهی که در شوش بود را.
بیننده
استاد دقیقاً این را به من گفت.
استاد: حسینی
وقتی خواست برود سمت بابل اول از این ها چیزها را بله این را دقیقاً چنین چیزی بهم گفت بله بله صفحه صد و بیست و پنج این ترجمه این عبارت آمده است که اشاره فرمودید ببینید ما یک نکته بگویم به شما اجازه می دهید من این را یک دو سه قسمت بعد میخواهم مفصل به آن بپردازم چون بحث من اینجا بر اساس این خواهد بود که اصلا کوروش عملاً آریایی نیست ابهاماتی که ما داریم مگر اینکه ابهامات پاسخ داده شود مطرح کنم که اصلا کوروش وقتی رفت به سمت بابل با شوش چه کار کرد قبل از برود سمت بابل آمد ولی آن قضیهای که معروف مشهور است در مورد از بین رفتن شوش آن ربطی به کوروش ندارد بحث آشورینپال است.
بیننده
متوجه شدم از یک شخص دیگری که خلاصه استاد چون دو تا سه تا دیگر خلاصه کنم یک آقایی در مجازی خیلی آدم پستی است اسمش هم کوروش نمی دانم خیلی ملعون است البته خیلی در مورد شما در مورد اسلام خلاصه از این کافرها است تصویر شما را نشان داده است که شما گفتید که این هخامنشیان اصلا ربطی به زرتشتیان نداشتند قطعا زرتشتی نبودند و هیچ ما علامتی یا اثری از آن ها نداریم که ثابت کند هخامنشیان زرتشتی هستند بله بله شما یعنی حرف های شما بعد در یک جای دیگر نشان داده است بله یک فروهر کیست در کتیبه بیستونی است ولی نه آن فروهری است اینطوری شما را تقطیع کرده است و از شما اینطوری درست کرده است من دیگر حالا اینکه نمی دانم درس خوانده است یا مثلاً کوروش در مجازی هم دارد یا فقط اسم کوروش را برای خودش انتخاب کرده است که مثلاً حتی من کامنت زدم گفتم اگر مردی در برنامه هستند چهارشنبه فلان فلان بیا همانجا بحث گفتگو کنید مناظره کنید بیاید اینجا نشستی چند تا کامنت می نویسند بعد این ها بیایند.
استاد: حسینی
ببینید ما قبلا مفصل نسبت به این مسئله پرداختیم و موضوعات خیلی جدی رفت در این زمینه به آن یعنی خیلی جدی خیلی اسناد جدی را نشان دادیم مفصل نسبت به این موضوع ما آمدیم مطرح کردیم که آیا زرتشتی بودند هخامنشیان اگر زرتشتی نبودند پس این اهورا مزدا چیست؟ سوال اول اگر بگوییم بخشش نمیخواهم جواب بدهم ولی سوال اول اصلا شما بگویید آن اهورامزدایی که در دوره هخامنشیان آمده است صددرصد نشان دهنده زرتشتی بودن این ها بوده است ما اصلا همین را بگوییم باشد که این نبوده است کوروش کجا مزدا این ما سوال جدی ما است در مورد یک مسئله نمیخواهیم صحبت کنیم که اسنادش در جایی باشد که قابل دسترس نیست در مورد کتیبههایی صحبت می کنیم که این قابل دسترسی است قابل ترجمه است و ترجمه شده است این اهورا مزدا کجای کتیبههای کوروش است اینجا اشکال ندارد سوال بپرسیم ممکن است بگویید که حالا ممکن است به دست ما نرسیده باشد کتیبه کوروش که گفته باشد اهورا دلیل این کوروش خودش شاه انشان است.
انشانی که مال سرزمین عیلام است سرزمین عیلامی که حتمتی یعنی سرزمین خدایان متعدد است خدایان متعدد در آنجا بودند متعدد چی شد که این همه خدایی که آنجا بود را کوروش کنار گذاشت رفت سراغ زرتشت دلیلتان چیست؟ کتیبه هایی که باقی مانده از همین الان از دست تاریخ سالم مانده است به دست ما رسیده است همین الان باقی مانده است اسم خدایان متعددی در آن آمده است از زبان کوروش اما باز اسمی از اهورامزدا نیست آیا زرتشتی ها کسی که بیاید بگوید من اهورازدا خدا می دانم ولی این بت هم خدا می دانم این هم خدا می دانم این هم خدا می دانم آیا این را زرتشتی میدانند یا نمیدانند این ها سوالات خیلی واضح است سوالات خیلی ساده ای است هر چه جواب خیلی سخت است.
بیننده
استاد خیلی معروف است و خیلی زوم کردند روی همین موضوعات اگر به هر حال سوالی دارند ابهامی است ما سوال پرسیدیم سوال ما را جواب بدهند بگویند ما جواب نداریم استاد سوال سه سوال مهم دارم هم اگر می شود بدهد اجازه بدید من صحبت کنم خیلی سریع بروم واقعا اگر می شود سریع بپرسید من جواب بدهم چند نفر بازیگر محترم هم هستند در مورد کمبوجیه یک چیزهایی گفتند که ما هم تایید می کنیم حرف هایشان نمی دانم این را شنیدید یا نه بله اجازه بدید استاد ببخشید بعد در مجازی آمدم جواب آن ها را دادم که کمبوجیه به خاطر دوازده نفر ایرانی لشکر کشی کرده است بر علیه مصری ها شما چطور به کمبوجیه پادشاه ایران و فلان خواستم بگویم مگر علت لشکرکشی کمبوجه به مصر مگر به خاطر یک دختری نبوده است که چیز خواستگاری کند به دخترش را به آن نداده است کیست؟
نمی دانم یادم رفت مگر به خاطر دختره نبوده است بله من حالا اجازه بدید کمبوجیه نه یک سوال دیگری هم دارم هم بفرمایید خوب گفتی آریایی ها مهاجر هستند آیا از روسیه هستند یا از هند هستند ببخشید.
استاد: حسینی
منطقه سیبری است حالا این روس بخواهیم به این ها بگوییم برخی از این اسامی اسامی متاخر است ولی از منطقه منطقه سیبری است سیبری کجا می شود شمال می شود دیگر یعنی هند نه خود شاخه ودایی ها یکی از شاخه آریایی ها در هند است.
بیننده
بعد استاد یک مستندی به آیدی تلگرام فرستادم به همین پشت چیز هم گفتم اگر می شود لطف کنید این ها را هم ببینید مستند دیگری هم فرستادم در آیدی خود شبکه همین ولیعصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در تلگرام ممنون استاد ببخشید استاد لطف کردید تشکر خداحافظ.
استاد: حسینی
اتاق فرمان چقدر فرصت داریم یا علی تمام است یک مورد اسکنش دو تا اسکن نشان بدهد می شود باشد آقا این آقای کمبوجیه چی شده است چی گفتند راجع به بحث علت مرگ کمبوجیه تاریخ ایران باستان آقای حسن پیرنیا همین آقای حسن پیرنیا اینجا بود بیاورم هم برای شما صفحه شماره چهارصد و چهل و سه این چاپ هنگام سوار شدن بغتتا زخمی به کمبوجیه وارد آمد وارد آمده است و از آن در گذشته است ولی داریوش در کتیبه مذکور گوید که کمبوجیه به دست خود کشته شد تاریخ خودکشی کرد گزارش تاریخی چی می گوید می گوید خواستش سوار شود بعد خنجر زخمش کرد و دنیا رفت تاریخ سیاسی هخامنشی کودتا در ایران داندامایف در ذیل این مسئله را مطرح می کند در مورد کمبوجیه اشاره می کند می گوید کامبوزیا همان کمبوجیه در بازگشت به ایران شتاب کرد از مصر داشت برمی گشت ولی در حین راه در موقعیتی مرموز زندگی را بدرود گفت کتاب بعدی هم نشان بدهم والتر هینس داریوش و ایرانیان تاریخ تمدن هخامنشیان که ایشان هم می آید و در صفحه شماره صد و سی و سه تاریخ را می آورد مغ در پارت کمبوجیه در سوریه خود را با دشنه خودش زخمی کرد همان اتفاق سوار شدن حالا احتمالاً در حما کجا سوریه اما حمایی که سمت حمص و این ها افتاد دست این وهابی ها در حمای امروزی در جنوب حلب روایت در اینجا اندکی آشفته است اما به نظر میرسد که شاهنشاه هنگام سوار شدن بر اسب خود را زخمی کرده است یعنی ناخواسته دیگر طبیعتاً به خاطر یک حرکت ناشیانه دشنه کوتاه او اکیناکس اکیناکس اکیناکس مادی که بر شلوار روی ران راستش بسته شده بود حالا عکسش هم قبلاً نشان دادیم که چطوری میتوانسته باشد چنین دشنه از غلاف رها شده است و او را به هنگام پریدن بر اسب زخمی کرده بود با تصویر سی و سه میتوان دریافت که دشنهای که این زخم را به وجود آورده چگونه بوده است این شکلی بوده است از غلاف آمده است بیرون بعد بدنش فرو رفته است و همین باعث مرگ کمبوجیه شده است ممکن است که فلان و این ها حالا کمبود داریوش توضیح دادیم پس از ده روز ژوئیه پانصد و بیست و دو کمبوجیه به نتیجه مسموم شدن خون درگذشت.
اما برای داریوش طنین سرنوشت به صدا درآمده است بود یک مطلب دیگر هم نشانتان بدهم از یک کسی که باستانگراها دوستش دارند زندگی و جهانداری کوروش کبیر شاپور شهبازی این کتاب هم با هم ببینیم متنش را ایشان هم میآید و در صفحه نباید یک کاری کرد یک شخصی که توهین باشد کنایه باشد طعنه باشد ولی آن بندگان خدایی کرده است واقعا ناخواسته بوده است من فکر کنم صفحه شماره چهارصد و بیست و نه چون لشکر به اکباتان یعنی حمدان ناحیه در سوریه به نزدیک حماس و کوه کرمل رسید یا کرمل رسید امروز رسید کمبوجی به مرگ خدایی درگذشت بدین گونه که پایین نیایم تیغ او افتاده بود وی بی آنکه از این موضوع آگاه باشد بر اسب پرید و نوک تیز در رانش فرو رفت و زخمی مرگبار به او رسید از این زخم بود که وی از جهان برفت یعنی مدلی هم که حتی آقای شاپور عرض کنم که شاپور شهبازی مطرح می کند همین است گزارشی است مرگ کمبوجیه منتها واقعیتش این است که بالاخره و اصلا به غلط وقتی برای این ها مقدس باشد یک شخصیتی و مدل رعایت کند دیگر استندآپ جای برخی از چیزها که باعث ایجاد حساسی از این مدل دفاع نمی کنیم ولی از این دفاع را از آن ها می کنیم که بعید می دانم اصلاً خواسته به صورت خواسته و ارادی یک چنین مثلاً اتفاقی رخ داده باشد مسخره کند نه مسخره گزارش تاریخی است همین است و ما البته این را گفتیم گفتیم که این اتفاق احتمالاً برای سرپوش گذاشتن روی بحث به قتل رساندن کمبوجیه است که کمبوجیه را کشتند و بعد قدرت را گرفتن ممنون از همراهیتان ان شاء الله که موفق و پیروز باشید هر کجا که هستید صد و سی امین قسمت از برنامه بود تقدیم شد اگر یک قسمت اشتباه نکرده است حالا فعلاً اختلاف شده است صد و سی امین قسمت صد و سی قسمت حدوداً تقدیم حضور شما شد در پناه حق باشید یا علی مدد.